شرکت آمریکایی Anthropic، سازنده هوش مصنوعی Claude، در گزارش امنیتی جدید خود از یک عملیات سازمانیافته نفوذ و دستکاری افکار عمومی پرده برداشته که تحقیقات این شرکت آن را به شبکههایی مرتبط با سازمان مجاهدین خلق (MEK/PMOI) و شورای ملی مقاومت (NCRI) مرتبط میداند.
مسئله فقط استفاده از هوش مصنوعی نیست؛ مسئله فریب سازمانیافته است. براساس گزارش Anthropic، حداقل چهار نفر از عوامل این عملیات برای رسانههای رسمی مرتبط با NCRI فعالیت میکردند.
در یک مورد، حدود ۸۴۰۰ پست تلگرامی یک فعال سیاسی واقعی به هوش مصنوعی داده شد تا لحن، زبان و شیوه بیان او را تقلید کند. سپس از این سیستم برای گفتگو با افراد شبکه واقعی همان شخص استفاده شد؛ افرادی که نمیدانستند با هویتی تقلیدشده و به کمک هوش مصنوعی روبهرو هستند.
عملیات به همینجا ختم نشد.
اطلاعات بیش از ۵۰۰ کانال شبکههای اجتماعی جمعآوری شد و افراد براساس عواملی مانند محل زندگی، سن، شغل، گرایش سیاسی و سابقه بازداشت دستهبندی شدند. حدود ۵۱٬۹۴۴ پیام آرشیوشده نیز برای ساختن پروفایلهای سیاسی و روانشناختی افراد مورد تحلیل قرار گرفت.
Anthropic همچنین از شخصیتهای مصنوعی سخن میگوید که قرار بود مانند “ایرانیان عادی” به نظر برسند، در حالی که برنامه سیاسی مریم رجوی را تبلیغ میکردند. حسابهای مختلف بهصورت هماهنگ فعالیت میکردند و در مواردی ارتباط آنها با مجاهدین عمداً پنهان میشد تا محتوا مستقل و مردمی جلوه کند.
این دیگر تبلیغات سیاسی معمولی نیست؛ این ساختن یک واقعیت جعلی از افکار عمومی است. وقتی دهها یا صدها حساب ظاهراً مستقل در واقع بخشی از یک عملیات هماهنگ باشند، مخاطب ممکن است تصور کند یک دیدگاه بسیار محبوبتر و گستردهتر از واقعیت است. در چنین شرایطی فقط یک پیام سیاسی دستکاری نمیشود؛ تصویر مردم از جامعه و افکار عمومی نیز دستکاری میشود.
مسئله از نظر حقوقی نیز میتواند بسیار جدی باشد. گرایش سیاسی افراد در قوانین حفاظت از دادههای اروپا و آلبانی جزو اطلاعات حساس شخصی محسوب میشود. جمعآوری سازمانیافته چنین اطلاعاتی، ساختن پروفایل سیاسی از اشخاص و استفاده از آن برای تأثیرگذاری هدفمند میتواند پرسشهای جدی درباره حریم خصوصی، قانونی بودن پردازش دادهها و شفافیت ایجاد کند.
البته باید دقیق بود: گزارش Anthropic بهتنهایی ثابت نمیکند که MEK، NCRI یا شخص مشخصی مرتکب جرم معینی شده است. تعیین مسئولیت کیفری وظیفه دادگاه و نهادهای قضایی است.
Anthropic همچنین میگوید با وجود شناسایی عوامل مرتبط با رسانههای رسمی NCRI، روشهای مشترک و اشارات به رهبری مجاهدین، نتوانسته میزان دقیق کنترل مستقیم رهبری ارشد مجاهدین بر این عملیات را مشخص کند. این نکته باید گفته شود؛ زیرا نقد معتبر باید بر سند استوار باشد، نه اغراق.
اما پرسش اصلی همچنان باقی است: سازمانی که ادعا میکند برای آینده ایران دموکراسی میخواهد، باید نه فقط با شعارهایش، بلکه با روشهایی که امروز برای کسب قدرت و نفوذ به کار میبرد قضاوت شود. اگر حمایت واقعی است، نیازی به شبیهسازی آن نیست. اگر مشروعیت واقعی است، نیازی به ساختن مصنوعی آن نیست. دموکراسی را نمیتوان با جعل همان افکار عمومیای ساخت که بعداً بهعنوان سند مشروعیت ارائه میشود.
امیر یغمایی