وجه اشتراک مجاهدین خلق با گروههای تکفیری و بنیادگرایی چون داعش در روش‌ها و تاکتیک‌های خشونت‌آمیز و ساختار کنترلی است. سازمان مجاهدین خلق و گروه‌هایی مثل داعش در برخی الگوهای عملی و رفتاری وجوه اشتراک و شباهت‌هایی دارند که منابع مختلف (از جمله گزارش‌های غربی و تحلیل‌های ایرانی) به آن اشاره کرده‌اند.
مجاهدین خلق که امروزه خود را جنبش دموکراتیک، سکولار و فمینیستی معرفی می‌کند و رهبری‌اش حول خانواده رجوی متمرکز است. بسیاری از تحلیل‌گران غربی (از جمله گزارش‌های RAND و Human Rights Watch) آن را ساختاری فرقه‌مانند با کنترل شدید اعضا توصیف کرده‌اند.
داعش و گروههای جهادی-تکفیری سلفی-جهادی افراطی (حتی مسلمانان دیگر را مرتد می‌دانند)، به‌دنبال احیای خلافت بر اساس تفسیر سخت‌گیرانه شریعت هستند. ایدئولوژی‌شان ریشه در جریان‌هایی مثل اخوان‌المسلمین رادیکال دارد و کاملاً فراملی و ضدغرب است.
این دو جریان در استفاده از تروریسم و خشونت کور یا هدفمند سابقه بمب‌گذاری، ترور مقامات و عملیات مسلحانه دارند. مجاهدین در دهه ۶۰ عملیات‌هایی مانند بمب‌گذاری در دفتر حزب جمهوری اسلامی (که منجر به مرگ مقامات ارشد حکومتی شد) و اقدامات انتحاری، تروریستی و حملات دیگر انجام دادند. داعش نیز از عملیات های انتحاری، سربریدن و حملات به غیرنظامیان استفاده گسترده‌ای کرد. برخی تحلیل‌ها به شباهت در انتخاب اهداف نمادین یا ایجاد رعب اشاره کرده‌اند.
کنترل اعضا، مغزشویی و ساختار فرقه‌مانند
مجاهدین خلق و داعش بر اطاعت مطلق، جداسازی از خانواده/جامعه و آماده‌سازی برای عملیات پرخطر (از جمله انتحاری) تأکید داشته‌اند. گزارش‌ها درباره مجاهدین به طلاق اجباری، تجرد اجباری، کار اجباری و مجازات مخالفان داخلی اشاره دارند داعش نیز سیستم مشابهی برای جذب و کنترل جنگجویان داشت.
این دو گروه تروریستی از تبلیغات، بزرگ‌نمایی دستاوردها و جنگ روانی در مسیر اهداف خود بهره می برند و نیز از رسانه‌ها و روایت‌سازی برای مشروعیت‌بخشی و جذب نیرو استفاده کرده‌اند.
همکاری تاکتیکی یا همپوشانی منافع ضد ایرانی یکی از روش های مجاهدین خلق است. مجاهدین با گروههای جدایی‌طلب یا مسلح ضد حکومت ایران (مثل برخی جریان‌های بلوچ) ارتباطاتی داشته و هدف مشترک سرنگونی جمهوری اسلامی باعث همپوشانی مقطعی شده است.
مجاهدین خلق قبلاً در فهرست سازمان‌های تروریستی آمریکا و اتحادیه اروپا بود (به‌خاطر حملات علیه آمریکایی‌ها در دهه ۱۹۷۰، همکاری با صدام و عملیات‌های بعدی) و در ۲۰۱۲ از فهرست آمریکا خارج شد پس از اعلام کنار گذاشتن خشونت. داعش همچنان به‌عنوان گروه تروریستی بین‌المللی شناخته می‌شود.
جمع‌بندی واقع‌بینانه
شباهت‌ها بین داعش و مجاهدین خلق بیشتر در تروریسم، کنترل اعضا، خشونت برای ایجاد ترس و مخالفت با حکومت ایران است. منابع غربی معمولاً تاریخ تروریستی و ماهیت فرقه‌ای مجاهدین و داعش را تأیید می‌کنند.
هیچ‌کدام از این دو گروه الگوی مشروع یا قابل دفاعی برای تغییر سیاسی نیستند. خشونت کور، تکفیر یا کنترل فرقه‌ای علیه مردم، صرف‌نظر از شعارها، نتایج انسانی فاجعه‌باری داشته است.
آرش رضایی