اهدای جایزه “حقوق بشر کمیته مگنیتسکی” به زندانی مجاهدین خلق، محمدجواد وفایی ثانی، بیشتر شبیه تلاشی برای به حاشیه بردن اهدای جایزه “آزادی” توسط بنیاد فریدریش نومان به رضا پهلوی است.
پس از هفته‌ها تمرکز تبلیغاتی بر مقابله با اعطای جایزه نومان به پهلوی، مجاهدین خلق و در راس آن مسعود رجوی خشمگین از دریافت جایزه توسط رضا پهلوی، دست از تلاش برنداشتند و تنها چند روز بعد از ماجراهای فرانکفورت، رسانه‌های سازمان با منتشر کردن خبر اعطای “جایزه بین المللی فعال برجسته حقوق بشر مگنیتسکی” به محمدجواد وفایی ثانی عضو این گروه، که در ایران با حکم اعدام مواجه است، سعی کردند گوی سبقت را از سلطنت طلبان بربایند.
در خصوص اهدای جایزه کمیته مگنیتسکی به محمدجواد وفایی‌ثانی، با توجه به رقابت‌های سیاسی میان مجاهدین خلق و سلطنت طلبان، زمان‌بندی اعلام این خبر را باید مورد ملاحظه قرار داد و آن را با رویدادهای سیاسی دیگر نظیر دریافت جایزه نومان توسط رضا پهلوی و تجمع اخیر هواداران او در فرانکفورت مرتبط دانست.
به نظر می‌رسد که تمرکزاصلی مجاهدین خلق معطوف به نجات جان یک عضو یا هوادار خود نیست بلکه این تشکیلات، داشتن هوادار، “شبکه مقاومت” یا “زندانی سیاسی” در داخل کشور را گواهی بر ریشه داشتن خود در بطن تحولات داخلی و استمرار مبارزه‌اش در ایران می‌دانند. برای مجاهدین خلق، برجسته‌کردن احکام اعدام و چهره‌هایی چون محمدجواد وفایی‌ثانی، ابزاری حیاتی برای اثبات این ادعاست که آن‌ها همچنان در معادلات داخلی ایران حضور و تاثیر دارند.
همچنین نقش چهره‌هایی نظیر اروین کاتلر (حقوقدان، وزیر دادگستری پیشین کانادا و وکیل فعلی مریم رجوی)، بیل براودر (مدیرعامل کمپین جهانی مگنیتسکی)، و همچنین ارتباطات برخی نمایندگان پارلمان بریتانیا مانند باب بلکمن با کمیته‌های تحت پوشش مجاهدین و حضورش درهمایش‌های وابسته به این گروه، در اعطای جایزه مگنیستکی به زندانی عضو مجاهدین روشن است.
این روابط شبکه‌ای از لابی‌گری و حمایت‌های سیاسی را تشکیل می‌دهد که باعث ایجاد سوگیری‌ها در انتخاب فردی که سزاوار جایزه است، شده و تمرکز نهادهای حقوق بشری را از مطالبات واقعی منحرف ساخته است.
رقابت میان جریان‌های مختلف اپوزیسیون ایران، به‌ویژه سازمان مجاهدین خلق و هواداران رضا پهلوی، نشان‌دهنده ابعاد تازه‌ای از مبارزه بر سر مشروعیت سیاسی و کسب اعتبار در عرصه بین‌المللی است. هنگامی که یک گروه اپوزیسیون با رقبای متعدد در خارج از کشور مواجه می‌شود، تلاش برای دستیابی به تاییدیه از سوی نهادهای غربی، پارلمان‌ها و بنیادهای حقوق بشری شدت می‌یابد. اعطای جوایز بین‌المللی به چهره‌ها یا فعالان منتسب به هر یک از این جریان‌ها، فراتر از یک تقدیر صرفا حقوق بشری، به ابزاری برای اثبات وزن سیاسی، جلب توجه رسانه‌ای و یارگیری در فضای دیپلماسی بین‌المللی تبدیل می‌شود.
واکنش‌های تند و انتقادی متقابل میان این گروه‌ها – از جمله موضع‌گیری‌های پیرامون اهدای جوایز یا برگزاری تجمعات مختلف – بازتابی از یک جنگ روایت‌ها و رقابت فرسایشی بر سر ادعای نمایندگی برای مردم ایران و یا تاثیرگذاری بیشتر بر سیاست‌گذاران غربی است.
این رقابت شدید گاهی می‌تواند نهادهای حقوق بشری مستقل یا چهره‌های حامی حقوق بشر را در کانون فشارهای لابی‌گری قرار دهد، به‌گونه‌ای که تصمیمات این نهادها متهم به جانبداری یا تاثیرپذیری از معادلات سیاسی میان جریان‌های اپوزیسیون می‌شود. مدافعان حقوق بشر همواره باید مراقب باشند که حقوق بشر را قربانی مناقشات حزبی و سیاسی نکنند.
مزدا پارسی