این میراث صرفاً به گذشته تعلق ندارد، بلکه در ارزیابی ادعاهای امروز نیز نقش تعیین‌کننده دارد. سازمانی که خود را مدعی دموکراسی معرفی می‌کند، ناگزیر باید نسبت خود را با گذشته‌ خشونت‌بارش روشن سازد. این امر مستلزم پذیرش مسئولیت، نقد صریح خطاهای راهبردی، و فاصله‌گیری آشکار از هر نوع منطق تروریستی است. در غیاب چنین بازنگری‌ای، ادعای دموکراسی به سطحی از شعار سیاسی تقلیل می‌یابد.

افزون بر این، ساختار درونی سازمان نیز خود یکی از دلایل تداوم این ابهام است. گزارش‌های متعدد از مناسبات بسته‌ی تشکیلاتی، کنترل شدید بر زندگی اعضا، و محوریت “رهبر عقیدتی” نشان می‌دهد که سازمان نه‌تنها در عرصه‌ بیرونی، بلکه درون خود نیز بر پایه‌ مناسبات سلسله‌مراتبی و اقتدارگرایانه عمل کرده است. در نتیجه، مسئله صرفاً خشونت بیرونی نیست، بلکه نحوه‌ تولید و بازتولید اطاعت در درون تشکیلات نیز اهمیت دارد.

تحولات سیاسی سال‌های بعد نشان داد که سازمان مجاهدین خلق، علی‌رغم همه‌ کوشش‌ها برای بازسازی چهره‌ خود، همچنان در حاشیه‌ سیاست رسمی باقی ماند. انتقال نیروها از عراق به آلبانی، کاهش نقش میدانی، و بهره‌گیری ابزاری برخی بازیگران خارجی از سازمان، همگی مؤید آن است که مجاهدین خلق نتوانست جایگاه پایدار و مستقلی بوجود آورد.

در سطحی عمیق‌تر، این ناکامی را باید نتیجه‌ فقدان بازاندیشی واقعی دانست. سازمانی که بدون پذیرش مسئولیت تاریخی، بدون نقد خشونت، و بدون اصلاح ساختار درونی، نمی‌تواند اعتماد سیاسی و اجتماعی تولید کند.

آرش رضایی (کارشناس ارشد علوم سیاسی و روابط بین الملل)

نوشته میراث خشونت و مسئولیت تاریخی مجاهدین خلق اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.

سازمان مجاهدین خلق پس از پیروزی انقلاب اسلامی و به‌ویژه از سال ۱۳۶۰، راهبرد مبارزه مسلحانه علیه جمهوری اسلامی ایران را در پیش گرفت. این مبارزه در ابتدا بر پایه عملیات‌های تروریستی و جنگ چریکی شهری شکل گرفت؛ شیوه‌ای که مبتنی بر فعالیت تیم‌های کوچک، عملیات‌های ضربتی و ایجاد ناامنی در فضای شهری بود. با گذشت چند سال و ناکامی در دستیابی به هدف براندازی از طریق این اقدامات، رهبری سازمان به تدریج به سمت تغییر در راهبرد نظامی خود حرکت کرد.

انتقال مرکز فعالیت‌های سازمان به عراق و قرار گرفتن در کنار رژیم بعث، شرایط تازه‌ای را برای این گروه فراهم آورد تا با حمایت مستقیم دولت عراق، ساختار نظامی خود را از قالب عملیات‌های پراکنده شهری به سمت سازماندهی یک نیروی نظامی منظم سوق دهد. تأسیس ارتش سازمان موسوم به “ارتش آزادیبخش ملی ایران” در سال ۱۳۶۶ در همین چارچوب قابل تحلیل است. این تحول نه‌تنها نشان‌دهنده تغییر در تاکتیک‌های عملیاتی سازمان بود، بلکه بیانگر دگرگونی در نگاه راهبردی آن نسبت به شیوه سرنگونی جمهوری اسلامی محسوب می‌شد.

جنگ چریکی شهری

جنگ چریکی یکی از شیوه‌های شناخته‌شده نبرد نامنظم است که در آن گروه‌های کوچک از نیرو‌های غیرمتعارف، با تحرک بالا و بدون استقرار ثابت، در محیط‌های شهری یا روستایی به عملیات نظامی می‌پردازند. در این نوع جنگ، نیرو‌ها آزادانه در شهر و حومه آن حرکت کرده و با استفاده از امکانات موجود در محیط، دست به عملیات‌های ناگهانی و کوتاه‌مدت می‌زنند. تاکتیک‌هایی مانند حملات شبانه، عملیات ضربه و فرار، عقب‌نشینی‌های سریع و کمین از جمله مهم‌ترین ویژگی‌های این شیوه جنگی به شمار می‌روند. تاکتیک‌های چریکی مبتنی بر محیط شهری و روستایی، در طول تاریخ نظامی مورد استفاده قرار گرفته‌اند و در بسیاری از جنبش‌های مسلحانه قرن بیستم نیز مشاهده می‌شوند. [۱]

چریک شهری معمولاً با هدفی سیاسی فعالیت می‌کند و تلاش دارد با حمله به نهاد‌های حکومتی و چهره‌های شاخص، ساختار قدرت را فرسوده و تضعیف کند. در چنین چارچوبی، حمله به مقامات حکومتی، نیرو‌های امنیتی و مراکز اقتصادی یا نماد‌های قدرت سیاسی از جمله اهداف عملیات محسوب می‌شود. وظیفه اصلی چریک‌های شهری ایجاد اختلال در ساختار حاکمیتی، تضعیف روحیه نیرو‌های نظامی و ضربه‌زدن به منابع اقتصادی و نماد‌های قدرت سیاسی است. از همین رو، عملیات‌هایی همچون حمله‌های مسلحانه، کمین، خرابکاری، ترور، آدم‌ربایی، آزادسازی زندانیان، تبلیغ مسلحانه و جنگ روانی در زمره ابزار‌های رایج جنگ چریکی شهری قرار می‌گیرد. [۲]

سازمان مجاهدین خلق نیز در سال‌های نخست پس از اعلام مبارزه مسلحانه علیه جمهوری اسلامی ایران (۳۰ خرداد ۱۳۶۰)، همین الگوی جنگ چریکی شهری را در پیش گرفت. هسته‌های عملیاتی کوچک در شهر‌های مختلف فعالیت می‌کردند و با اجرای عملیات‌های تروریستی و خرابکارانه تلاش داشتند فضای ناامنی ایجاد کنند. با این حال، این شیوه به‌دلیل محدودیت‌های عملیاتی، فشار‌های امنیتی و ناتوانی در تبدیل اقدامات پراکنده به یک حرکت تعیین‌کننده، نتوانست اهداف راهبردی سازمان را محقق سازد. افزون بر این، چنین اقداماتی در عمل به فرسایش توان نیرو‌های سازمان و محدود شدن شبکه‌های عملیاتی آن انجامید.

در همین چارچوب، مسعود رجوی بعد‌ها با نقد راهبرد پیشین سازمان اعلام کرد که جنگ چریکی شهری اگرچه نسبت به مبارزات پارتیزانی مرحله‌ای پیشرفته‌تر محسوب می‌شود، اما به دلیل زمان‌بر بودن و فعالیت در محیطی که تحت کنترل شدید نیرو‌های امنیتی قرار دارد، نمی‌تواند در کوتاه‌مدت به سرنگونی حکومت منجر شود. به باور او، این شیوه عملاً به عملیات‌های محدود علیه افراد یا مراکز خاص تقلیل می‌یافت و امکان تحقق یک ضربه تعیین‌کننده را فراهم نمی‌کرد. [۳]

زمینه‌های تغییر راهبرد نظامی سازمان

ناکامی در تحقق اهداف سیاسی از طریق عملیات‌های چریکی و تروریستی، یکی از عوامل اصلی تغییر در راهبرد سازمان مجاهدین خلق بود. پس از خروج رهبری سازمان از ایران و استقرار در خارج از کشور، به‌ویژه پس از اقامت در عراق، شرایط جدیدی شکل گرفت که امکان بازتعریف استراتژی نظامی را برای سازمان فراهم ساخت.

در این میان، جنگ ایران و عراق نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌گیری این تغییر راهبرد داشت. رهبری سازمان با این تحلیل که سرنوشت جمهوری اسلامی تا حد زیادی با نتیجه جنگ گره خورده است و همچنین با این تصور که قدرت‌های بزرگ اجازه پیروزی کامل ایران در جنگ را نخواهند داد، به این جمع‌بندی رسید که می‌تواند با قرار گرفتن در کنار رژیم بعث عراق و بهره‌گیری از ظرفیت‌های نظامی آن، مسیر تازه‌ای برای مبارزه مسلحانه تعریف کند. بر همین اساس، مسعود رجوی در ۱۷ خرداد ۱۳۶۵ پس از امضای توافقی با طارق عزیز (معاون نخست‌وزیر عراق) از پاریس به بغداد منتقل شد و سازمان رسماً وارد همکاری نظامی با رژیم بعث گردید. [۴]

در پی این تحول، ساختار عملیاتی سازمان نیز دگرگون شد. به جای تیم‌های کوچک چریکی در داخل کشور، یگان‌های نظامی بزرگ‌تر در نواحی مرزی سازماندهی شدند و آموزش‌های نظامی گسترده‌تری برای نیرو‌ها در نظر گرفته شد. همچنین تلاش برای جذب نیرو از خارج کشور افزایش یافت و شبکه‌هایی برای انتقال نیرو به عراق ایجاد شد. در این دوره، حتی عملیات‌های تروریستی شهری نیز به‌طور موقت متوقف شد تا تمرکز سازمان بر سازماندهی نیروی نظامی جدید قرار گیرد. [۵]

در کنار این اقدامات، سازمان تبلیغات گسترده‌ای را نیز در سطح بین‌المللی برای معرفی توان نظامی جدید خود به راه انداخت. تظاهرات هواداران در خارج از کشور، حضور در رسانه‌های غربی و انتشار اخبار مربوط به عملیات‌های نظامی، بخشی از تلاش‌هایی بود که با هدف جلب حمایت‌های سیاسی و نظامی بیشتر صورت می‌گرفت.

جنگ‌های آزادی بخش

تشکیل ارتش‌های موسوم به “آزادیبخش” در قرن بیستم و به‌ویژه در دوران جنگ سرد در بسیاری از کشور‌ها مشاهده می‌شود. نمونه‌هایی مانند ارتش آزادیبخش خلق چین، ارتش آزادیبخش ملی بولیوی، ارتش آزادیبخش کوزوو، ارتش آزادیبخش ملی یوگسلاوی، ارتش آزادیبخش ویتنام و ارتش نوین خلق فیلیپین از جمله مهم‌ترین نمونه‌های این نوع تشکل‌های نظامی به شمار می‌روند. اهداف تشکیل چنین نیرو‌هایی بسته به شرایط کشور‌ها متفاوت بوده است؛ در برخی موارد برای مقابله با نیرو‌های اشغالگر خارجی و در مواردی دیگر برای سرنگونی حکومت‌های داخلی شکل گرفته‌اند. [۶]

به نظر می‌رسد در ایران پیشینه چنین مفهومی به دهه ۱۳۵۰ بازمی‌گردد؛ زمانی که “جبهه آزادیبخش ملی ایران” اعلام موجودیت کرد که در واقع بازوی نظامی سازمان چریک‌های فدایی خلق محسوب می‌شد. [۷]

در ادامه همین الگو، سازمان مجاهدین خلق در ۳۰ خرداد ۱۳۶۶ با فرمان مسعود رجوی تأسیس “ارتش آزادیبخش ملی ایران” را اعلام کرد. هدف اعلامی این ارتش، سرنگونی جمهوری اسلامی ایران از طریق نبرد نظامی بود. [۸]

با این حال، این ارتش عملاً در چارچوب ساختار نظامی عراق فعالیت می‌کرد. نیرو‌های آن اگرچه از نظر ملیت عمدتاً ایرانی بودند، اما در کنار ارتش بعث و با پشتیبانی لجستیکی، تسلیحاتی و اطلاعاتی عراق عملیات انجام می‌دادند. در واقع، ارتش آزادیبخش به نوعی یگان ویژه در ساختار نظامی عراق تبدیل شد که به دلیل آشنایی با زبان فارسی و امکان نفوذ در میان نیرو‌های ایرانی، در برخی عملیات‌های ایذایی و اقدامات اطلاعاتی مورد استفاده قرار می‌گرفت. [۹]

عملیات‌های نظامی ارتش آزادیبخش

پس از اعلام تأسیس ارتش آزادیبخش، سازمان مجاهدین خلق مجموعه‌ای از عملیات‌های نظامی را در مرز‌های ایران و عراق انجام داد. در سال ۱۳۶۶ ده‌ها عملیات ایذایی از سوی این نیرو اعلام شد، اما بسیاری از این عملیات‌ها بیشتر جنبه تبلیغاتی داشتند. رژیم بعث عراق نیز در این زمینه با سازمان همکاری می‌کرد و گاه موفقیت‌هایی را که در واقع حاصل اقدامات ارتش عراق بود، به نام نیرو‌های سازمان اعلام می‌کرد. [۱۰]

بر اساس آمار اعلامی سازمان، ارتش آزادیبخش در سال ۱۳۶۶ نود و نُه عملیات انجام داده و بیش از ۹۳۰۰ نفر از نیرو‌های ایرانی را کشته یا زخمی کرده و ۸۶۰ نفر را به اسارت گرفته است. با این حال، گزارش‌های نیرو‌های نظامی ایران نشان می‌دهد که تعداد واقعی عملیات‌های سازمان کمتر از ۴۰ مورد بوده و میزان تلفات واردشده نیز فاصله بسیار زیادی با آمار‌های اعلامی سازمان داشته است. [۱۱]

از مهم‌ترین عملیات‌های ارتش سازمان می‌توان به عملیات آفتاب در فروردین ۱۳۶۷ اشاره کرد که در منطقه فکّه و با پشتیبانی سنگین توپخانه ارتش عراق انجام شد. در این عملیات، نیرو‌های سازمان توانستند برای مدت کوتاهی خطوط پدافندی منطقه را دور زده و آن را تصرف کنند، اما پس از چند ساعت درگیری و برجای گذاشتن تلفات، ناچار به عقب‌نشینی شدند. با وجود محدود بودن دستاورد نظامی این عملیات، سازمان از آن به‌عنوان موفقیتی بزرگ در تبلیغات خود بهره برد. [۱۲]

چند ماه بعد در ۲۸ خرداد ۱۳۶۷، عملیات چلچراغ با هدف تصرف شهر مهران انجام شد. این عملیات نیز با آتش سنگین توپخانه عراق آغاز شد و نیرو‌های سازمان برای مدت کوتاهی توانستند وارد شهر شوند. با این حال، حضور آنان در منطقه دوام چندانی نداشت و پس از تأمین اهداف تبلیغاتی، عقب‌نشینی کردند. در جریان این عملیات، سازمان با دعوت از خبرنگاران خارجی تلاش کرد دستاورد‌های خود را برجسته نشان دهد و شعار “امروز مهران، فردا تهران” را مطرح کند. [۱۳]

اوج تلاش نظامی ارتش آزادیبخش در مرداد ۱۳۶۷ و در قالب عملیات فروغ جاویدان رقم خورد. در این عملیات، نیرو‌های سازمان از مرز خسروی وارد ایران شدند و با تکیه بر تاکتیک حمله برق‌آسا یا بلیتزکریگ، قصد داشتند در زمانی کوتاه به تهران برسند. این تاکتیک نیازمند تجهیزات مناسب و مسیر عملیاتی مناسب بود، اما در عمل با مقاومت نیرو‌های ایرانی مواجه شد و در عملیات مرصاد شکست سنگینی را متحمل گردید. [۱۴]این شکست عملاً به پایان تلاش سازمان برای اجرای یک عملیات نظامی گسترده علیه ایران انجامید.

ارتش سازمان بعداز عملیات ناموفق فروغ جاویدان، همچنان به حیات خود ادامه داد و مانور‌های متعددی در اشرف برگزار نمود. با حمله آمریکا به عراق در سال ۱۳۸۱ و سقوط بغداد، اردوگاه اشرف هدف حملات نیرو‌های آمریکایی قرار گرفت و در اردیبهشت ۱۳۸۲ مجاهدین با آمریکایی‌ها توافق کردند [۱۵]و سلاح‌های خود را تحویل دادند. انتقال اعضای سازمان از عراق به آلبانی و فروپاشی کامل ارتش به اصطلاح آزادیبخش، سبب تغییر رویکرد سازمان شد؛ آنان به استراتژی “کانون‌های شورشی” روی آوردند و فعالیت‌های خرابکارانه در داخل کشور را ذیل فعالیت‌های ارتش پوشالی و خیالی خود، مطرح کردند.

جمع‌بندی

تأسیس ارتش آزادیبخش در سال ۱۳۶۶ نقطه عطفی در تحول راهبرد نظامی سازمان مجاهدین خلق محسوب می‌شد. این اقدام نشان‌دهنده گذار سازمان از الگوی جنگ چریکی شهری و عملیات‌های تروریستی پراکنده به تلاش برای اجرای جنگی شبه‌کلاسیک در قالب یگان‌های نظامی منظم بود. با این حال، این تحول بیش از آنکه نتیجه رشد توان نظامی سازمان باشد، محصول شرایط خاص جنگ ایران و عراق و حمایت مستقیم رژیم بعث عراق از این گروه تروریستی به شمار می‌رفت.

عملیات‌های انجام‌شده توسط ارتش آزادیبخش نشان داد که این نیرو بدون اتکا به پشتیبانی عراق قادر به انجام عملیات مستقل و مؤثر نبود. همچنین شکست عملیات فروغ جاویدان در مرداد ۱۳۶۷ نشان داد که تلاش برای تبدیل یک سازمان چریکی به نیرویی با توان انجام عملیات کلاسیک، بدون پشتوانه اجتماعی و نظامی لازم، با محدودیت‌های جدی مواجه است که رهبران سازمان هیچ‌گاه توان درک آن را نداشتند. در نهایت نیز با پایان جنگ ایران و عراق و تحولات بعدی منطقه، ارتش به اصطلاح آزادیبخش عملاً کارکرد نظامی خود را از دست داد و با خلع سلاح نیرو‌های سازمان در عراق و انتقال آنان به خارج از این کشور، ساختار نظامی آن به‌طور کامل فروپاشید.

منابع

[۱]نصیری زرقانی، آرش و دهقان، معصومه (۱۴۰۰). عملکرد سازمان چریک‌های فدایی خلق علیه حکومت پهلوی در جنگ‌های چریکی شهری. فصلنامه مطالعات تاریخی جنگ، دوره پنجم، شماره ۳ (پیاپی ۱۷)، ص ۱۰۲.

[۲]همان، ص ۱۰۳.

[۳]حق‌بین، مهدی (۱۳۹۲). از مجاهدین تا منافقین، چاپ اول، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ص ۲۴۵.

[۴]همان، ص ۲۴۶.

[۵]سازمان مجاهدین خلق پیدایی تا فرجام ۱۳۴۴ ـ ۱۳۸۴ (۱۳۸۵). به کوشش جمعی از پژوهشگران، جلد سوم، چاپ اول، تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، ص ۲۸۸.

[۶]یزدان‌پناه درو، کیومرث و نصیری زرقانی، آرش (۱۴۰۳). تحلیل جغرافیایی زمینه‌های شکست عملیات فروغ جاویدان و پیروزی عملیات مرصاد. فصلنامه مطالعات دفاع مقدس، دوره دهم، شماره ۲ (پیاپی ۳۸)، ص ۶۷.

[۷]نشریه ۱۹ بهمن، بیانیه جبهه آزادیبخش ملی ایران، شماره اول، بهمن ۱۳۵۰، ص ۱؛ ر. ک: یزدان‌پناه درو و نصیری زرقانی، همان.

[۸]شورای ملی مقاومت؛ بیانیه، پیام، اطلاعیه، … (۱۳۶۶). پیام مسعود رجوی به مناسبت تأسیس «ارتش آزادیبخش ملی»، شورا، ۳۲، صص ۱۰۴ ـ ۱۰۶.

[۹]حق‌بین، همان، صص ۲۸۰ و ۲۸۱.

[۱۰]سازمان مجاهدین خلق پیدایی تا فرجام ۱۳۴۴ ـ ۱۳۸۴، همان.

[۱۱]همان.

[۱۲]صدرشیرازی، محمدعلی (۱۳۹۲). عملیات مرصاد و سرنوشت منافقین، چاپ اول، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ص ۲۰۶.

[۱۳]همان، ص ۲۱۱.

[۱۴]یزدان‌پناه درو و نصیری زرقانی، همان، ص ۸۴.

[۱۵]ایران پدیا، ارتش آزادیبخش ملی ایران.

پایگاه اطلاع‌رسانی مرکز اسناد انقلاب اسلامی – آرش نصیری؛

نوشته تغییر تاکتیک مبارزاتی سازمان مجاهدین خلق از جنگ چریکی شهری به جنگ کلاسیک اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.

گروه مجاهدین خلق که بخشی از آن‌ها در فرانسه مستقر هستند، امروز اعلام کرد که پلیس پاریس تجمع برنامه‌ریزی‌شده این گروه در روز شنبه را لغو کرده است.

این گروه همچنین خبر داد که علیه این تصمیم که آن را “غیرموجه” توصیف کرد، اعتراض کرده است.

سازمان‌دهندگان این تجمع ضد ایرانی مدعی شدند که دو ماه با پلیس هماهنگ بوده و تمام مراحل قانونی را طی کرده بودند.

به گزارش رویترز، این تصمیم که چند ساعت پس از تماس تلفنی دیروز وزیر خارجه فرانسه ژان نوئل بارو و همتای ایرانی عباس عراقچی درباره آخرین تحولات پایان جنگ ایران اعلام شد، اتهام‌زنی این گروه مبنی بر مطرح شدن درخواست لغو آن در تماس تلفنی مذکور را در پی داشت؛ ادعایی که وزارت خارجه فرانسه رد کرد.

این وزارتخانه در بیانیه‌ای اعلام کرد که “این ادعا نادرست است. وزیر خارجه (ایران) هیچ اشاره‌ای به این اعتراض یا درخواست برای لغو آن را مطرح نکرد”.

گروه بین‌الملل خبرگزاری فارس

نوشته فرانسه ادعای گروه تروریستی مجاهدین خلق را رد کرد اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.

نقد رویکرد فرانسه، از میزبانی تا نادیده‌انگاری

فرانسه – کشوری که خود قربانی تروریسم بوده و پرچمدار مبارزه با افراط‌گرایی معرفی می‌شود – بستری برای فعالیت گروهی فراهم کرده که در گذشته کارنامه تاریکی از خشونت و عملیات‌های تروریستی دارد.

استفاده ابزاری از تروریسم:

منتقدان بر این باورند که فرانسه با اتخاذ یک استاندارد دوگانه، “تروریسم خوب” و “تروریسم بد” تعریف کرده است. تا زمانی که یک گروه بتواند به عنوان اهرم فشاری علیه رقبای سیاسی یا ژئوپلیتیک پاریس عمل کند، فعالیت‌های تشکیلاتی و تبلیغاتی آن در خاک فرانسه تحمل یا حتی تسهیل می‌شود.

نادیده گرفتن تاریخچه خشونت:

سازمان مجاهدین خلق علاوه بر ترورهای گسترده در دهه‌های گذشته در ایران، دارای ساختارهای درونی بسته‌ای است که بر اساس گزارش‌های متعدد نهادهای حقوق بشری و اعضای جدا شده از این گروه، با نقض گسترده حقوق اولیه اعضا همراه بوده است. نادیده گرفتن این گزارش‌ها توسط دولت فرانسه، در تعارض مستقیم با ادعای این کشور برای دفاع از حقوق بشر است.

تهدید امنیت و ثبات:

میزبانی از گروه‌هایی که ساختار شبه‌نظامی دارند یا در گذشته با خشونت پیوند داشته‌اند، صرف‌نظر از تغییر تاکتیک‌های آن‌ها، همواره یک تهدید امنیتی بالقوه برای کشور میزبان و همچنین مانعی در مسیر بهبود روابط بین‌الملل محسوب می‌شود.

کلام آخر:

استاندارد دوگانه فرانسه در قبال مجاهدین خلق، بیش از آنکه یک رویکرد راهبردی باشد، به اعتبار پاریس در عرصه بین‌المللی ضربه می‌زند. وقتی یک دولت در برابر سازمان‌هایی که سابقه تروریستی دارند، سکوت پیشه کرده یا به آن‌ها تریبون می‌دهد، عملاً استانداردهای اخلاقی خود را زیر سوال می‌برد.
حکومت فرانسه ضروری است با بازگشت به اصول بنیادین اخلاقی در سیاست خارجی. برای کشوری که مدعی رهبری اروپاست و با بازنگری در سیاست‌های خود، اجازه ندهد امنیت بین‌المللی و ارزش‌های حقوق بشری فدای بازی‌های سیاسی کوتاه‌مدت شود.
حمایت از “دموکراسی” نباید تنها محدود به جایی شود که منافع پاریس ایجاب می‌کند، بلکه باید در تمامی ابعاد و فارغ از هویت بازیگران تروریستی، به یک اصل مطلق تبدیل گردد.

آرش رضایی (کارشناس ارشد علوم سیاسی و روابط بین الملل)

نوشته نگاهی به استاندارد دوگانه فرانسه در برابر تروریسم اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.

شکست طرح‌های تروریستی در اروپا

حمله پلیس فرانسه، که به دستور قضایی و با همکاری سرویس‌های اطلاعاتی این کشور صورت گرفت، ضربه‌ای مهلک به ستون‌های عملیاتی گروه مجاهدین خلق وارد کرد. بازداشت‌شدگان، کسانی بودند که کنترل مهم‌ترین مراکز ارتباطی، مالی و لجستیکی این گروه را در اروپا و آمریکا در دست داشتند. با دستگیری این شبکه، برنامه‌های از پیش طراحی‌شده مجاهدین خلق برای انتقال کانون سیاسی-عملیاتی خود از عراق تحت اشغال به قلب اروپا، به طور کامل خنثی شد.

روزنامه معروف فرانسوی “فیگارو” در همان روز، ابعاد هولناک اهداف مجاهدین خلق را فاش ساخت: “آنان نقشه ترور ۲۵ تن از مخالفان و نیروهای جداشده از خود را طراحی کرده بودند تا از طریق حذف فیزیکی، رعب و وحشت را در میان هرگونه صدای مخالفی ایجاد کنند.” همچنین، برنامه‌های آنان برای بحران‌سازی از طریق حمله به سفارتخانه‌های جمهوری اسلامی ایران و سایر منافع این کشور در اروپا، با این عملیات غافلگیرانه کنسل شد. نقل و انتقالات رهبری سازمان و جابه‌جایی اسناد محرمانه آنان نیز متوقف شد و در یک کلام، “شکست پشت شکست برای مجاهدین خلق پیش آمد.” این شکست، ثابت کرد که اگرچه این گروه در پوشش مبارزه سیاسی فعالیت می‌کند، اما در باطن، شبکه‌ای از تروریست‌های حرفه‌ای است که امنیت بین‌المللی را نشانه رفته‌اند.

تأیید ماهیت فرقه‌ای مجاهدین خلق توسط سرویس‌های اطلاعاتی غرب

واکنش رسانه‌های بین‌المللی به این رویداد، بسیار سریع و کوبنده بود و تحلیل‌های آنان، زوایای پنهان این گروه را بیش از پیش روشن ساخت. روزنامه تأثیرگذار “نیویورک تایمز” در گزارشی مفصل، انگیزه اصلی دولت فرانسه را “جلوگیری از انتقال کانون سیاسی-عملیاتی سازمان مجاهدین خلق از عراق به فرانسه”عنوان کرد و آن را اقدامی ضروری در مبارزه با تروریسم دانست. اما مهم‌تر از همه، اظهارات صریح “پییر دوبوسکه”، مسئول عالیرتبه سازمان اطلاعاتی فرانسه، بود که پرده از ماهیت حقیقی این گروه برداشت.

وی در مصاحبه با نیویورک تایمز تأکید کرد که مجاهدین خلق به هیچ وجه یک جنبش سیاسی یا دموکراتیک نیستند و هرگز خود را برای احیای دموکراسی در ایران آماده نمی‌کنند. دوبوسکه، با صراحت کامل، این سازمان را “فرقه‌ای تندرو، فاقد هر گونه نظام دموکراتیک، با کیش شخصیت در پیروی از رهبر” توصیف کرد. او همچنین فاش ساخت که مجاهدین خلق یک کارخانه تولید رنگ را در شهر “سنت کوئن لامون” اجاره کرده و آن را به یک مرکز ارتباطات و استودیوی تلویزیونی تبدیل کرده بودند تا از آن به عنوان پایگاهی برای حمله به سفارتخانه‌های ایران و ترور مخالفان خود استفاده کنند. این اظهارات یک مقام ارشد اطلاعاتی غرب، بهترین گواه بر وحشی‌گری و قانون‌شکنی گروهی بود که سال‌ها خود را با عنوان دهن‌پُرکُن اپوزیسیون دموکراتیک معرفی می‌کرد.

وحشی‌گری در اوج؛ از نقشه ترور تا خودسوزی دستوری

مهم‌ترین جلوه وحشی‌گری مجاهدین خلق، نه تنها در نقشه‌های ترور علیه مخالفان، بلکه در نحوه رفتار با اعضای خودشان متجلی می‌شود. دستگیری مریم رجوی و احتمال استرداد او، سران این فرقه را دچار وحشت و دستپاچگی کرد. آنان که خود را طراح قتل مخالفان می‌دانستند، برای رهایی از این بن‌بست، راهی جز نمایش چهره واقعی خود یعنی خشونت و خودویرانگری ندیدند. آنان که ادعای رهبری یک جنبش سیاسی را داشتند، در یک واکنش کاملاً تشکیلاتی، ده‌ها تن از اعضای خود را به آتش کشیدند!

این خودسوزی‌های سازمان‌یافته، جنایتی هولناک و بی‌سابقه بود که در اعتراض به اقدام قانونی دولت فرانسه صورت گرفت. نتیجه فوری این اقدام وحشیانه، مرگ سه تن از اعضای این گروه و سوختگی‌های شدید و مادام‌العمر برای چندین تن دیگر بود. اما نکته تکان‌دهنده‌تر، جو روانی حاکم بر این فرقه است. یکی از سران ارشد مجاهدین خلق در آن زمان با وقاحت تمام اعلام کرد که “صدها نفر خود را در لیست خودسوزی قرار داده‌اند” و اگر فرانسه به توطئه خود علیه آنان پایان ندهد، مصمم به تکرار این جنایت هستند. این تهدید، نشان از درنده‌خویی گروهی دارد که برای اهداف سیاسی خود، جان اعضای فریب‌خورده‌شان را ناچیز و قابل معامله می‌دانند.

شواهد و قرائن موجود، که در روزنامه “پاریسین” نیز بازتاب یافت، نشان می‌دهد که این خودسوزی‌ها هیچ‌گونه جنبه خودجوشی نداشته و کاملاً مهندسی‌شده بوده است. عناصر مجاهدین خلق، حتی پیش از وقوع حادثه، با خبرنگاران تماس گرفته و نام شخص خودسوزی‌کننده را اعلام می‌کردند تا بیشترین اثر تبلیغاتی را بر جای بگذارند. علاوه بر این، گزارش‌هایی از قرارگاه اشرف در عراق به دست آمده که حکایت از آن دارد که پس از این دستگیری، فرماندهان مجاهدین خلق از هر عضو یا نیروی خود خواسته بودند تا درخواست “داوطلبانه” خودسوزی را کتباً بنویسد و تحویل دهد. این یعنی رهبران فرقه، با اعمال فشار روانی و تشکیلاتی، اعضای خود را مجبور به خودکشی دسته‌جمعی می‌کردند تا از این طریق، دولت فرانسه را وادار به عقب‌نشینی کنند. این اقدام، نشان‌دهنده نهایت بی‌رحمی و وحشی‌گری ساختار فرقه‌ای است که برای حفظ سران خود، از نابودی بدنی پیروانش ابایی ندارد.

نتیجه معکوس؛ دروغ‌پردازی پس از شکست

با این حال، نتیجه این جنایت تشکیلاتی، دقیقاً برعکس پیش‌بینی‌های رهبران مجاهدین خلق بود. مردم اروپا و افکار عمومی جهان که شاهد این صحنه‌های دلخراش و غیرانسانی بودند، با موجی از انزجار و تنفر نسبت به این گروه واکنش نشان دادند. خودسوزیِ اعضای یک گروه تروریستی برای تحت فشار قرار دادن یک دولت دموکراتیک، نه تنها همدردی آنان را برنینگیخت، بلکه چهره پلید و ضدبشری این سازمان را بیش از پیش آشکار ساخت.

در مواجهه با این شکست مفتضحانه و واکنش منفی جهانی، سرکردگان مجاهدین خلق بار دیگر ماهیت دروغین و فریبکارانه خود را به نمایش گذاشتند. آنها یکباره موضع خود را تغییر دادند و مدعی شدند که این خودسوزی‌ها “خودجوش و خودبه‌خودی” بوده و اعضای سازمان با دستور تشکیلاتی دست به این کار نزده‌اند! این ادعای واهی در حالی مطرح شد که اسناد و شواهد متقن، حاکی از برنامه‌ریزی دقیق و دستوری بودن این اقدامات بود. این عقب‌نشینی و دروغ‌پردازی، بار دیگر نشان داد که مجاهدین خلق، برای پنهان کردن وحشی‌گری خود، نه تنها به جان اعضایشان اهمیت نمی‌دهند، بلکه در برابر افکار عمومی نیز به راحتی دست به انکار و فریب می‌زنند.

نوشته افشای چهره وحشیانه یک گروه تروریستی در پاریس اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.

تروریست های مجاهدین خلق در سال‌های اخیر بیش از آنکه یک بازیگر عملیاتی باشد، به یک مرکز هماهنگی سیاسی، رسانه‌ای و تبلیغاتی تبدیل شده اند. به بیان دیگر، اگر در گذشته خود نقش مستقیم در اقدامات نظامی را ایفا می‌کرد، امروز تلاش می‌کند نقش «اتاق فکر» و هماهنگ‌کننده را برای مجموعه‌ای از گروه‌های پراکنده بر عهده بگیرد.

عمده گروهک های مسلح فعال در مناطق مرزی شرق و غرب ایران فاقد ساختار سیاسی منسجم، برنامه مدون و کادرهای آموزش‌دیده در حوزه سیاست هستند. از نگاه آنان، این گروه‌ها عمدتاً بر ظرفیت‌های محلی، قومی یا قبیله‌ای تکیه دارند و به همین دلیل در حوزه سازماندهی و تبلیغات با ضعف‌های جدی روبه‌رو هستند. در چنین شرایطی، تروریست های موسوم به مجاهدین خلق می‌توانند برای این جریان‌ها نقش یک مربی تشکیلاتی را ایفا کند؛ سازمانی که هرچند توان نظامی گذشته خود را از دست داده، اما هنوز از تجربه چند دهه فعالیت مخفی، عضوگیری، تبلیغات و شبکه‌سازی برخوردار است.

یکی از مهم‌ترین نگرانی‌ها مسئله جذب و به‌کارگیری جوانان است. تجربه تاریخی تروریست های بی اخلاق سازمان مجاهدین خلق نشان می‌دهد که این تشکیلات طی دهه‌های گذشته موفق شده بود هزاران جوان را با شعارهای آرمان‌گرایانه و وعده های کاریابی و تحصیل در اروپا و آمریکا جذب کند. بخشی از این نیروها در نهایت سال‌های طولانی از عمر خود را در اردوگاه اشرف در عراق و سپس در اردوگاه‌های مستقر در آلبانی سپری کردند و در همین اردوگاه ها هم مُردند؛ افرادی که فرصت زندگی عادی، تحصیل، تشکیل خانواده و حضور مستقل در جامعه را از دست دادند.

از همین منظر، این زنگ خطر وجود دارد که الگوهای عضوگیری و تأثیرگذاری روانی که در گذشته توسط مجاهدین خلق به کار گرفته می‌شد، ممکن است امروز به اشکال جدیدی در میان این گروه‌های مسلح تکرار شود. نگرانی اصلی آن است که جوانان کم‌تجربه، به‌ویژه در مناطق محروم یا مرزی، هدف وعده‌ها و تبلیغاتی قرار گیرند که در نهایت آنان را وارد چرخه خشونت و اقدامات مسلحانه می‌کند.

در این میان، گزارش‌ها و روایت‌هایی نیز درباره شیوه‌های جذب نیرو در برخی گروه‌های تندرو در مناطق مرزی منتشر شده است. بر اساس این روایت‌ها، برخی خانواده‌ها مدعی شده‌اند فرزندانشان با وعده تحصیل علوم دینی یا فرصت‌های آموزشی در کشورهای همسایه جذب شبکه‌هایی شده‌اند که در نهایت آنان را به سمت فعالیت‌های مسلحانه سوق داده‌اند. در برخی از این روایت‌ها، والدین اظهار کرده‌اند که برای مدت طولانی از محل حضور فرزندان خود بی‌اطلاع بوده‌اند و تنها پس از انتشار تصاویر یا پیام‌های تبلیغاتی این گروهک ها در آستانه انجام عملیات های تروریستی متوجه شده‌اند که آنان در مسیر فعالیت‌های خشونت‌آمیز قرار گرفته‌اند.

واقعیت غیرقابل انکار این است که: گروهک های مسلح برای ادامه حیات خود نیازمند جذب نیروی انسانی جدید هستند و مهم‌ترین هدف آنان نیز معمولاً جوانان هستند. جوانانی که گاه به دلیل مشکلات اقتصادی، محرومیت‌های اجتماعی، هیجان‌طلبی یا فقدان آگاهی سیاسی، بیش از دیگران در معرض تأثیرپذیری از تبلیغات افراطی قرار می‌گیرند.

سازمان مجاهدین خلق که امروز با انبوهی از افراد با سنین بالا در درون کمپ هایش مواجه است توان نظامی اش کاملاً افول کرده است، تلاش دارد از سرمایه تشکیلاتی و تجربیات انباشته چند دهه گذشته برای حفظ نقش و نفوذ سیاسی استفاده کند. امروز خطر اصلی نه در توان نظامی این سازمان، بلکه در انتقال تجربه‌های عضوگیری، تبلیغات ایدئولوژیک، شبکه‌سازی مخفی و مشروعیت‌بخشی به خشونت سیاسی است؛ تجربه‌هایی که اگر در اختیار نسل جدیدی از گروهک های مسلح قرار گیرد، می‌تواند به بازتولید چرخه افراط‌گرایی و خشونت در منطقه منجر شود.

از این منظر، مهم‌ترین راه مقابله با چنین روندی افزایش آگاهی عمومی، توسعه فرصت‌های آموزشی و اقتصادی، تقویت پیوندهای اجتماعی و جلوگیری از سوءاستفاده از ناامیدی و ناآگاهی جوانان است؛ زیرا هر جا که خلأ آگاهی و امید شکل بگیرد، زمینه برای جذب نیرو توسط جریان‌های افراطی نیز فراهم خواهد شد.

سالاری

نوشته هشدار بابت پیوند تروریست های مجاهدین خلق با جریان‌های تجزیه‌طلب اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.

در لغت و تعاریف، از “فرقه” یک گروه و یا سازمانی تعریف می شود که اعضای خود را به گروگان گرفته و با مغزشویی، رهبر گروه سعی می کند افراد را مجبور به کاری کند که اگر فرد هوشیار باشد انجام نخواهد داد. افراد در درون مناسبات فرقه ای یک هدف مشخصی را دنبال می کنند و روابطی که برقرار می کنند با دیگر احزاب و گروهها فرق می کند. اگر نگاه دقیقی به این گونه مناسبات کنیم، می بینیم که افراد در محیط بسته حضور داشته و حرف زدنهایشان هم با دیگران فرق دارد. بطور مثال من در یکی از نشست های تشکیلاتی که بحثی حول ترورهای به اصطلاح انقلابی بعد از سی خرداد 60 در تهران و دیگر شهرها بود، حضور داشتم. مسئول نشست زنی به نام حکیمه سعادت نژاد بود و از این کشتار به عنوان یک از دستاوردهای مهم سازمان در آن سالها یاد می کرد. در این نشست عبدالوهاب فرجی (افشین) فرمانده تیم های عملیاتی تهران و حمید رضا حکیمی از عملیات های تروریستی خود در تهران با آب و تاب تعریف می کردند. در این نشست از آنان سئوال شد شاخص شما برای ترورهای خیابانی چه بوده است؟ عنوان داشتند هر کسی که ریش داشت و یقه پیراهنش بسته شده بود به ما نشان می داد فرد سپاهی و یا مهره حکومتی است و در دستور کار ترور قرار می گرفت .

وقتی به این حرفها گوش می کردم برایم سئوال ایجاد شد مگر می شود فردی را به صرف داشتن ریش ترور کرد؟! به همین خاطر است که 17 هزار نفر از افراد بیگناه را به شهادت رساندند و متاسفانه همین افراد جنایتکار با سربلندی از ترورهای شان دفاع می کردند . وقتی فرد در مناسبات فرقه ای قرار می گیرد دیگر از خود هیچ اراده ای ندارد و دیگر انسانیت خودش را هم از دست می دهد .

من بعنوان فردی که سالیان اسیر فریبهای رجوی بودم هر چقدر از زمان حضورم در مناسبات بیشتر می گذرد و مطالعه می کنم بیشتر برایم قابل فهم است که چگونه افراد در عصر آگاهی اراده خود را از دست داده و بعنوان یک برده برای ارباب شان کار می کنند. در این باره می توان ساعتها حرف زد و مطلب نوشت اما چیزی که باید درباره اش متاسف بود این است که هنوز تعدادی هستند که فریب رجوی را می خورند و بیهوده عمرشان را تلف می کنند و در نهایت در خاک سرد قرار می گیرند تا ارباب بتواند از خونشان ارتزاق کند .

بعنوان یک فرد جدا شده از مناسبات فرقه ای رجوی باید عنوان کنم دیگر دوران فریبکاری گذشته است. مردم ایران مجاهدین خلق را مشتی تروریست می دانند که به خاک و مردم وطنشان خیانت کردند.
مجید محمدی

نوشته اعتراف مسئولین مجاهدین به ترور و کشتار مردم اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.

سازمان مجاهدین خلق ایران (MEK)، گروهی که در دهه ۱۹۶۰ با هدف مبارزه با رژیم پهلوی تأسیس شد، در انقلاب ۱۹۷۹ ایران نقش داشت. با این حال، این سازمان که زمانی خود را مدافع خلق معرفی می‌کرد، امروز در میان مردم ایران به شدت منفور است. این نفرت ریشه در تاریخ پیچیده، اقدامات جنجالی و تصمیم‌های سیاسی این گروه دارد که از دید بسیاری از ایرانیان، آن‌ها را نه تنها به خیانت به ملت، بلکه به همدستی با دشمنان ایران متهم کرده است. این یادداشت، به بررسی عمیق‌تر دلایل این نفرت، از منظر تاریخی، اجتماعی و سیاسی، می‌پردازد و تأثیر حمایت‌های خارجی از این گروه بر نگاه مردم ایران را تحلیل می‌کند.

ریشه‌های تاریخی نفرت عمیق، از انقلاب تا اتحاد با صدام

سازمان مجاهدین خلق در ابتدا با ایدئولوژی‌ ترکیبی از مارکسیسم و اسلام‌گرایی شکل گرفت و در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ علیه رژیم شاه مبارزه کرد. پس از پیروزی انقلاب ۱۹۷۹، این گروه ابتدا از آیت‌الله خمینی حمایت کرد، اما به زودی با جمهوری اسلامی دچار اختلاف شد. این اختلافات به درگیری‌های مسلحانه در اوایل دهه ۱۹۸۰ منجر شد که طی آن، مجاهدین خلق عملیات‌های تروریستی متعددی علیه مقامات و نهادهای حکومتی انجام دادند. این اقدامات، اگرچه با هدف بی‌ثبات کردن جمهوری اسلامی صورت گرفت، اما به کشته شدن صدها غیرنظامی نیز منجر شد که لکه‌ای پاک‌نشدنی بر پیشانی این سازمان گذاشت.

با تشدید فشارهای داخلی، مسعود رجوی، رهبر مجاهدین، در سال ۱۹۸۶ به عراق پناه برد و این تصمیم سرآغاز یکی از جنجالی‌ترین و منفورترین فصل‌های تاریخ این گروه شد. در بحبوحه جنگ ایران و عراق (۱۹۸۰-۱۹۸۸)، مجاهدین خلق با صدام حسین، دیکتاتور عراق، متحد شدند. صدام که در آن زمان شهرهای ایران را موشک‌باران می‌کرد و از سلاح‌های شیمیایی علیه سربازان و غیرنظامیان ایرانی استفاده کرده بود، به دشمن قسم‌خورده ملت ایران تبدیل شده بود. همکاری مجاهدین با صدام، از جمله مشارکت در عملیات نظامی علیه ایران، از دید مردم ایران خیانتی نابخشودنی بود. این گروه نه تنها به عنوان مزدور صدام تلقی شد، بلکه به دلیل نقشش در کشتار ایرانیان، به شدت مورد انزجار قرار گرفت.

به عنوان مثال، عملیات «فروغ جاویدان» در سال ۱۹۸۸، که با حمایت ارتش صدام انجام شد، تلاشی ناکام برای سرنگونی جمهوری اسلامی بود. این عملیات نه تنها شکست خورد، بلکه به کشته شدن هزاران نفر از اعضای مجاهدین و نیروهای ایرانی منجر شد و نفرت عمومی از این گروه را عمیق‌تر کرد. ایرانی‌ها، حتی آن‌هایی که با جمهوری اسلامی زاویه داشتند، این اقدام را نه یک مبارزه آزادی‌بخش، بلکه همکاری با دشمن خارجی علیه ملت خود می‌دیدند.

فرقه‌گرایی و انزوای اجتماعی

علاوه بر اقدامات سیاسی و نظامی، ساختار درونی مجاهدین خلق نیز به نفرت از این گروه دامن زده است. پس از انتقال به عراق و سپس به آلبانی، این سازمان به تدریج ویژگی‌های یک فرقه را پیدا کرد. گزارش‌های متعدد از اعضای سابق این گروه حاکی از کنترل شدید رهبران بر زندگی شخصی اعضا، اجبار به جدایی از خانواده‌ها، و شست‌وشوی مغزی است. این رفتارها، که با ادعاهای این گروه مبنی بر دفاع از دموکراسی و حقوق مردم در تضاد بود، اعتبار آن‌ها را در میان ایرانیان بیش از پیش زیر سؤال برد.

در داخل ایران، مجاهدین خلق هیچ پایگاه مردمی قابل‌توجهی ندارند و هیچ نشانه‌ای از حمایت عمومی از این گروه دیده نمی شود. حتی مخالفان جمهوری اسلامی نیز به دنبال هرگونه ارتباط با گروهی که سابقه همکاری با دشمنان خارجی دارد را قاطعانه رد می‌کنند.

نگاه مردم ایران، مقایسه با طالبان و داعش

مایکل روبین، تحلیل‌گر آمریکایی که تجربه زندگی در ایران را داشته، در مقاله‌اش در واشنگتن اگزمینر به نکته جالبی اشاره می‌کند:

ایرانی‌ها مجاهدین خلق را مشابه گروه‌هایی مثل طالبان یا داعش می‌بینند. این مقایسه از آن جهت قابل تأمل است که هر سه گروه، با وجود تفاوت‌های ایدئولوژیک، به دلیل خشونت، افراط‌گرایی و خیانت به ارزش‌های ملی در ذهن مردم خود منفور شده‌اند. برای ایرانیان، مجاهدین خلق نه تنها یک گروه تروریستی، بلکه نمادی از فرصت‌طلبی و بی‌اعتمادی است که به قیمت خون هم‌وطنانشان به دنبال قدرت بوده‌اند.

این نگاه در میان طیف‌های مختلف جامعه ایران، از اقلیت‌های قومی و مذهبی گرفته تا روشنفکران و کارگران، مشترک است. حتی کسانی که با جمهوری اسلامی زاویه دارند، حاضر نیستند مجاهدین را به عنوان جایگزین بپذیرند. این اجماع نشان‌دهنده عمق نفرت از این گروه است که فراتر از اختلافات سیاسی یا ایدئولوژیک، به یک حس ملی و تاریخی گره خورده است.

حمایت خارجی و پیامدهای آن

یکی از جنبه‌های بحث‌برانگیز در مورد مجاهدین خلق، حمایت برخی سیاستمداران غربی، به‌ویژه آمریکایی، از این گروه است. افرادی مثل مایک پمپئو، وزیر خارجه سابق آمریکا، و جان بولتون، مشاور امنیت ملی پیشین، با حضور در گردهمایی‌های مجاهدین و دریافت مبالغ هنگفت برای سخنرانی، به این گروه مشروعیت ظاهری بخشیده‌اند. این حمایت‌ها اغلب با توجیه «دشمن دشمن من، دوست من است» انجام می‌شود، اما از دید مردم ایران، این اقدامات نه تنها بی‌فایده، بلکه مضر است.

کامبیز آتابای، رئیس دفتر مخصوص فرح پهلوی، در نامه‌ای سرگشاده به پمپئو در سال ۲۰۲۳، این حمایت را «حیرت‌انگیز» و «منفعت‌طلبانه» خواند و تأکید کرد که مردم ایران هیچ ارتباطی با مجاهدین ندارند. او اشاره کرد که معترضان ایرانی، به‌ویژه نسل جوان، به دنبال آینده‌ای هستند که نه با نسخه مجاهدین، بلکه با خواست خودشان رقم بخورد. این دیدگاه نشان می‌دهد که حمایت خارجی از مجاهدین به تضعیف جمهوری اسلامی کمکی نمی‌کند.

نفرت از مجاهدین، یک اجماع ملی

نفرت ایرانی‌ها از مجاهدین خلق ریشه در تاریخ، تجربه زیسته و حس ملی‌گرایی دارد. این گروه که زمانی مدعی نمایندگی مردم بود، با تصمیم‌های اشتباه، از جمله اتحاد با صدام و اقدامات تروریستی، اعتماد ملت را از دست داد. امروز، حتی در میان مخالفان سرسخت جمهوری اسلامی، مجاهدین به عنوان گزینه‌ای بدتر از وضع موجود دیده می‌شوند. حمایت‌های خارجی از این گروه نیز، به جای کمک به مردم ایران، تنها به پیچیده‌تر شدن معادلات سیاسی منجر شده است.
همان‌طور که روبین در مقاله‌اش می‌نویسد، «آمریکایی‌ها باید کنار مردم ایران بایستند، نه اینکه آن‌ها را به پول بفروشند.» این جمله شاید بهترین خلاصه‌ای باشد از آنچه ایرانیان از جهان انتظار دارند.

آرش رضایی (کارشناس ارشد علوم سیاسی و روابط بین الملل)

نوشته چرا ایرانی‌ها از مجاهدین خلق متنفرند؟ اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.

نزدیک به 45 سال است که سازمان ضدخلقی مجاهدین، با به خشونت کشاندن فضای اجتماعی کشور، از 30 خرداد 1360، تلاشی بیهوده را آغاز کرده است و هر سال را ” سال سرنگونی” حکومت ایران اعلام کرده است. اما هر سال هم با عقب نشینی های استراتژیک، مسیر سقوط و سرنگونی خود را بیشتر از پیش طی کرده است. نزدیک به 25 سال است که رهبر خود منتسب این سازمان، مسعود رجوی از انظار غیب شده است و به قول مقامات عربستان ” مرحوم ” شده است.

اما مریم رجوی و دیگر سران این سازمان، این واقعیت را که مسعود رجوی ، صحنه سیاسی و نظامی علیه ایران را باخته است و سازمان از ظاهر نظامی و تروریستی خود، به فوکول و کراوات روی آورده است و عملا از یک گروه نظامی به یک گروه حتی غیر سیاسی، تنزل پیدا کرده است، را قبول نمی کنند.

امسال باز هم علیرغم رویدادهای مهم در فرانسه علیه این گروه سکتاریستی و تروریستی، بالاخص دستگیری مریم رجوی و نزدیک به 160 نفر از سران تروریستی این گروه در 17 ژوئن سال 2003، تعطیلی های ویلپنت و … گویا باز هم قصد دارند، پرچم های نظامی و تروریستی خود را در خیابان های پاریس علم کنند! گروه بی آبرو و تروریستی مجاهدین در فرانسه ، مخل امنیت مردم ایران و حتی مردم فرانسه هستند. همین خرداد ماه سال 1402 بود که علیرغم اعلام از قبل برای تجمع و خیمه شب بازی در خیابان های فرانسه ، دولت فرانسه مراسم آنها را به دلایل مسائل امنیتی ، ملغی کرد و گفت:

” این تجمع به دلیل شرایط ژئوپلیتیکی باعث ایجاد مشکلات امنیتی و اختلال در نظم عمومی می‌شود.”

همچنین خبرگزاری رویترز در گزارشی اعلام کرد که دولت فرانسه با ارسال نامه‌ای به سران گروه مجاهدین خلق به آنها اطلاع داده که امسال برگزاری تجمع سالانه در شهر پاریس ممنوع است و آنها اجازه برگزاری این تجمع را ندارند.

همچنین خرداد ماهها، برای این سازمان اصلا ماه خوبی نبوده است، بطور مثال:

صبح روز 30 خرداد 1402 صدها پلیس آلبانی با حکم دادگاه ویژه مبارزه با فساد و جرائم سازمان یافته ، از ساعت 3 بامداد، سعی در ورود به داخل مقر اشرف 3 در نزدیکی روستای مانز آلبانی کردند، چندین نفر از نیروهای پلیس آلبانی مجروح شدند و یک نفر نیز از اعضای این سازمان به هلاکت رسید. پلیس آلبانی اعلام کرد:

” در پی این عملیات، تجهیزات الکترونیکی و وسایل غیرمتعارفی از جمله تعدادی پهپاد، در کمپ اشرف ۳ کشف شده و ضبط شده و به همین دلیل از زمان اجرای عملیات پلیس ضد تروریسم آلبانی در کمپ اشرف ۳ بسیاری از حساب‌های کاربری مجاهدین خلق در توییتر از جمله برخی حساب‌های مشهور از دسترس خارج شده‌اند و هیچگونه فعالیتی نداشته‌اند. در این عملیات همچنین ۷۰ نفر از اعضای مجاهدین خلق نیز توسط پلیس ضد تروریسم آلبانی بازداشت شده‌اند و همچنین تعدادی دیگر از اعضای این گروه نیز برای مظلوم‌نمایی اقدام به خودزنی در صحنه عملیات کرده‌اند. در بیانیه وزارت کشور آلبانی همچنین روی این مسئله تاکید شده است که اعضای گروه تروریستی مجاهدین خلق به شروط تعیین شده از سوی مقامات این کشور عمل نکرده و اقدام به درگیری کرده‌اند. دادستان آلبانی اعلام کرده است: اقدامات و فعالیت‌های مجاهدین خلق در خاک آلبانی بر خلاف توافق‌های صورت گرفته بین دولت و این گروه صورت گرفته است…”

با در نظر گرفتن همه این موارد، بعید است که امسال ، برگزاری این تجمع تروریستی ، روی روال طبیعی برگزار شود، اما اگر هم سران این سازمان موفق به اجرای مراسم خود شدند، بعید است که بدون تنش انجام شود.

ما جداشدگان از این سازمان، به سران کشورهای فرانسه و آلبانی ، هشدار می دهیم که این سازمان با سوابق عملیات های تروریستی، هرگز مدافق حقوق بشر نبوده و نیست، برعکس در هر کشوری هم حضور یافته است ، دست به جنایات تروریستی بی شماری زده است، مجاهدین خلق خود را تابع قانون هیچ کشوری نمی دانند، خودشان برای خودشان قانون وضع می کنند، اعضای خودشان را شکنجه و زندانی می کنند، نفرات خودشان را سربه نیست می کنند، در پشت نقاب به ظاهر انسانی خود، ماهیتی شیطانی و تروریستی دارند، امنیت کشورهای خود را با مجوز برگزاری تجمعات، برای چنین گروههای خشن و تروریسیت به خطر نیاندازید.

ما جداشدگان از این سازمان، از قبل هشدار می دهیم ، برای چنین سازمانی ، هیچ مرز سرخ امنیتی به رسمیت شناخته نمی شود. ما خواهان اخراج این سازمان تروریستی از خاک تمام کشورهای اروپائی هستیم. هشدارهای ما را که سالهای سال در درون این سازمان در اقامتی اجباری بودیم را جدی بگیرید و تا دیر نشده ، مجوز چنین تجمعاتی را لغو کنید.

امضا کنندگان :
محمدرضا مبین – سیروس غضنفری – بخشعلی علیزاده – اکبر خباره – لطف اله محمدی – اسماعیل آقاپور – جلال سلمانی – حسین همتی – کریم سجودی – نادر چپ چاپ – جعفر فرج پور – محمدرضا شمسی – حیدر ابولحسنی – یوسف حاجی محمدی – شهرام بهادری – شهرود بهادری – علیرضا مقدمی – محمد قمی – اکبر محمدیان و …

نوشته خیمه شب بازی ۳۰ خرداد جاری را محکوم می کنیم اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.

آنچه در این هفت فصل نگاشته شده، دو خط موازی یک جریان است که خط اول به بررسی ریشه‌های شکل‌گیری “سازمان مجاهدین خلق” و تغییر و تحولات ایدئولوژی سازمان و شروع عملیات‌های مسلحانه و تبدیل به “سازمان منافقین”پرداخته است تا جایی که به سازمان کنونی و ستاد مجازی‌اش در آلبانی می‌رسد.

در خط دوم ترورهایی که مجاهدین خلق و سایر گروه‌های تروریستی پس از پیروزی انقلاب در پایتخت انجام داده‌اند ترسیم شده است.

بر اساس محتوای این اثر، سهم “پایتخت” از تروریسم “سازمان مجاهدین خلق” در عصر انقلاب اسلامی بیش از ۸۴۰ شهید ترور را دربرمی‌گیرد.

این کتاب با همکاری پژوهشی مرکز حفظ آثار سپاه تهران، انتشارات “۲۷ بعثت” و مؤسسهٔ متن سین و به قلم محمد گرشاسبی منتشر شده و به شکل ویژه به موضوع ترور در تهران پرداخته است.

نوشته کتاب “ترور در تهران” منتشر شد اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.

در دهه‌های ۱۳۷۰ و ۱۳۸۰، گزارش‌های متعددی از سوی اعضای جداشده، خانواده‌ها، برخی نهادهای حقوق بشری و پژوهشگران منتشر شد که در آن‌ها به روش‌های جذب، انتقال، نگهداری اجباری و کنترل روانی نیروها اشاره شده بود. اگرچه درباره بخشی از این روایت‌ها اختلاف نظر سیاسی وجود دارد، اما مجموعه شهادت‌های مستقل جداشدگان، تصویری نسبتاً مشابه از سازوکارهای جذب و حفظ نیرو در این سازمان ارائه می‌دهد.

زمینه تاریخی تحول سازمان

سازمان مجاهدین خلق در سال ۱۳۴۴ با ترکیبی از آموزه‌های اسلامی و اندیشه‌های انقلابی شکل گرفت. پس از انقلاب ۱۳۵۷ و تشدید اختلافات با جمهوری اسلامی، این سازمان وارد فاز مسلحانه شد و در دهه ۱۳۶۰ درگیر عملیات‌های خشونت‌آمیز و ترور گردید. بعدها رهبری سازمان به عراق منتقل شد و اردوگاه‌هایی مانند “اشرف” و سپس “لیبرتی” به مرکز اصلی فعالیت تشکیلات تبدیل شدند.

بسیاری از پژوهشگران معتقدند که شکست‌های نظامی و سیاسی، به‌ویژه پس از عملیات “فروغ جاویدان” در سال ۱۳۶۷، باعث شد ساختار درونی سازمان به سمت انسداد تشکیلاتی و کنترل شدید ایدئولوژیک حرکت کند. در همین دوره، مفاهیمی مانند “انقلاب ایدئولوژیک”، “طلاق اجباری”، “قطع ارتباط خانوادگی” و “اطاعت مطلق از رهبری” در ساختار داخلی سازمان تثبیت شد.

برخی منابع پژوهشی و گزارش‌های رسانه‌ای نیز به روند “فرقه‌ای شدن” ساختار سازمان اشاره کرده‌اند.

روش‌های جذب نیرو در دهه ۱۳۷۰ و ۱۳۸۰

۱. سوءاستفاده از شرایط مهاجرت و پناهندگی یکی از مهم‌ترین روش‌های جذب، شناسایی ایرانیان آسیب‌پذیر در کشورهای همسایه، اروپا و به‌ویژه ترکیه، پاکستان و امارات بود. بسیاری از افرادی که قصد مهاجرت یا دریافت پناهندگی داشتند، با وعده انتقال به اروپا، دریافت اقامت، کار یا زندگی بهتر با شبکه‌های وابسته به سازمان ارتباط پیدا می‌کردند.

در برخی روایت‌های جداشدگان آمده است که افراد در ابتدا تصور می‌کردند با یک شبکه کمک‌رسان مهاجرتی یا سیاسی مواجه هستند، اما پس از انتقال به عراق، امکان خروج آزادانه از آنان سلب می‌شد.

این شیوه مبتنی بر چند عنصر بود:

• بهره‌گیری از بحران اقتصادی و ناامیدی اجتماعی
• استفاده از پوشش‌های سیاسی یا حقوق بشری
• وعده اشتغال، اقامت یا آینده بهتر
• انتقال تدریجی فرد به محیط بسته تشکیلاتی

۲. جذب اسرای جنگی ایرانی در عراق

یکی از بحث‌برانگیزترین موضوعات مربوط به دهه ۱۳۷۰، نحوه جذب بخشی از اسرای جنگ ایران و عراق بود. طبق روایت برخی اعضای سابق، تعدادی از اسرای ایرانی در اردوگاه‌های عراق، تحت فشار روانی، تبلیغات ایدئولوژیک یا وعده آزادی و زندگی بهتر، به همکاری با سازمان سوق داده شدند.

منتقدان سازمان این روند را نوعی سوءاستفاده از وضعیت انسانی اسرا می‌دانند، زیرا اسرا در شرایط روحی و جسمی دشوار قرار داشتند و قدرت انتخاب آزادانه محدودی داشتند.

برخی گزارش‌های رسانه‌ای و شهادت‌های جداشدگان نیز به جذب اجباری یا نیمه‌اجباری نیرو اشاره کرده‌اند. (vista.ir)

۳. بهره‌گیری از شبکه‌های خانوادگی و عاطفی

در بسیاری از موارد، سازمان از روابط خانوادگی برای جذب استفاده می‌کرد. اعضای قدیمی‌تر، بستگان یا دوستان خود را با انگیزه‌های سیاسی، احساسی یا عاطفی به همکاری دعوت می‌کردند.

روش رایج این بود که ابتدا ارتباطی عاطفی و مبتنی بر اعتماد شکل می‌گرفت و سپس فرد به جلسات محدود، نشست‌های سیاسی یا فعالیت‌های رسانه‌ای دعوت می‌شد. پس از مدتی، وابستگی تشکیلاتی ایجاد می‌گردید.

در برخی روایت‌ها آمده است که سازمان تلاش می‌کرد خانواده را به‌عنوان”مانع مبارزه” معرفی کند و به‌تدریج فرد را از شبکه حمایتی طبیعی خود جدا سازد.

۴. استفاده از تبلیغات آرمان‌گرایانه

سازمان در تبلیغات خود تلاش می‌کرد تصویری قهرمانانه، انقلابی و نجات‌بخش از خود ارائه دهد. این تبلیغات معمولاً بر محورهای زیر استوار بود:

• مبارزه برای آزادی و عدالت
• دفاع از مردم ایران
• مقابله با استبداد
• ارائه تصویر رمانتیک از مبارزه مسلحانه
• ایجاد حس مأموریت تاریخی در مخاطب

برای بسیاری از جوانان ناراضی یا سرخورده سیاسی، این ادبیات می‌توانست جذاب باشد؛ به‌ویژه در شرایطی که فرد احساس بی‌هویتی، خشم سیاسی یا انزوای اجتماعی داشت.

تکنیک‌های کنترل ذهن و حفظ نیرو

۱. قطع ارتباط با خانواده

یکی از پرتکرارترین موضوعات در شهادت جداشدگان، ممنوعیت یا محدودیت شدید تماس با خانواده بود. در اردوگاه‌های سازمان، تماس تلفنی، نامه‌نگاری یا دیدار خانوادگی غالباً محدود یا کنترل‌شده گزارش شده است.

هدف از این اقدام، کاهش وابستگی عاطفی فرد به دنیای بیرون و افزایش وابستگی به تشکیلات عنوان می‌شود.

۲. نشست‌های اعتراف‌گیری و فشار روانی

بسیاری از اعضای سابق از جلساتی سخن گفته‌اند که در آن افراد مجبور بودند افکار، تردیدها یا احساسات شخصی خود را در جمع بیان کنند. این نشست‌ها معمولاً با فشار روانی، سرزنش جمعی و تحقیر فرد همراه بود.

در ادبیات مطالعات فرقه‌ها، چنین روش‌هایی به‌عنوان ابزار “شکستن هویت فردی” شناخته می‌شود.

برخی گزارش‌ها و روایت‌های رسانه‌ای به وجود روش‌های شست‌وشوی مغزی و کنترل روانی در سازمان اشاره کرده‌اند.

۳. ایجاد ترس از جهان بیرون

یکی از روش‌های رایج در ساختارهای فرقه‌ای، ترسیم دنیای بیرون به‌عنوان محیطی خطرناک و دشمن‌محور است. طبق شهادت برخی جداشدگان، به اعضا گفته می‌شد که در صورت خروج:

• بازداشت یا اعدام خواهند شد
• خانواده آنان را طرد می‌کند
• کشورهای خارجی آنان را تحویل ایران می‌دهند
• زندگی مستقلی نخواهند داشت

این ترس دائمی باعث وابستگی بیشتر فرد به تشکیلات می‌شد.

۴. کنترل اطلاعات

در اردوگاه‌های سازمان، دسترسی آزاد به رسانه‌ها، اینترنت، اخبار مستقل و ارتباطات خارجی محدود گزارش شده است. کنترل اطلاعات باعث می‌شد اعضا تنها روایت رسمی سازمان را دریافت کنند.

این روش یکی از شناخته‌شده‌ترین ابزارهای کنترل ذهن در گروه‌های بسته ایدئولوژیک محسوب می‌شود.

۵. حذف تدریجی هویت فردی

برخی اعضای جداشده گفته‌اند که در ساختار تشکیلاتی سازمان:

• تصمیم‌گیری فردی تضعیف می‌شد
• ازدواج و روابط عاطفی محدود یا ممنوع بود
• وفاداری مطلق به رهبری تشویق می‌شد
• انتقاد از رهبری نوعی خیانت تلقی می‌گردید

در این چارچوب، هویت فردی به‌تدریج در هویت جمعی تشکیلات حل می‌شد.

نقش فضای بسته اردوگاه اشرف

اردوگاه اشرف در عراق، مهم‌ترین مرکز تشکیلاتی سازمان تا سال‌ها محسوب می‌شد. جداشدگان معمولاً از اشرف به‌عنوان محیطی با کنترل شدید امنیتی و ایدئولوژیک یاد می‌کنند.

ویژگی‌های مهم این ساختار عبارت بودند از:

• کنترل شدید رفت‌وآمد
• سلسله‌مراتب سخت تشکیلاتی
• نظارت مستمر بر رفتار اعضا
• جلسات ایدئولوژیک روزانه
• محدودیت ارتباطات خارجی

برخی نهادهای بین‌المللی و رسانه‌های غربی نیز درباره وضعیت حقوق بشری اعضا و ساختار بسته سازمان ابراز نگرانی کرده‌اند. (cfr.org)

تحلیل روان‌شناختی روش‌های جذب

از منظر روان‌شناسی اجتماعی، روش‌های جذب سازمان را می‌توان در چارچوب چند مفهوم تحلیل کرد:

۱. آسیب‌پذیری روانی

افرادی که دچار بحران هویت، مهاجرت، انزوای اجتماعی، فشار اقتصادی یا سرخوردگی سیاسی هستند، بیشتر در معرض جذب توسط گروه‌های افراطی قرار می‌گیرند.

۲. تکنیک تعهد تدریجی

در این روش، ابتدا درخواست‌های کوچک مطرح می‌شود و سپس فرد قدم‌به‌قدم وارد ساختار عمیق‌تر تشکیلاتی می‌گردد.

۳. ایجاد هویت جمعی

گروه تلاش می‌کند هویت فردی را با هویت جمعی جایگزین کند تا فرد احساس کند بدون سازمان معنایی ندارد.

۴. دوگانه‌سازی جهان

در این الگو، جهان به دو بخش “ما” و “دشمن” تقسیم می‌شود. چنین تفکری قدرت نقد و تحلیل مستقل را کاهش می‌دهد.

پیامدهای انسانی و اجتماعی

بسیاری از جداشدگان پس از خروج از سازمان با مشکلات متعددی روبه‌رو شدند، از جمله:

• اختلالات روانی ناشی از فشار تشکیلاتی
• قطع ارتباط طولانی‌مدت با خانواده
• بحران هویت
• مشکلات معیشتی و اجتماعی
• دشواری بازگشت به زندگی عادی

در سال‌های اخیر، برخی مستندها، مصاحبه‌ها و گزارش‌های رسانه‌ای به روایت اعضای سابق و فرزندان جداشده از این سازمان پرداخته‌اند.

جمع‌بندی

بررسی روند جذب و کنترل نیرو در سازمان تروریستی و کنترل گر مجاهدین خلق طی دهه‌های ۱۳۷۰ و ۱۳۸۰ نشان می‌دهد که این سازمان، به‌ویژه پس از استقرار در عراق، به سمت ساختاری بسته و مبتنی بر کنترل شدید ایدئولوژیک حرکت کرد.

روش‌هایی مانند بهره‌گیری از آسیب‌پذیری مهاجران، استفاده از فشار روانی، قطع ارتباط با خانواده، کنترل اطلاعات، ایجاد وابستگی تشکیلاتی و ترس از جهان بیرون، از جمله مهم‌ترین ابزارهایی بودند که در روایت‌های جداشدگان و برخی مطالعات پژوهشی تکرار شده‌اند.

با وجود اختلافات سیاسی درباره سازمان مجاهدین خلق، بخش قابل توجهی از پژوهشگران و اعضای سابق، بر این باورند که ساختار درونی این سازمان در دوره مورد بحث، ویژگی‌های یک فرقه سیاسی ـ ایدئولوژیک را پیدا کرده بود؛ ساختاری که در آن، حفظ انسجام تشکیلاتی بر استقلال فردی اعضا اولویت داشت.

سالاری

نوشته فریب و کنترل نیرو در مجاهدین خلق در دهه‌های ۱۳۷۰ و ۱۳۸۰ اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.

وی با خارج کردن برخی از این زندانیان از ایران مصاحبه‌هایی را برای آنها با خبرنگاران  ناظرین حقوق بشر در فرانسه و ژنو ترتیب داد و تلاش نمود اظهار ندامت اعضایش در زندانها که ناشی از مسئله دار شدن آنها نسبت به حقانیت خط وخطوط وتحلیل های رجوی بود را به شکنجه در زندان‌ها ربط دهد و در همین رابطه از زندانیان ، قهرمانان مقاومت زیر شکنجه بسازد تا مانع از مسئله دارشدن و انفعال وجداشدن دیگر اعضا از تشکیلات اروپا و عراق گردد. تعریف و تمجید بیش از حد از اعضای آزاد شده از زندان و ساختن داستانهای عجیب وغریب از مقاومت حماسی آنها در زندانها باعث شد که آنها در میان دیگر اعضا برجسته و متمایز گردند و اعضا درون تشکیلات به آنها بمثابه قهرمان نگاه کنند.

زندانیان آزاد شده در ادامه  با تکیه بر همین سابقه به مرور زمان در مقابل تشکیلات ایستادند و خود را محق می‌دانستند که در رده های بالای تشکیلات قرار گرفته و بخصوص نسبت به اعضایی که از کشورهای اروپایی و امریکا و کانادا آمده و سابقه شکنجه و زندان نداشتند، در مدار بالای مسئولیت قرار گیرند. ادامه این روند و ایستادگی آنها در مقابل خط وخطوط و مسئولین رده بالای مجاهدین خلق که باعث تنش تشکیلاتی و مسئله دار شدن مابقی اعضا شده بود مسعود رجوی را بر آن داشت تا برخورد قاطع با این اعضا را در دستور کار تشکیلات قرار دهد.

در بهار 80 نشست‌هایی موسوم به طعمه در قرارگاههای مختلف برگزار گردید. یکی از موضوعات این نشست‌ها برخورد و تسویه حساب با زندانیان آزاد شده بود. بر اثر فشار مسئولین تشکیلات هر یک از این اعضا می‌بایست در نشست  و در حضور صدها نفر از دیگر اعضا اعتراف می‌کردند که در زندان و در مقابله با بازجویان زندان نه تنها مقاومتی نکرده‌اند بلکه همه آنها بریده و با بازجویان در لو دادن دیگر اعضای مجاهدین خلق همکاری داشته اند. برخی از آنها بطرز مشمئز‌کننده‌ای حتی اعتراف می‌کردند که برای اینکه اعدام نشوند به دوستان محکوم به اعدام خود تیر خلاص زده‌اند.

برگزاری این سناریو که با هدف درهم شکستن و تسویه حساب تشکیلات با اعضای آزاد شده از زندان صورت می‌گرفت، در ادامه آنها را در تشکیلات کاملا منزوی نمود. بطوریکه دیگر اعضایی که تا قبل از نشست‌های طعمه به این اعضا به چشم قهرمانان مقاومت در مقابل شکنجه نگاه می‌کردند آنها را خائن تلقی کردند. با این شیوه تشکیلات مجاهدین خلق توانست این اعضا را سرجای خود بنشاند. یکی از این افراد که طی سالهای 63 تا 64 در فرانسه خیلی در رابطه با مقاومت او در مقابل شکنجه تبلیغ شده بود و حتی گفته شد کف پاهایش بر اثر اصابت شلاق چندین بار گوشت ریخته و به همین دلیل در فرانسه بارها تحت عمل جراحی قرار گرفته، حسین دادخواه بود که در همین نشست‌های طعمه چنان اورا تحت فشار قرار دادند که در نشست مسعود رجوی و در حضور تمامی اعضا اعتراف کرد که در زندان جمهوری اسلامی کم آورده بود و با بازجویان همکاری کرده بود.

اصولا برخلاف تمامی تبلیغات اصلا شکنجه‌ای در کار نبوده است ولی بحث اصلی و نگرش مجاهدین خلق در رابطه با زندانیان و بحث شکنجه را مسعود رجوی در همین نشست‌ها اینگونه توضیح داد: ما از شما زندانیان مقاوم زیر شکنجه ساختیم چون در آن سالها بلحاظ مقولات حقوق بشری به این تبلیغات نیاز داشتیم وگرنه هم ما و هم شما اصل موضوع را می دانستیم. رک و بدون رودربایستی به شما بگویم تمامی اعضایی که به معنای واقعی مجاهد بودند را جمهوری اسلامی اعدام کرد. هرکس اعدام نشد در زندان با بازجویان برای در بردن جانش همکاری کرده است! رجوی در ادامه برای اینکه این زندانیان آزاد شده از زندان را کاملا تحقیر کرده وب قول خودش شاخ آنها را برای همیشه بشکند در تحقیر آمیز ترین شکل گفت خمینی(امام) همه زندانیان را الک کرد. عناصر مقام و مجاهد را اعدام و تفاله‌های باقی مانده که شما باشید را به سمت من پرتاب کرد! این واقعیتِ آنچه رجوی و دیگر سرکردگان مجاهدین خلق در مورد زندانیان آزاد شده فکر می‌کنند، است و دیگر گرامیداشت زندانیان سیاسی و مقاومت قهرمانانه آنها افسانه‌ای بیش نیست که برای فریب افکار عمومی به نمایش در می‌آید.

علی اکرامی

نوشته استاندارد دوگانه مجاهدین خلق با مقوله زندان و زندانیان سیاسی اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.

اتحادیه اروپا در سال ۲۰۰۲ نام سازمان مجاهدین خلق را در فهرست گروه‌های تروریستی قرار داد و این وضعیت تا سال ۲۰۰۹ ادامه یافت. ایالات متحده آمریکا نیز از سال ۱۹۹۷ تا ۲۰۱۲ این گروه را در فهرست سازمان‌های تروریستی خارجی وزارت خارجه قرار داده بود. قرار گرفتن نام این سازمان در چنین فهرست‌هایی صرفاً یک اقدام سیاسی نبود، بلکه نتیجه سال‌ها گزارش‌های امنیتی و مستندات مربوط به فعالیت‌های خشونت‌آمیز، عملیات مسلحانه و همکاری‌های نظامی این گروه در منطقه محسوب می‌شد.

با این حال، حذف نام سازمان از فهرست‌های تروریستی اروپا و آمریکا هرگز به معنای تغییر بنیادین در ساختار و ماهیت آن تلقی نشد. بسیاری از تحلیلگران و حتی برخی رسانه‌های غربی معتقدند این خروج بیش از آنکه حاصل دگرگونی فکری و رفتاری سازمان باشد، نتیجه شبکه گسترده لابی‌گری سیاسی و صرف هزینه‌های کلان برای کسب حمایت برخی سیاستمداران غربی بود. در سال‌های پس از خروج از فهرست تروریستی، بارها گزارش‌هایی درباره پرداخت مبالغ هنگفت به چهره‌های سیاسی بازنشسته، نمایندگان سابق پارلمان‌ها و مقام‌های امنیتی پیشین برای حضور در گردهمایی‌ها و سخنرانی‌های حمایتی این سازمان منتشر شد.

این لابی‌گری‌ها عمدتاً در اروپا و آمریکا انجام گرفت و هدف آن، ارائه چهره‌ای متفاوت از سازمان در افکار عمومی غرب بود. کنفرانس‌ها و نشست‌های متعددی با حضور سیاستمداران سابق غربی برگزار شد؛ افرادی که در قبال دریافت مبالغ قابل توجه، از این گروه به عنوان “اپوزیسیون دموکراتیک” یاد می‌کردند. منتقدان اما معتقدند چنین حمایت‌هایی بیشتر جنبه سیاسی و مالی داشته و نمی‌تواند سابقه طولانی خشونت، ساختار بسته تشکیلاتی و محدودیت‌های شدید داخلی این سازمان را پنهان کند.

در کنار مسائل سیاسی، وضعیت حقوق بشری درون این سازمان نیز همواره محل نگرانی بوده است. جداشدگان از تشکیلات مجاهدین خلق طی سال‌های اخیر بارها از کنترل شدید ذهنی، محدودیت ارتباط با خانواده، جلسات اجباری اعتراف‌گیری و ممنوعیت زندگی شخصی سخن گفته‌اند. همین مسئله باعث شده است که بسیاری از نهادهای مدافع حقوق بشر، نگاه انتقادی به فعالیت‌های این گروه داشته باشند؛ به‌ویژه پس از انتقال اعضای آن به کشور آلبانی.

وضعیت سازمان در آلبانی

پس از سقوط حکومت صدام حسین و محدود شدن فعالیت‌های سازمان در عراق، روند انتقال اعضای مجاهدین خلق به آلبانی از سال ۲۰۱۳ آغاز شد و تا حدود سال ۲۰۱۶ ادامه یافت. این انتقال عمدتاً با حمایت و فشار ایالات متحده صورت گرفت و دولت آلبانی پذیرفت اعضای این گروه را در خاک خود اسکان دهد. در ادامه، کمپ موسوم به “اشرف ۳”یا کمپ مانز در نزدیکی تیرانا ایجاد شد؛ محلی که اکنون به مرکز اصلی فعالیت این سازمان تبدیل شده است.

با گذشت زمان، نگرانی‌ها درباره نوع فعالیت‌های سازمان در خاک آلبانی افزایش یافت. رسانه‌های آلبانیایی و برخی مقام‌های امنیتی این کشور در مقاطع مختلف نسبت به فعالیت‌های سایبری، رفتارهای بسته تشکیلاتی و نبود شفافیت در عملکرد این گروه هشدار داده‌اند. در سال‌های ۲۰۱۸ و ۲۰۲۱ دولت آلبانی اقداماتی علیه برخی فعالیت‌ها و دفاتر وابسته به این سازمان انجام داد و تعدادی از عناصر مرتبط با آن نیز از کشور اخراج شدند. این تحولات نشان داد که حتی دولت‌های میزبان نیز نسبت به عملکرد و پیامدهای حضور این گروه حساسیت‌های جدی دارند.

یکی از مهم‌ترین موضوعات مطرح‌شده درباره کمپ مانز، وضعیت اعضایی است که سال‌هاست ارتباط مستقیمی با خانواده‌های خود ندارند. خانواده‌های بسیاری از اعضای گرفتار در این کمپ بارها خواستار ملاقات با فرزندان و بستگان خود شده‌اند، اما گزارش‌های متعددی وجود دارد که نشان می‌دهد ارتباط آزاد اعضا با دنیای بیرون محدود شده است. در همین چارچوب، انجمن نجات و خانواده‌های اعضا طی سال‌های گذشته نامه‌ها و مکاتبات متعددی با نهادهای حقوق بشری، سازمان‌های اروپایی و مسئولان آلبانیایی انجام داده‌اند و خواستار نظارت بیشتر بر شرایط داخلی این کمپ شده‌اند.

منتقدان سازمان معتقدند اعضای ساکن در کمپ مانز باید از حقوق اولیه انسانی برخوردار باشند؛ از جمله حق تماس آزادانه با خانواده، حق انتخاب محل زندگی و امکان خروج بدون فشار از تشکیلات. برخی جداشدگان نیز شهادت داده‌اند که ترک سازمان با فشارهای روانی، تهدید و طرد تشکیلاتی همراه بوده است؛ موضوعی که همچنان یکی از محورهای اصلی انتقادها علیه این گروه محسوب می‌شود.

چشم‌انداز آینده سازمان

سازمان تروریستی مجاهدین خلق امروز با بحران‌های متعددی روبه‌روست؛ بحران‌هایی که آینده آن را با ابهام جدی مواجه کرده است. یکی از مهم‌ترین چالش‌های این گروه، کاهش شدید نیروی انسانی و افزایش میانگین سنی اعضاست. بسیاری از اعضای فعلی سازمان از نیروهای قدیمی دهه‌های گذشته هستند و گزارش‌ها نشان می‌دهد جذب نیروی جدید، به‌ویژه در داخل ایران، عملاً متوقف شده است.

این سازمان که زمانی خود را “آلترناتیو حکومت ایران”معرفی می‌کرد، اکنون بیش از هر زمان دیگری به حمایت‌های خارجی و فعالیت‌های تبلیغاتی وابسته شده است. تحلیلگران معتقدند فاصله گسترده میان این گروه و جامعه ایران، موجب شده پایگاه اجتماعی آن به شدت محدود شود. در مقابل، تمرکز اصلی سازمان طی سال‌های اخیر بر جنگ رسانه‌ای، فعالیت‌های سایبری و برگزاری گردهمایی‌های تبلیغاتی در خارج از کشور قرار گرفته است.

در مجموع، هرچند مجاهدین خلق توانست با صرف هزینه‌های کلان و بهره‌گیری از شبکه لابی‌گری، نام خود را از برخی فهرست‌های تروریستی خارج کند، اما گذشته پرحاشیه، ساختار بسته تشکیلاتی، انتقادهای حقوق بشری و انزوای اجتماعی همچنان سایه سنگینی بر آینده این گروه دارد. بسیاری از ناظران بر این باورند که بقای کنونی سازمان بیش از آنکه بر حمایت مردمی استوار باشد، به حمایت سیاسی برخی محافل خارجی و ادامه فعالیت تبلیغاتی در اروپا وابسته است.

سالاری

نوشته وضعیت حقوقی سازمان تروریستی مجاهدین خلق در اروپا اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.

هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران

به گزارش روابط عمومی مرکز اسناد انقلاب اسلامی، در بسته کتاب سازمان مجاهدین خلق سه اثر جاسوس، تبار ترور و بررسی تغییر ایدئولوژی سازمان مجاهدین خلق معرفی شده است.

جاسوس

کتاب “جاسوس؛ محمدرضا سعادتی، عضو رهبری سازمان مجاهدین خلق به روایت اسناد” تدوین امیرعلی آزادی از سوی مرکز اسناد انقلاب اسلامی منتشر شده است.

این اثر مستند روایت دستگیری و سرنوشت اولین جاسوس پس از پیروزی انقلاب اسلامی است، که در آغازین ماه‌های انقلاب فضای ملتهبی در فضای سیاسی کشور ایجاد کرد. محمدرضا سعادتی اردیبهشت ماه ۱۳۵۸ درست در روزی که سران سازمان (رجوی و خیابانی) به دیدار امام خمینی در قم رفته بودند؛ به جرم همکاری با ک. گ. ب سرویس امنیتی شوروی دستگیر و روانه زندان شد.

برای خواندن یکی از جنجالی‌ترین پرونده‌های سیاسی امنیتی کتاب “جاسوس” را بخوانید.

 تبار ترور

تبار ترور کارنامه جنایت‌های سازمان مجاهدین خلق است که متکی بر نشریات و روزنامه‌های سازمان موارد اقدامات تروریستی مجاهدین خلق را به شماره در آورده است.

کارنامه خونین سازمان، تبار ترور را به یکی از منابع قابل اتکا درباره حوادث دهه شصت تبدیل کرده است. کتاب تبار ترور به قلم محمدصادق کوشکی از سوی مرکز اسناد انقلاب اسلامی منتشر شده است.

بررسی تغییر ایدئولوژی سازمان مجاهدین خلق

سازمان مجاهدین خلق یکی از مهم‌ترین و در عین حال جذاب‌ترین موضوعات تاریخ معاصر است که هنوز ناگفته‌های فراوانی دارد.

کتاب بررسی تغییر ایدئولوژی سازمان مجاهدین خلق یکی از مقاطع پیچیده سازمان را در دهه پنجاه روایت می‌کند که برای اهل دقت و نظر حائز اهمیت است.

مخاطبان می‌توانند این آثار را از صفحه مرکز اسناد انقلاب اسلامی در نمایشگاه مجازی کتاب به نشانی book.icfi.ir   و همچنین سایت فروش کتاب مرکز در  irdcbook.ir  و فروشگاه مرکز اسناد انقلاب اسلامی واقع در خیابان انقلاب، خیابان ۱۲ فروردین، نبش مجتمع ناشران تهیه کنند.

نوشته سه اثر مرکز اسناد انقلاب اسلامی درباره سازمان مجاهدین خلق اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.

روزگاری بود که در تهران بمب‌گذاری، حادثه‌ای عجیب نبود؛ گاهی اتفاق می‌افتاد. چه کسانی بمب می‌گذاشتند؟ مجاهدین خلق و ضدانقلاب؛ آن‌ها که با مردم همراه و همدل نبودند. هدفشان چه بود؟ ناامنی در پایتخت.

بمب گذاری مجاهدین در ناصر خسرو

تلاشی مذبوحانه بود و بیش‌تر برای آن بود که سروصدایی به پا کنند ولی بالاخره حادثه‌ای بود که قربانی می‌گرفت و تلخ بود و ضربه می‌زد به انقلاب مردم. سال ۶۰ و ۶۱ هم اوج ترورهای مجاهدین خلق بود. ترور هدفمند داشتند که مسئولان انقلاب و افراد کلیدی را هدف می‌گرفت و امثال رجایی و باهنر را آنان گرفتند از مردم؛ ترور کور هم داشتند مثل بمب‌گذاری و کشتن مردم عادی از جمله در سال ۶۰ در میدان عشرت‌آباد تهران و سال ۶۱ در میدان امام خمینی و خیابان خیام و سال ۶۳ در میدان راه‌آهن. در همین سال ۶۳ مجاهدین خلق ۲۲ عملیات تروریستی در استان تهران انجام دادند و تا سال ۶۵ هر سال حداقل ۱۰ عملیات تروریستی فقط در تهران داشته‌اند؛ داستانی داشته‌اند مردم ایران با این مجاهدین خلق و ضدانقلاب.

بمب‌گذاری به‌خاطر دعوای درون سازمانی! پس از سال ۶۰ توان مجاهدین خلق برای عملیات تروریستی کاهش یافت، ولی برای آن‌که بگویند ما هنوز هستیم، گاهی بمبی می‌گذاشتند در شهرهای بزرگ و به‌ویژه در تهران. اسناد تاریخی نیز نشان می‌دهد برخی از این عملیات‌های بی‌نتیجه ولی خون‌بار برای توجیه درگیری‌های درونی میان مجاهدین خلق بوده است و در واقع برایشان کارکردهای درون سازمانی داشته است.

بنا به نوشته “علی‌اکبر راستگو” در کتاب “مجاهدین خلق در آیینه تاریخ”: “۳ سال و اندی بود استراتژی مبارزه مسلحانه در شهرها به بن‌بست رسیده بود در همین راستا سرنگونی کوتاه‌مدت حکومت اسلامی نیز به پرسش گرفته شده بود. عملیات درون‌شهری به صفر رسیده بود، تیم‌هایی که از کردستان به شهرها و مشخصا تهران اعزام می‌شدند، هنوز به محل مأموریت نرسیده، لو رفته، دستگیر یا نابود می‌شدند. اعضای سازمان تحلیل‌های سازمان را از اوضاع داخلی ایران دیگر قبول نداشتند.

همین به پرسش گرفته‌شدن استراتژی سازمان، تنش‌هایی را در درون سازمان ایجاد کرده بود. روز تلخ ناصرخسرو حالا ماجرای بمب‌گذاری در خیابان ناصرخسرو چه بود؟ بمبی بود با قدرت ۲۳ کیلوگرم تی‌ان‌تی در یک خودرو پیکان و ساعت حدود ۸ صبح بود در خیابان شلوغ ناصرخسرو. یک ساختمان ۲ طبقه و یک کارگاه تولیدی پوشاک ویران شدند و در آتش سوختند و ۱۵ خودرو و یک اتوبوس تخریب شدند و در آتش سوختند و ۲۵ مغازه آسیب دیدند و در آتش سوختند و ۹ نفر شهید شدند و ۴۵ نفر مجروح شدند و در آتش نفاق سوختند. عاقبت کار مجاهدین خلق بمب‌گذار چه شدند؟

بدون مجازات نماندند و طبق گزارش روزنامه کیهان ۲ روز بعد از حادثه، مسئولان امنیتی چنین گزارش دادند: “در مجموع ۲ واحد عملیاتی از مجاهدین خلق منهدم شدند که در این رابطه در یک تیم ۶ نفر دستگیر و ۲ نفر معدوم و در تیم دیگر ۴ نفر دستگیر شدند.

همچنین اسلحه و مهماتی که از این عملیات‌ها کشف شد شامل نارنجک ۱۴ عدد، سلاح کمری ۴ قبضه، اسلحه ژ۳ و یوزی و تعداد زیادی مواد منفجره و یک دستگاه آرپی‌جی ۷ بود که قرار بود با آن خبرگزاری جمهوری اسلامی را مورد اصابت قرار دهند در همین زمان در شهرستان‌ها نیز ۲۶ خانه تیمی و ۶ مغازه پوششی متعلق به شبکه مجاهدین خلق در استان‌های مختلف کشور کشف شد و تعدادی در این رابطه دستگیر شدند”.

پس از این حادثه، تعداد عملیات مجاهدین خلق در شهرها و در پایتخت کاهش یافت؛ خط قرمز انقلاب ایران امنیت مردم بود و معروف است که آن‌سال‌ها نیروهای نظامی و امنیتی ایران کوچه به کوچه و خانه به خانه دنبال تروریست‌ها می‌گشتند. از سال ۶۵ نیز مجاهدین خلق از شهرها رفتند؛ رفتند به جبهه‌ها. جمع شده بودند در عراق و آموزش نظامی می‌دیدند و به اشغال نظامی تهران در ۴۸ ساعت می‌اندیشیدند و عاقبت هم در سال ۶۷ “عملیات مرصاد” شد و خلاص.

امین رحیمی

نوشته روزگاری در تهران بمب‌گذاری می‌شد اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.