تحلیل و بررسی تجربیات جداشدگان درباره مخالفت با عشق در سازمان مجاهدین خلق: بسیاری از افرادی که از مجاهدین خلق جدا شده‌اند، یکی از ویژگی‌های اصلی و آزاردهنده مناسبات درونی این سازمان را مخالفت شدید با روابط عاطفی و عشق می‌دانند. این مخالفت‌ها و محدودیت‌ها اغلب به شکل‌های زیر توصیف شده است:

ممنوعیت روابط عاشقانه و جنسی: اصلی‌ترین و بارزترین جنبه، ممنوعیت کامل روابط عاشقانه و جنسی بین اعضا بوده است. این ممنوعیت به طور رسمی و در سطوح بالا اعلام شده و هرگونه تخطی با برخورد شدید انضباطی مواجه می‌شده است.

توجیه ایدئولوژیک: این ممنوعیت‌ها معمولاً با ایدئولوژی سازمان توجیه می‌شده است. گفته می‌شده که عشق فردی، باعث «انحراف از مسیر مبارزه»، «ضعف تشکیلاتی»، «کاهش تمرکز بر هدف اصلی (سرنگونی رژیم)» و «ایجاد روابط ناسالم و باندی» می‌شود. عشق به «سازمان» و «رهبری» جایگزین عشق فردی معرفی می‌شده است.

طلاق‌های اجباری و جدایی خانواده‌ها: در دوره‌هایی، سازمان اعضا را مجبور به طلاق از همسرانشان (حتی اگر عضو سازمان نبودند) و جدایی از فرزندانشان می‌کرد تا تمام تمرکز و وفاداری فرد متوجه سازمان باشد.

کنترل شدید بر روابط دوستانه: حتی روابط دوستانه نیز تحت نظارت شدید بوده و هرگونه نزدیکی بیش از حد یا نشانه‌ای از احساسات عمیق بین اعضای غیرهمجنس، به عنوان یک «خطر تشکیلاتی» تلقی و سرکوب می‌شده است.

جلسات تفتیش عقاید و اعتراف‌گیری: جداشدگان گزارش داده‌اند که جلسات متعددی برای «خودسازی» و «تطهیر» برگزار می‌شده که در آن اعضا مجبور به افشای احساسات، افکار و روابط خود بوده‌اند. این جلسات اغلب به فضایی برای بازجویی و وادار کردن افراد به «توبه» و «اصلاح» منجر می‌شده است.

شکستن بت‌های فردیت: این سیاست‌ها به منظور «شکستن بت‌ها» و «فردیت‌زدایی» از اعضا بوده تا آن‌ها را کاملاً در اختیار سازمان قرار دهند. از دیدگاه سازمان، عشق فردی یک «بت» بود که باید شکسته شود.

تأثیر روانی بلندمدت: بسیاری از جداشدگان از تأثیرات روانی عمیق این محدودیت‌ها، مانند مشکل در برقراری روابط سالم در خارج از سازمان، احساس گناه، و سردی عاطفی، صحبت کرده‌اند. به طور کلی، جداشدگان این سخت‌گیری‌ها را نه تنها در راستای اهداف ایدئولوژیک سازمان، بلکه به عنوان ابزاری برای حفظ کنترل کامل بر اعضا، جلوگیری از شکل‌گیری اتحادهای موازی و حفظ انحصار عاطفی و فکری در تشکیلات تفسیر می‌کنند. ممنوعیت عشق و روابط عاطفی در سازمان‌های بسته (به‌ویژه سازمان‌های فرقه‌گونه یا تمامیت‌خواه همچون مجاهدین خلق) از منظر روان‌شناختی می‌تواند جنبه‌های مختلفی داشته باشد. در اینجا به بررسی چند مورد کلیدی می‌پردازیم:

تضعیف هویت فردی و تقویت هویت گروهی:

از بین بردن «خود» به نفع «ما»: روابط عاطفی صمیمی، معمولاً فردیت و نیازهای شخصی را تقویت می‌کنند. در سازمان‌های بسته، هدف اصلی، محو کردن هویت فردی و جایگزینی آن با هویت جمعی است. ممنوعیت عشق، یکی از راه‌های مؤثر برای جلوگیری از تقویت «خود» و تمرکز تمام انرژی فرد بر «گروه» و «رهبری» است.

ایجاد وابستگی افراطی: وقتی روابط عاطفی خارج از سازمان ممنوع شود، فرد تنها منبع احساس امنیت، عشق و تعلق خود را سازمان و رهبرانش می‌یابد. این وابستگی، مقاومت در برابر دستورات و فشارهای سازمان را بسیار دشوار می‌کند.

کنترل رفتار و افکار:

پیشگیری از ایجاد «جناح‌های موازی»: عشق و روابط صمیمی می‌توانند منجر به شکل‌گیری اتحادهای پنهانی یا وفاداری‌های متقابل شوند که خارج از کنترل رهبری سازمان هستند. این «جناح‌های غیررسمی» می‌توانند تهدیدی برای ساختار قدرت محسوب شوند.

کاهش تمرکز بر اهداف سازمان: روابط عاشقانه، به‌ویژه در مراحل اولیه، می‌توانند بسیار انرژی‌بر و نیازمند توجه باشند. سازمان‌های بسته، تمام انرژی اعضا را برای رسیدن به اهداف خود (که اغلب ایدئولوژیک یا قدرت‌طلبانه است) نیاز دارند و هرگونه «انحراف» یا «اتلاف انرژی» را برنمی‌تابند.

فضای «تفتیش عقاید» دائمی: در چنین محیطی، ترس از ابراز یا حتی تجربه احساسات ممنوعه، باعث می‌شود افراد دائماً رفتار و افکار خود را کنترل کنند. این خودسانسوری و ترس، در کنار جلسات بازجویی و اعتراف‌گیری، فضایی از اضطراب و کنترل مداوم ایجاد می‌کند.

کاربرد اصول روان‌شناختیِ القا و شستشوی مغزی:

ایجاد تنش روان: ممنوعیت یک نیاز طبیعی انسانی مانند عشق، باعث ایجاد تنش روانی شدید در فرد می‌شود. سازمان با ارائه «راه‌حل» (یعنی عشق به رهبر/سازمان و فداکاری)، این تنش را به سمت دلخواه خود هدایت می‌کند.

کاهش شناختی Cognitive Dissonance Reduction : فرد با ممنوعیت عشق، دچار تناقض شناختی می‌شود. برای حل این تناقض، ممکن است شروع به توجیه ممنوعیت کند (یعنی باور کند که عشق فردی واقعاً مضر است) تا با ایدئولوژی سازمان همسو شود.

مهندسی احساسات: سازمان سعی می‌کند احساسات را مهندسی کند؛ مثلاً احساسات منفی مانند ترس، گناه و اضطراب را برای کنترل و احساسات مثبت مانند هیجان، هدفمندی و تعلق را تنها از طریق پیروی از سازمان فراهم آورد.

تأثیر بر سلامت روان بلندمدت:

سرکوب نیازهای عاطفی: سرکوب مداوم نیازهای طبیعی مانند عشق، صمیمیت و تعلق، می‌تواند منجر به مشکلات روانی جدی شود، از جمله افسردگی، اضطراب، اختلالات شخصیتی، و ناتوانی در برقراری روابط سالم و طبیعی در دنیای خارج از سازمان.

بیگانگی از خود: فرد ممکن است احساس کند دیگر خود واقعی‌اش نیست و احساسات و نیازهای طبیعی‌اش را از دست داده است. این بیگانگی می‌تواند منجر به بحران هویت پس از خروج از سازمان شود.در نهایت، ممنوعیت عشق در سازمان‌های بسته همچون مجاهدین خلق، ابزاری قدرتمند برای کنترل، انحصار، و اطمینان از وفاداری مطلق اعضا به فرقه و رهبری آن است. این ممنوعیت، ریشه در درک (یا سوءاستفاده) از روان‌شناسی انسان برای تسلط دارد.

آرش رضایی (کارشناس ارشد علوم سیاسی و روابط بین الملل)

نوشته نگاهی به ممنوعیت عشق در مجاهدین خلق اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.

من اولین بار اصطلاح ” حلقه ضعیف ” را نسبت به سپهر شنیدم، حلقه ضعیف، به کسانی در تشکیلات اطلاق میشد که با بندهای انقلاب همراه نبوده و به گفته مسئولین، بریدگی را در تشکیلات رواج میدادند که مستحق نشست های «دیگ و دیگچه» بودند تا با این مکانیزم خصوصیات باصطلاح غیر مجاهدی آنها را تغییر بدهند. همچنین به سپهر می گفتند که مشکل “دوران” دارد، یعنی اینکه همسرش را طلاق نداده است و مشکل جنسی دارد!

هرگز آنروز را فراموش نمی کنم که حوالی ساعت 11 صبح، سپهر را به واسطه مخالفت هایش با تشکیلات، در کف سالن غذاخوری در پادگان اشرف ، زیر مشت و لگد گرفتند، سپهر روی زمین افتاده بود و مزدوران بی وجدان رجوی ، با پوتین به سر و صورتش می زدند. از بینی و دهانش خون جاری شده بود. او را از جمع جدا کردند و چند روز در جمع دیده نمی شد، پس از بازگشت به مناسبات ، حال و روزش هرگز خوب نشد، دیگر حتی از آن خنده های سالهای قبل نیز در او خبری نبود، همیشه سرپائین و افسرده بود. فقط خدا می داند که او چه شکنجه هائی را در خفا تحمل کرده بود. آن خونریزی ها و آن ضربه های مستقیم به سر و صورتش ، عاقبت او را به تومور مغزی مبتلا کرده بود.

اما ذکر دو نکته :

اول اینکه قطب (یا همان مراد) در سازمان یعنی چه ؟ دوم هم اینکه سپهر که بود؟ در ادامه این دو موضوع را کمی باز می کنم:

“قطب” ، از اصطلاحات رایج در فرهنگ سازمان مجاهدین است و معنائی خاص به آن داده شده است، قطب شدن در تشکیلات یک ضد ارزش محسوب شده و بار منفی به آن داده شده است، یک ویژه سازی محسوب می شد، قطب در تشکیلات به کسی می گفتند که مثلا گویا در گذشته زندانی سیاسی بوده است ، در زندان بای داده است، با بازجویان و رژیم همکاری کرده است و از اعدام جسته است، اکنون آزاد شده است و به سازمان آمده است و از سازمان طلبکاری گذشته خود را می کند، به گفته ی سازمان قطب کسی است که در محتوا و درون خود، خود را هم تراز رهبری یا برتر از او و برتر از ارزش های سازمان می داند، قطب کسی است که به جای اعدام ، با جمهوری اسلامی همکاری کرده و دوستان خود را لو داده است، سازمان می گوید: قطب در تشکیلات ، همیشه طلبکار است و قطب خود را در جایگاه والائی می بیند که خلاف ارزش های مجاهدی است، جایگاه قطب در سازمان ، به گفته مسئولین باید شکسته شود، باید خرد و خمیر شود، از قول مسعود رجوی می گفتند : قطب در سازمان نداریم و نمی توانیم داشته باشیم.( البته پر واضح بود که رشد قطب در سازمان ، یعنی پیداشدن رقیب برای مسعود و این برای تشکیلات جام زهر بود).

از جمله ی اعضائی که در سازمان ، بعنوان ” قطب ” شناخته و محاکمه شدند می توان از نفرات زیر نام برد:

علی زرکش، مهدی افتخاری ، حمید فلاحتی، ادهم طیبی، محمد حسین سبحانی، پرویز یعقوبی ، قربانعلی ترابی، سعید شاهسوندی، جواد فیروزمند، فتح اله فتحی ، محمدرضا خالقی ، ابراهیم محمد رحیمی، قربانعلی حسین نژاد، جواد زائریان، و تمام زندانیان سیاسی آزاد شده که بعد از آزادی ، مجددا به سازمان و ارتش رجوی پیوستند.

اکنون مورد دوم ، معرفی سپهر( عباس محمد رحیمی):

عباس محمد رحیمی ( اسامی مستعار : سپهر) از جمله زندانیان سیاسی در ایران بود که در سال 1358 دستگیر و یازده سال در زندان های ایران ، در حبس بوده است، گوشهای شکسته او نشان می داد که در ورزش پهلوانی و کشتی نیز ، سرآمد بوده است، عباس پس از آزادی برای ادامه ی باصطلاح مبارزه ی انقلابی و با رویاهای فازسیاسی سازمان، به همراه همسرش به قرارگاه اشرف رفت، او پس از مدت کوتاهی با سیاستها و راه و روش مجاهدین خلق اختلاف پیداکرد، عکس زیر همسر ابراهیم محمد رحیمی، پروین فیروزان است:

پروین فیروزان

همسر او پروین فیروزان (زهرا)، از فریب خوردگان سازمان است، که اکنون نیز در آلبانی و در درون تشکیلات سازمان به سر می برد، او هرگز موفق نشد خود را از چنگال این سازمان تروریست رها کند و در لحظات مرگ نیز ، هرگز در کنار همسر خود قرار نگرفت.

سپهر در تشکیلات مظهر راستی و جوانمردی بود، در بین دوستان به “داش عباس” معروف بود، در عکس زیر، عکسی از عباس محمدرحیمی و پسرش سپهر و عکسی جمعی روی تخت بیماری در آخرین لحظات زندگی پرمشقت خود در بیمارستانی در لندن:

او عاقبت بر اثر تومور مغزی که ناشی از فشارهای سازمان ضدخلقی مجاهدین بود، در بیمارستانی در لندن جان به جان آفرین تسلیم کرد.

بی شک اگر از منظر ارزشهای سازمان رجوی نیز به امثال سپهر نگاه کنیم، آنها برای سازمان سرمایه ای گرانبها بودند، اما مسعود رجوی از ترس غلبه ی آنها به مناسبات در تشکیلات ، همیشه آنها را زیر تیغ سرکوب شدید خود نگه داشته بود، مسعود رجوی که خود از بی مایه ترین زندانیان سیاسی بود، هرگز بدین مسئله اعتراف نکرد که محل اختفای محمد حنیف نژاد ، بنیانگذار سازمان را به ساواک لو داده و موجب دستگیری وسپس اعدام وی شده است .

به امید نابودی، سازمان سرکوبگر و تروریستی رجوی ها

پایان

محمدرضا مبین

نوشته قطب شدن در مناسبات ممنوع است – قسمت دوم اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.

همیشه بیاد داشته باشیم در مسیر زندگی، انسان هایی در مسیرمان قرار می گیرند که ردپایی از آنها همیشه در مسیر زندگی مان ، ماندگار می شود. من در همان ماههای اول پیوستنم به سازمان در پادگان اشرف، افتخار داشتم با بزرگ مردی آشنا شوم به نام عباس محمد رحیمی با نام مستعار ” سپهر” ، که در ادامه بیشتر از وی خواهم گفت. در نشست های نوارهای اجباری انقلاب ایدئولوژیک، من خیلی متناقض شده بودم از اینمهه فشار و دیکتاتوری تشکیلات، از روز اول پیوستن داوطلبانه ام به سازمان، تمام مسئولین می گفتند ، شما انقلاب کرده نیستید، اگر انقلاب کنید ، دنیا برایتان رنگ دیگری خواهد شد، همه چیز عوض خواهد شد، چنین و چنان خواهد شد! من هم با دیده ی شک ، اما با اتکا به سخنان مسئولین سازمان به ویژه نبی مجتهد زاده ، خودم را چنان محو نوارهای انقلاب درونی سازمان کرده بودم که بیا و ببین، از تمام صحبت های مسعود رجوی و همسر سومش مریم، نت برداری کرده و دوباره و سه باره آنها را مطالعه می کردم، اما من آن راز و سر درونی که مسئولین پذیرش می گفتند را در این صحبت ها نمی دیدم.

من هر چقدر بیشتر در عمق مطالب ورود می کردم ، کمتر آن شکفتگی را در خود می دیدم. برعکس من روز به روز افسرده تر می شدم، درون گرا تر می شدم، به درون قبر سیاهی فرو می رفتم ، خاطرنشان کنم که هنوز چهره ی اصلی سازمان را ندیده بودم و همه چیز گل و بلبل بود.

قطع با دنیای بیرون، قطع با خانواده ، قطع رابطه با مادر و برادران و خواهرم، قطع از رسانه ها و اخبار ، قطع از دوستان سابق، از همه مهمتر اجبار تشکیلات برای قطع کامل از خاطرات گذشته و …از جمله دستاوردهای من از بدو ورودم به سازمان بود.

من در اوج جوانی در 28 سالگی ، دچار سرخوردگی و افسردگی شدید شده بودم، همه چیز برایم سیاه شده بود، حتی حق نداشتیم از چهار دیواری پذیرش که خیلی هم کوچک بود و رفته رفته هم بر اثر فشارهای تشکیلات، کوچکتر می نمود، بیرون برویم.

عباس محمد رحیمی

در بین اینهمه فشار و فضای بسته ، تنها امید من به زندگی ، تنها دریچه روشنائی به زیبائی های زندگی ، برای من “سپهر” بود، عباس محمد رحیمی معروف به سپهر (سپهر نام پسر او بود) ، همیشه هم صحبت من بود، او اهل سراب و آذری زبان بود، سنش تقریبا با کمی اختلاف هم سن پدر من بود. اغلب، هم صحبت من سپهر بود. همدم تنهائی های من سپهر بود. او سیبیل های نسبتا کلفتی داشت و به قول معروف خیلی هم داش مشدی بود، در بدترین شرایط من در آن روز ها، یهویی از آنتراکت که به کلاس نوارهای خسته کننده انقلاب بر می گشتیم، می زد زیر آواز و با رقص وارد می شد و می گفت مسعود ( اسم مستعار من به عشق مسعود رجوی ، مسعود بود! )، ول کن منو نگاه کن، شاد باش، همه چیز درست می شود، نگران نباش ، همه چیز خوب خواهد شد! من آخرین خنده های دوران اسارت طولانی ام در سازمان را تجربه می کردم، من در منجلابی بزرگ افتاده بودم و راه خروجی نبود، سفید و سیاهی نبود تا من با یکدیگر مقایسه اش کنم و انتخابی داشته باشم، همه چیز دستورات خشک تشکیلات بود، اما در این میان ، در این شوره زار ، گلی شکفته شده بود، تکدانه ، اسم این گل زیبا سپهر بود، او مرا به دنیای عادی پیوند می زد و برای دقایقی من هم می شکفتم. او دوست، سرمشق و مراد من بود، من و حتی دیگر بچه ها، سپهر برایمان الگو بود، برایمان نمونه بود، مثل کلید حل یک جدول مشکل بود.

اما خیلی زودتر از ما سپهر ، رهبری وقت سازمان و خود سازمان را شناخت و رو در روی اجبارات برده ساز و بنده ساز این سازمان جهنمی ایستاد، او یک تنه مقابل این دیکتاتوری قد علم کرد و مخالفت های خود را با مسئولین پذیرش و خط و خطوط سازمان علنا شروع کرد.
به او گفتند : سپهر تو در سازمان ” قطب ” شدی و تشکیلات هرگز قطب را نمی پذیرد، من نمی دانستم قطب چیست؟ اما هرچه بود برای ما بد نبود و اینگونه بود که بنا به گفته مسئولین آنجا، سپهر تبدیل به یک غده ی سرطانی در پذیرش شده بود، همه را از هم صحبتی با او منع می کردند، سعی می کردند او را ایزوله کنند، می گفتند سپهر محفل می زند، او شعبه وزارت اطلاعات شده است. او سیب گندیده ای است که هم صحبتی با او ، همه را به گند می کشد! سپهر اینگونه بود که در ظاهر ایزوله و به نوعی از جمع جدا گشت. خیلی وقتها او را به خلوت می بردند و برایش خط و نشان می کشیدند، مسئولین برایش نشست های تکی می گذاشتند و تهدید و تطمیع اش می کردند که سرخم کند. برایش نشست های موسوم به دیگ و دیگچه می گذاشتند تا به قول معروف او را از دهن خمینی ، بیرون بکشند! این نشست ها را برای کسانی می گذاشتند که همیشه و همواره مسئله روی میز مسئولین بودند، این نشست ها یکی از غیر انسانی ترین جلسات در تشکیلات مجاهدین محسوب می شد، که در آن تمام حرمت های انسانی ، اخلاقی و شخصیتی فرد تلاش می شد که از بین برده شود و شرایط را طوری می چیدند که فرد تحت شدید ترین فشارهای روحی و روانی و حتی جسمی قرار گیرد، کتک زدن، انواع فحش و حرف های رکیک ، گرفتن حتی یقه ی سوژه و ضرب و شتم نیز دراین زمره قرار داشت، این گونه نشست ها حتی محکم ترین افراد را تا مدتها از تعادل روحی و روانی خارج می کرد.

ادامه دارد . . .

محمدرضا مبین

نوشته قطب شدن در مناسبات ممنوع است – قسمت اول اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.

در تشکیلات مجاهدین خلق، انتقاد به عنوان یک ابزار سرکوب به کار می‌رود. در نشست‌های انتقادی روزانه به نام عملیات جاری همه افراد باید اجبارا شرکت کنند. حتی اگر مریض هم باشند بنا به گفته مسعود رجوی، رهبری این سازمان، افراد باید با برانکارد هم که شده، شرکت کنند.

کارکرد این ابزار برای رجوی این است که وقتی فردی در جمع فاکت‌های خودش را می‌خواند به تشکیلات گرای خودش را می‌دهد که از لحاظ ذهنی در چه مختصاتی بسر می‌برد، بدین ترتیب رجوی می‌خواهد ذهن افراد را بشکافد و بفهمد آیا سوژه مورد نظر با رهبری سازمان زاویه دارد یا خیر؟ یا آیا در جهت خط و خطوط سازمان حرکت می کند؟

نشست‌های عملیات جاری به معنی واقعی کلمه جلسات تفتیش عقاید هستند. در چنین شرایطی اگر مسئولین بین اعضای سازمان با رهبری فاصله‌ای حس کنند دیگر به آن فرد اعتماد نمی‌کنند؛ آن فرد را سوژه می‌کنند، تا با خواندن فاکت‌های بیشتر دستش را بیشتر رو کند.

طبق ضوابط تشکیلاتی، جمعی که در نشست حضور دارند همه باید در برابر فردی که سوژه شده، موضع بگیرند، نه به شکل عادی و نرمال بلکه با داد و فریاد، با توهین و تحقیر و حتی مواردی داشتیم که به کتک کاری هم راه پیدا می کرد. فرد سوژه در آن جایگاه فقط باید گوش کند، حق ندارد پاسخ بدهد. اگر کسانی که در نشست انتقادی حضور دارند، علیه سوژه حرف بی ربط هم بزنند و حتی دروغ بگویند، سوژه باید انتقادهای دروغین آنها را گوش کرده و سپس اثبات کند که آنها درست می گویند.

بر خلاف عرف دنیا طبق ضوابط تشکیلاتی مجاهدین خلق، سوژه نه تنها نباید به توهین‌ها و افتراها اعتراض کند، بلکه باید حرف‌های جمع را که به ناحق نثارش می‌کنند به دقت گوش کند و سپس وقتی مسئول نشست اجازه صحبت کردن را داد، صحبت کرده و ابراز ندامت کند. او در نهایت باید تعهد بدهد که دیگر “در زمین دشمن” به قول خودشان فعالیت نکند.

در یک کلام رجوی با این نشست‌ها افراد را شکنجه روحی و روانی می‌کرد. مخصوصا اگر کسی حرف خروج یا جدا شدن از تشکیلات را بزند دیگر آن نشست را تبدیل به جهنمی می کنند تا روان سوژه را در هم بریزند و پس از فروپاشی روانی، فرد را وادار کنند از مواضع خودش عقب نشینی کند. این شمه‌ای از طومار عملکرد ضد انسانی، ضد دمکراتیک و ضد آزادی مجاهدین خلق است.

محمدرضا گلی

نوشته معنای نقد و انتقاد از خود، در تشکیلات رجوی اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.

در این سازمان به افراد القا می‌شود که بیرون از تشکیلات، جایی ناامن و خطرناک است. به آن‌ها گفته می‌شود هر کسی خارج از سازمان می‌تواند جاسوس باشد و اگر از سازمان جدا شوند یا با خانواده ارتباط بگیرند، گرفتار یا نابود خواهند شد. همین مسئله باعث می‌شود بسیاری از اعضا از دنیای بیرون بترسند و حتی جرئت ارتباط ساده با خانواده یا جامعه را نداشته باشند.

یکی دیگر از روش‌های کنترل، ترساندن افراد از افکار و احساسات خودشان است. در فضای ایدئولوژیک سازمان، احساساتی مثل دلتنگی برای خانواده، علاقه عاطفی، یا حتی سؤال درباره تصمیمات رهبران، نوعی “انحراف” و خیانت تلقی می‌شود. اعضا مجبورند دائم خودشان را کنترل کنند و کوچک‌ترین احساس یا تردید را سرکوب کنند. این فشار روانی به مرور باعث احساس گناه و اضطراب دائمی می‌ شود.

سرکردگان سازمان برای حفظ این فضای ترس، جلساتی برگزار می‌کردند که در آن اعضا باید مقابل دیگران به اشتباهات فکری و ذهنی خود از منظر مجاهدین اعتراف کنند. در این نشست‌ها افراد مورد تحقیر و سرزنش قرار می گیرند و حتی دیگر اعضا تشویق می‌شوند علیه هم صحبت کنند. نتیجه این که: هیچ‌کس به دیگری اعتماد ندارد و همه احساس می‌کنند همیشه زیر نظر هستند.

کنترل اطلاعات هم بخش مهمی از این سیستم است. اعضا دسترسی آزاد به اینترنت، رسانه‌ها یا تلفن ندارند و فقط اخبار و اطلاعات مورد تأیید سازمان را می بینند. این انزوا باعث می‌شود تصویر واقعی از دنیای بیرون نداشته باشند و بیشتر به سازمان وابسته شوند.

از سوی دیگر، سازمان به تدریج اعضا را از خانواده و زندگی شخصی جدا کرده است. بسیاری از روابط خانوادگی قطع شده و هویت فرد کاملاً در سازمان حل ‌شده است. به همین دلیل، خروج از تشکیلات برای بسیاری ترسناک است؛ چون احساس می‌کنند دیگر جایی در جامعه ندارند.

بسیاری از اعضای جداشده بعدها اعلام کردند که بعد از خروج دچار مشکلات روحی مثل اضطراب، کابوس، بی‌اعتمادی و سردرگمی هویتی شده‌اند. بعضی‌ها حتی نمی‌دانستند بعد از سال‌ها زندگی تشکیلاتی، واقعاً چه کسی هستند و چگونه باید زندگی عادی را دوباره شروع کنند.

با این حال، برخی افراد توانستند از این چرخه ترس خارج شوند. معمولاً ارتباط دوباره با خانواده، دیدن واقعیت‌های بیرون از سازمان یا تناقض بین حرف‌های رهبران و واقعیت‌های موجود، باعث شده کم‌کم به فکر جدایی بیفتند.

در مجموع، بسیاری از کارشناسان در گزارش‌های حقوق بشری معتقدند که ترس در سازمان تروریستی مجاهدین خلق فقط یک ابزار جانبی نیست، بلکه مهم‌ترین وسیله برای کنترل اعضاست؛ ابزاری که باعث می‌شود افراد سال‌ها در فضای بسته و تحت فشار روانی باقی بمانند.

سالاری

نوشته ترس؛ مهم‌ترین ابزار کنترل در سازمان تروریستی مجاهدین خلق اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.

سازمان تروریستی رجوی با فریبکاری سعی دارد اعضای خود را در منجلاب ناآگاهی نگه دارد تا مبادا کسی از دنیای بیرون خبر داشته باشد. نفرات در قرارگاه های سازمان به دلیل وجود تشکیلات بسته ای که رجوی حاکم کرده است نمی توانند دست باز برای خارج شدن و اعتراض داشته باشند.

این سؤال به ذهن خطور می کند که چرا نفراتی که در اروپا زندگی می کنند نمی توانند به واقعیت های بیرون دسترسی داشته باشند؟ و اگر واقعیتی در مورد فرقه رجوی و مناسبات آن وجود دارد اعضای ساکن اروپا بهتر می توانند دریابند چون آنان به دنیای اطلاعات دسترسی دارند.

جواب این سؤال بسیار ساده است، وقتی فرد در مناسبات فرقه ی رجوی قرار می گیرد ابتدا باید تمام حرف هایی که رهبری فرقه می گوید را گوش کند و اجازه ندارد به اخبار بیرون توجهی داشته باشد. به طور مثال وقتی من چند ماه در انجمن ترکیه بودم، ما اجازه نداشتیم به روزنامه های ترکیه نگاه کنیم حتی اگر کسی با من نبود من به خودم اجازه این کار را نمی دادم چون فکر می کردم که ممکن است اسیر دنیای بیرون شوم و از مناسبات به اصطلاح انقلابی دور گردم.

از طرف دیگر وقتی شما رجوی را به عنوان رهبر عقیدتی خود انتخاب می کنید باید خودتان را از هر گونه افکاری که دارید تخلیه نموده و گزارش آن را به تشکیلات بدهید، بعد رجوی هر گونه که مایل است اندیشه های کثیف خود را در ذهن فرد فرو می کند. فرد اجازه دارد فقط به چیزی که رهبر فرقه می گوید گوش کند. اگر فرد در اروپا هم زندگی کند اجازه ندارد با دنیای بیرون ارتباط داشته باشد به همین خاطر است که افراد حاضر در اروپا نیز اسیر توهمات فرقه ای رجوی هستند و اگر به اخباری دسترسی داشته باشند آن خبر را بر اساس آموزه ها و داده های سازمان مورد تجزیه و تحلیل قرار می دهند و این افراد در اروپا هم اسیر سیستم مغزشویی تشکیلات رجوی هستند.

کارکرد فرقه ها این است که سعی می کنند افراد را ابتدا در چنبره ی خود قرار دهند و بعد همان چیزی که سرکرده ی فرقه می خواهد در مغز او جای دهند. این کارکرد در تمام فرقه ها به یک صورت عمل می کند به طور نمونه می توان به فرقه ی دیوید کورش (فرقه داوودیه) در آمریکا اشاره نمود.

وقتی من در مورد وضعیت طلاق اجباری در سازمان به خانواده ها توضیح می دادم آنان تعجب می کردند که چرا این گونه است؟ ازدواج سنت پیامبر است، چرا رجوی این سنت را نقض می کند؟

طلاق اجباری در سازمان پیچیدگی های خاص خودش را دارد که درک آن برای یک فرد عادی بسیار سخت و غیرقابل باور است. خانواده ها با شنیدن این مطالب به رجوی ناسزا می گفتند.

وقتی رجوی با دشمن مردم ایران یعنی صدام در جنگ علیه ایران شرکت نمود به خوبی نشان داد که او ضد ایرانی است و حاضر است برای رسیدن به مطامع خود همه ی ارزش های انقلابی و انسانی را زیر پا بگذارد. خیلی از خانواده ها وقتی به اشرف آمدند از نحوه ی برخورد اعضای فرقه متوجه شدند که آنان به دنبال هدفی هستند که سرابی بیش نیست. خانواده ها دریافتند که اعضای فرقه در سال های گذشته گیر کرده و اصلاٌ به روز نیستند.

تنظیم از عاطفه نادعلیان

نوشته حصار در حصار اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.

فرقه‌ها برای بقا نیازمند سه پایه هستند: رهبر مطلق و مقدس، ایدئولوژی غیرقابل نقد و ساختار بسته و کنترل‌گر. مجاهدین خلق تمام این پایه‌ها را با شدت پیاده کردند. مسعود رجوی، از رهبر سیاسی تبدیل به مرجع حقیقت مطلق شد و هرگونه پرسش درباره او یا سیاست‌های سازمان، نه اختلاف سیاسی، بلکه خیانت ایدئولوژیک تلقی می‌شد. این قدسی‌سازی رهبر، هسته اصلی تبدیل مجاهدین خلق به یک تشکیلات فرقه ای را شکل داد.

یکی از مهم‌ترین تحولات تشکیلاتی، پروژه‌ای بود که با عنوان انقلاب ایدئولوژیک معرفی شد. هدف این پروژه، از بین بردن هر گونه وابستگی شخصی و جایگزینی آن با تسلیم کامل به رهبر بود. اعضا مجبور بودند خانواده، خاطرات گذشته و حتی عواطف شخصی خود را کنار بگذارند. آنچه در ظاهر یک تحول ایدئولوژیک نشان داده می‌شد، در عمل ابزاری برای تثبیت سلطه رهبر بود و به اعضا این پیام را منتقل می‌کرد که جهان بیرون و هویت فردی آنها تهدیدی برای تشکیلات است.

در فرقه‌ها، فردیت خطرناک است و در مجاهدین خلق، افراد به تدریج از خانواده، روابط عاطفی، تصمیم‌گیری مستقل و خاطرات شخصی جدا شدند. هدف این بود که اعضا به پیروانی مطیع و قابل کنترل تبدیل شوند. این روند نه صرفاً انضباط سازمانی، بلکه مهندسی روانی اجباری بود که انسانیت و استقلال فرد را هدف قرار می‌داد.

فرقه مجاهدین خلق هرگونه شک و پرسش را سرکوب می‌کرد. انتقاد از رهبر یا تصمیمات سازمان، نه یک بحث سیاسی، بلکه خیانت تلقی می‌شد. حتی اندیشیدن مستقل می‌توانست به عنوان انحراف ایدئولوژیک ثبت شود. در چنین شرایطی، اعضا نه فقط از بیان اعتراض، بلکه حتی از اندیشیدن مستقل می‌ترسیدند. این همان مرحله‌ای است که سازمان سیاسی به فرقه‌ای مطلق تبدیل می‌شود.

پیامدهای انسانی این ساختار شدید و کنترل‌گرانه بسیار گسترده است. وابستگی کامل به رهبر، سرکوب روانی و قطع ارتباط با خانواده باعث شد که اعضا دچار اضطراب مزمن، ترس دائمی و از دست دادن حس آزادی و اختیار شوند. آنها دیگر انسان‌های آزاد نبودند، بلکه سربازان روانی یک تشکیلات فرقه ای شده بودند که تنها هدفشان اجرای دستورات رهبر بود.

امروز مجاهدین خلق نمادی است از مسیر خطرناکی که یک جریان سیاسی می‌تواند طی کند: از مبارزه و آرمان‌خواهی به فرقه‌ای مطلق، بسته و بی‌رحم. قدسی‌سازی رهبر، سرکوب فردیت و ایجاد جهان بسته ذهنی، نشان می‌دهد که بقا و حفظ قدرت رهبر، تنها محور این تشکیلات است. دیگر نمی‌توان آن را یک جریان سیاسی دانست؛ آنچه باقی مانده، فرقه‌ای است که بر اطاعت مطلق و کنترل روانی اعضای خود تکیه دارد و آزادی، عقلانیت و هویت انسانی را قربانی می‌کند.

سالاری

نوشته مجاهدین خلق؛ از یک نیروی سیاسی تا تشکیلاتی بسته و بی‌رحم اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.

افشاگری‌هایی که توسط خانم های جداشده از تشکیلات مجاهدین خلق همچون “بتول سلطانی”، “زهرا میرباقری”، “فرشته هدایتی”، “نسرین ابراهیمی” و . . . که برخی از آنان قبل از جدایی رده شورای رهبری داشته‌اند، صورت گرفت نیز گویای این حقیقت است که مسعود رجوی بدون کمک مریم رجوی نمی‌توانست زنان را مسخ کرده و به جلسات رقص رهایی ببرد تا به صورت جمعی به عقد او در آیند و در برابرش به صورت عریان برقصند. در این افشاگری‌ها نقش مریم رجوی و برخی از سران زن تشکیلات مجاهدین خلق در کشاندن زنان به این جلسات بسیار بارز است. همچنان که برنامه‌ریزی برای آن که کدام یک از زنانی که به عقد رجوی در آمده بودند در کدام شب با رجوی همخوابه شوند نیز توسط مریم رجوی و با کمک چند تن از سران زن این تشکیلات صورت می گرفت.

تشابه دیگر کار این دو زوج فاسد این است که اپستین و مکسول برای پیشبرد کارشان یک جزیره داشتند که از همه جا جدا بود و در آن جزیره اقدامات ضد انسانی خود را پیش می‌بردند. رجوی‌ها نیز برای پیشبرد کارشان یک جای جدا از دنیا به نام قراگاه اشرف درست کردند و در آن مکان جدا افتاده افکار شوم خود را پیاده می‌کردند.

مورد مشابه بعدی در این دو زوج پلید این است که اپستین و مکسول با کمک افراد ذی نفوذ کارشان را برای خدمت به همان افراد پیش می‌بردند. اپستین با بسیاری از افراد مشهور رابطه داشت و با کمک آنها کار می کرد و در عوض با قربانی کردن دختران نوجوان به آنها خدمات کثیف ارائه می‌نمود. رجوی ها نیز برای رسیدن به اهداف پلید خود از اربابان‌شان کمک می‌گیرند و در ازای دریافت این کمک‌ها به آنها خدمات ضد ایرانی ارائه می‌کنند. مثلا صدام به آنها سلاح، قرارگاه، اطلاعات و امکانات و پول می‌داد و در ازای این امکانات رجوی‌ها هر جایی که ارتش صدام نیاز می‌دید، به مرزبانان ایران حمله می‌کردند و یا افرادی که سیستم اطلاعات دولت صدام تعیین می‌کرد را در ایران ترور می‌کردند.

شباهت بعدی آن است که علیرغم افشای فساد اپستین و مکسول، آنها تا مدت‌ها در زیر چتر حمایت همان افراد ذی نفوذی که برای‌شان دختران زیر سن قانونی را قربانی می‌کردند، قرار داشتند. رجوی‌ها نیز علیرغم افشای ماهیت تروریستی و ضد انسانی‌شان تنها به این دلیل هنوز در مقابل قانون قرار نگرفته‌اند که زیر چتر حمایت اربابان‌شان قرار دارند.

از این رو بایستی اپستین و مکسول را نسخه‌های خارجی مسعود و مریم رجوی دانست. منحرفینی که انسان‌های دیگر را برده‌ای برای کامجویی و ابزاری برای رسیدن به آمال و اوهام شیطانی خود می‌سازند. اما همان‌گونه که روزی تاریخ مصرف اپستین و مکسول به اتمام رسید، پایان تاریخ مصرف رجوی‌ها نیز نزدیک است.

ایرج صالحی

نوشته جفری اپستین و گیلین مکسول نسخه خارجی مسعود و مریم رجوی اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.

کنترل گری در تشکیلات خشونت محور مجاهدین خلق به گونه ای است که پس از ایجاد این تزلزل هویتی، مرحله دوم یعنی القای نیاز به بازسازی آغاز می‌شود. فرد تشویق و حتی تهدید می‌شود که برای رسیدن به “نسخه بهتر” خود، باید کاملاً با چارچوب فکری اجبار شده هماهنگ شود. این هماهنگی می‌تواند از طریق جلسات گروهی، اعتراف‌های ایدئولوژیک یا فشار روانی جمعی اعمال گردد. در این جلسات، فرد اغلب تجربه می‌کند که افکار خصوصی او نیز موضوع ارزیابی قرار می‌گیرد و حریم ذهنی‌اش به‌تدریج از بین می‌رود.

در تشکیلات رجوی، احساس گناه نقش مهمی ایفا می‌کند. اگر فرد دچار تردید یا نارضایتی شود، به او القا می‌شود که مشکل درونی از خودش است نه از تدابیر رجوی. این مکانیسم باعث می‌شود او به جای نقد سیستم و قبول عواقب ناخوشایند آن، تلاش کند خود را بیشتر تطبیق دهد. در نتیجه، چرخه‌ای از وابستگی ایجاد می‌شود: هرچه فرد بیشتر تلاش می‌کند خود را اصلاح کند، بیشتر به چارچوب سازمان وابسته می‌شود.

بازسازی هویت سازمانی مرحله‌ای است که در آن فرد، ارزشمندی خود را فقط با قبول بی چون و چرای اوامر رهبری مجاهدین احساس می‌کند. موفقیت شخصی، احساس تعلق و حتی معنای زندگی، همگی به میزان وفاداری او گره می‌خورد. این نوع هویت بسیار قدرتمند و البته خفت بار است، زیرا نه‌تنها شناخت فرد بلکه عواطف و انگیزه‌های او را نیز در بر می‌گیرد. به همین دلیل، حتی اگر فرد در بصورت منطقی متوجه مشکلات ساختار شود، در سطح احساسی همچنان وابسته باقی می‌ماند.

این وضعیت می‌تواند به ناسازگاری شناختی منجر شود؛ حالتی که تقریباً همه اعضای این سازمان جنایتکار آن را تجربه کرده اند و در آن فرد میان تجربه‌های واقعی و باورهای ایدئولوژیک تضاد احساس می‌کند. برای کاهش این تنش، ذهن اغلب به سمت توجیه باورهای قبلی می‌رود، زیرا تغییر آن‌ها هزینه روانی و حتی جانی بالایی دارد. آنقدر بالا که برخی افراد حتی پس از خروج از آن تشکیلات نیز مدتی طولانی تحت تأثیر چارچوب ذهنی گذشته باقی می‌مانند.

سالاری

نوشته تخریب هویت فردی و بازسازی هویت سازمانی اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.

وقتی قدرت در یک سازمان به‌شدت متمرکز می‌شود، ساختار آن از حالت نهادی خارج شده و به نظامی شخص‌محور تبدیل می‌گردد. در چنین شرایطی، رهبر نه‌فقط تصمیم‌گیر سیاسی بلکه مرجع حقیقت تلقی می‌شود. این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا وقتی یک فرد یا هسته مرکزی به منبع انحصاری تفسیر واقعیت تبدیل شود، امکان نقد و اصلاح درونی به حداقل می‌رسد. اعضا به‌تدریج یاد می‌گیرند که برای فهم جهان، به جای تجربه شخصی یا تحلیل مستقل، به روایت رسمی سازمان مراجعه کنند. این همان نقطه‌ای است که وابستگی شناختی شکل می‌گیرد. بدین ترتیب است که در بسیاری از مباحث از تشکیلات مجاهدین خلق با عنوان “سازمان مسعود” یا “فرقه رجوی” یاد می‌شود.

در ادامه، سازوکارهای کنترل اجتماعی نیز تقویت می‌شود. نظارت جمعی، گزارش‌دهی متقابل و فشار برای همسانی رفتاری، ابزارهایی هستند که انسجام ظاهری را حفظ می‌کنند. اما این انسجام در واقع نتیجه کاهش استقلال فردی است. فردی که دائماً زیر نگاه ارزیابانه جمع قرار دارد، به‌مرور خودسانسوری را درونی می‌کند و حتی در خلوت ذهنی خود نیز از طرح تردید می‌ترسد. چنین حالتی نشان‌دهنده نفوذ عمیق ساختار قدرت در لایه‌های روانی انسان است که البته به محض خروج فرد از فضای بسته تشکیلاتی، این سازوکار کنترلی کارکرد خود را از دست می‌دهد. بسیاری از اعضای جدا شده از مجاهدین خلق  به خاطر می‌آوردند که به واسطه فضای کنترل اجتماعی حاکم بر تشکیلات، در جلسات خود انتقادی، فشارجمعی و گزارش‌دهی علیه یکدیگر حضور فعال داشتند.

یکی دیگر از عناصر مهم در شکل‌گیری ساختار بسته، ایجاد مرز ذهنی میان «ما» و «دیگران» است. بگونه‌ای که در مرامنامه مجاهدین خلق، جهان بیرون به‌عنوان محیطی خطرناک، فاسد یا دشمن معرفی می‌شود و در مقابل، فضای درونی تشکیلات به‌عنوان تنها پناهگاه حقیقت و امنیت تصویر می‌گردد. این دوگانه‌سازی باعث می‌شود که خروج از ساختار، یک تهدید وجودی تلقی شود. فرد احساس می‌کند که با ترک تشکیلات، هویت، امنیت و معنای زندگی خود را از دست خواهد داد.

این وضعیت می‌تواند به نوعی وابستگی عاطفی مشابه روابط کنترل‌گرانه منجر شود؛ رابطه‌ای که در آن فرد همزمان وابسته و نگران است. به روایت جداشده ها از این تشکلیلات مرموز تروریستی، عمده اعضاء درونی‌ترین تردیدها را تجربه کند اما شاید در زمانی مناسب توانایی تبدیل آن‌ها به اقدام عملی را نداشته باشد. به همین دلیل، فرایند فاصله‌گیری از چنین ساختاری اغلب طولانی، پرتنش و همراه با بحران‌های شدید روانی است.

سالاری

نوشته تمرکز قدرت، انحصار حقیقت و شکل‌گیری ساختار بسته ایدئولوژیک اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.

رهبری سازمان همواره می خواهد ذهن اعضاء نگون بخت مشغول مواردی باشد که خودش تعیین کرده است. همان بحث های ایدئولوژیک و قواعد و ضوابط تشکیلاتی که اختیار و آزادی عمل را از اعضا سلب نموده است. اعضا باید به اجبار مطیع و فرمانبردار محض باشند. در حقیقت چشم و گوش بسته هر آنچه را که مسعود و مریم به آنها دیکته می کنند، بی چون و چرا بپذیرند و اجرا کنند. و اگر سر پیچی یا مقاومتی صورت گیرد فرد خاطی به شدت سرکوب می شود .

رجوی فقط سر سپردگی را از اعضایش می خواهد و بس. همانطور که بارها در فیلم ها و عکس ها مشاهده شده اعضای سازمان پشت کامپیوتر نشستند و کار می کنند. اولاً آن فرد اجازه دارد فقط وارد سایت هایی شود که مسئولین آنها را توجیه کرده اند و حق ندارند سایت های دیگر را نگاه بکنند . دوماً یک سرور مرکزی دارند که تمامی کامپیوترها به آن سرور وصل است و توسط مسئولین مانیتورینگ می گردد یعنی مستمر زیر ذره بین مسئولین هستند تا کسی دست از پا خطا نکند. سوماً امکان استفاده از کامپیوتر برای همه اعضای نیست و بقیه اعضای سازمان که در قسمت های دیگر کار می کنند نسبت به استفاده از کامپیوتر بیگانه هستند .

تبعات استفاده از کامپیوتر و اینترنت برای اعضا این است که به دنیای خارج از مناسبات تشکیلات وصل می شوند و در نتیجه دروغ هایی که سازمان در طی سالها به خورد اعضای نگونبخت داده بر ملا می گردد. و در آن صورت رشته امور از دست رجوی خارج می شود و آن ساختار فرقه گرایانه نابود می شود.( در مانز آلبانی بیشتر شبیه یک زندان بزرگی است که با دیوارهای بلند و سیم خاردارها و دوربین های پیشرفته احاطه شده تا کسی از قرارگاه اشرف 3 فرار نکند. ) اگر روزی این قید و بندها و محدودیت ها و شرایط سخت فیزیکی برداشته شود، آن وقت افراد انگشت شماری در اشرف 3 باقی می مانند. به همین دلیل رجوی اجازه نمی دهد اعضای سازمان از اینترنت استفاده کنند .

واقعیت این است که در سالهای اخیر این سازمان جذب نیرو نداشته و به عکس همواره دفع داشته است. حالا در چنین شرایطی ، به دنبال حفظ نیرو است و تلاش می کند اعضای خودش را در یک وضعیت انزوای مطلق نگه دارد. در حقیقت نفرات سازمان در داخل تشکیلات مانند بردگانی هستند که از خودشان هیچ اراده ای ندارند و به اجبار سر سپرده و مطیع اند .

محمد رضا گلی

نوشته چرا اعضای مجاهدین اجازه دسترسی به اینترنت ندارند؟ اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.

… آیا باید جامعه، کنترلی روی اعمال و کارهای فرقه‌های مذهبی داشته باشد؟

با طرح این سؤال، دلگادو می‏خواهد نشان دهد که در جریان مخدوش‏ سازی ذهن اعضا توسط فرقه ‏ها، نوعی حالت مشخص غیرعادی بودن روانی به وجود می‌آید. غیر عادی بودن روانی مانند: روان رنجوری، قفل شدگی پروسه‏ بلوغ و آسیب دیدگی در قدرت تصمیم‏ گیری.
دلگادو درباره‏ ایده‏ عدم توازن در تشخیص منافع خود در پیروان فرقه‏ ای، می گوید:

“آیا حمایت قانونی که فرقه‏ ها به خاطر آزادی مذهب از آن برخوردارند در بر گیرنده‏ ی آزادی افرادی که به آن ها می‏پیوندند نیز هست؟
اگر ثابت شود که عضویت فردی در فرقه‏ ای، به حال او مضر است، آیا می‌شود از فردی رضایت گرفت که به او آسیب رساند؟
اگر رضایت به عضویت فرقه، رضایت کامل نبوده و مرحله به مرحله و ذره ذره گرفته شده باشد، جامعه مسئول است که مشخص کند که عضویت در آن فرقه به چه میزان مخاطره آمیز است. … آنچه در هسته و مرکز رضایت فرد وجود دارد (یا رضایت وی باید بر آن پایه استوار گردد) این است که او بداند که چه چیزی روی او تأثیر گذاشته که به آن عمل رضایت داده است.

ممکن است عضو فرقه به این که به او صدمه وارد شود رضایت داده باشد، اما سؤال مهم این است که این رضایت چقدر داوطلبانه داده شده است. بیشتر گروه‏هایی که درباره آنها تحقیق شده، هیچ‏گاه نتیجه‏ کامل و نهایی این رضایت دادن را به عضو مربوطه نمی‏گویند. ممکن است در هر مرحله، از فرد رضایت گرفته شود، اما این رضایت کامل، مرحله به مرحله گرفته شده است.

فرض کنید که فردی به دکتر مراجعه می‌کند. دکتر نخست از او می‏پرسد که آیا اجازه دارد که پایش را معاینه کند؟ بیمار اجازه می‏دهد. سپس دکتر می‏گوید به نظر می‌رسد که یک عفونت جزیی در پای او وجود دارد و از بیمار سؤال می‌کند تمایل دارد آن را ضدعفونی کند؟ بعد از ضدعفونی کردن، محل عفونت را بیش‏تر بررسی می‌کند و به بیمار می‏گوید که باید در آنجا شکافی ایجاد کرده و آن عفونت را عمیق‏تر بررسی نماید و باز رضایت او را برای انجام این عمل می‏گیرد.

در اینجا دکتر مدعی می‌شود که در محل عفونت، سلول‏های سرطانی وجود دارد و از آنجا که محل ضدعفونی شده، می‏تواند آن قسمت سرطانی را بردارد. در این نقطه ممکن است بیمار به وحشت بیفتد اما چاره ‏ای ندارد مگر آن که باز رضایت بدهد. و سرانجام ممکن است دکتر بگوید که برداشتن آن زخم بگونه‏ ای بوده که او مجبور است پای او را قطع کند و باز بیمار چاره ندارد مگر آن که رضایت دهد.

درباره تمام این مراحل، در نقطه آغاز به بیمار اطلاع داده نشده است. اگر به او در همان ابتدا گفته می‏شد که نتیجه یک دکتر رفتن و یک ویزیت ساده قطع پای اوست، حتماً فکر دیگری می‏کرد یا نظر متخصص دیگری را نیز جویا می‏شد و … به هر صورت اجازه‏ قطع پا را به این سادگی نمی‏داد. جای شک بسیار وجود دارد که دکتری چنین رفتاری داشته باشد. چرا که در این موارد قوانین و دستورالعمل‏های ضروری و لازم وجود دارد.

رضایت افراد نباید مرحله به مرحله گرفته شود. هر فردی برای امضای هر قراردادی باید آن را خوانده، فهمیده و بعد امضا کند. اما اگر قرارداد نوشته نشده باشد، و گروه به طور شیطانی نتیجه‏ نهایی اخذ یک رضایت ساده را پنهان کند و اگر رضایت در زنجیره‏ای از اتفاقات به طور مرحله ‏ای گرفته شده باشد، آیا باز هم این ابراز رضایت معتبر است؟

احتمالاً مثال قورباغه و دیگ جوشان آب را که پیش از این درباره‏ آن صحبت کردم به یاد دارید؟ در مورد اعضای فرقه ‏های مخرب، مشکل دقیقاً همین است که هیچ ‏یک از آنها هنگام دادن به اصطلاح رضایت، نمیدانند که دقیقا به چه چیزی رضایت می‏دهند و پایان کار مثلاً شرکت آنها در یک جلسه‏ سخنرانی یا تماشای یک فیلم چیست. آنها همانند قورباغه در دیگی که آب آن به تدریج گرم و گرم‏تر می‌شود، ذره به ذره به انجام کارها و اموری رضایت می‏دهند که اگر در نقطه اول می‏دانستند، شاید به آنها تن نمی‏دادند و در آن جلسه شرکت نمی‏کردند.

فرقه‏ های مخرب قدم به قدم افراد را وارد باتلاق خود می‌کنند و زمانی فرد متوجه خفگی در باتلاق می‌شود که دیگر قادر به نجات خود نیست. برای برخورد با این گونه مخدوش‏ سازی ذهن، حتی نیاز به قانون جدید نیست. قوانین رفتاری نورنبرگ حتی در مورد شرکت دادن افراد در یک آزمایش ساده، مطلب را به روشنی بیان می‌کنند:

بر طبق این قوانین: 1- برای انجام هر اقدامی، گرفتن رضایت فرد مطلقاً ضروری است. این به معنی آن است که فرد درگیر باید به لحاظ قانونی قادر به تصمیم‌گیری باشد و همچنین در شرایطی باشد که بدون حُقه و فریبکاری، محبوس بودن، عدم توانایی یا بدون هر نوع اعمال فشار خارجی بتواند آزادانه انتخاب کند، و همچنین باید اطلاعات و دانش کافی برای فهم موضوع و تصمیم ‏گیری درباره‏ آن را داشته باشد.

لازمه‏ فراهم بودن چنین شرایطی این است که قبل از اخذ پاسخ مثبت، برای انجام هر پروژه، کار یا اقدامی، باید فرد مربوطه را نسبت به موضوع، مدت، هدف، وسائل مورد استفاده، خطرات احتمالی، ناراحتی‏های قابل پیش ‏بینی یا هر گونه پی‏آمد و بازتاب شرکت در آن مطلع کرد. تمام مسئولیت به عهده‏ کسی است که کار یا پروژه ‏ای را هدایت می‌کند، یا آن را راه انداخته و دیگران را در آن درگیر کرده است. (مسئولیت این که فرد تا چه حد آگاهانه پاسخ مثبت داده به عهده کسی است که پاسخ مثبت را دریافت می‌کند، مثلاً نمی‏تواند از خود سلب مسئولیت کند و وظیفه‏ جمع‌آوری اطلاعات و تحقیق لازم را به دوش طرف مقابل بگذارد.)

این مسئولیتی نیست که بتوان آن را به منظور مصونیت از مجازات، به فرد دیگری محول کرد. (رهبر فرقه نمی‏تواند با عنوان کردن این که او شخصاً در اغوای افراد مداخله نداشته یا این که نمی‏دانسته به افراد چه قول‏هایی داده شده، از خود سلب مسئولیت کند.)

مهم‏تر این که در این قانون حتی در مورد یک آزمایش ساده، آمده است: “نتیجه و میوه‌ چنین کار و آزمایشی باید در جهت منافع جامعه باشد، و نیز نتوان آن را به شیوه‏ دیگری انجام داد، یا این که نباید غیر ضروری و دل‏بخواهی باشد.” اینجاست که می‌توان پرسید که دنبال روی از افرادی مثل دیوید کوروش، جیم جونز، یا مسعود رجوی و بن لادن چه منفعتی برای چه جامعه‏ ای داشته یا دارد؟

در بخش دیگری از این قانون می‏خوانیم: “آزمایش یا هر کاری باید به گونه‌یی انجام گیرد که از وارد آمدن هر گونه آسیب روانی یا جسمی و درد و رنج به افراد درگیر در آن اجتناب شود.” همچنین گفته شده: “هیچ آزمایشی که بنا به دلایل موجود قبل از انجام آن، ممکن است نتیجه‏ اش مرگ یا جراحت ناقص کننده باشد نباید انجام شود.” در پایان نیز آمده است: “در خلال یک آزمایش، فرد شرکت کننده در آن، در صورت متحمل شدن دردی جسمی یا روانی باید قادر باشد که به آن خاتمه دهد، به خصوص اگر احساس کند که ادامه‏ آن آزمایش برایش غیر ممکن است.”

این در حالی است که ما می‏دانیم که در بسیاری از فرقه‏ های مخرب درب‏های خروجی بسته است و افراد نمی‏توانند آزمایش یا تجربه‏ فرقه ‏ای خود را متوقف کنند.

کتاب فرقه های تروریستی و مخرب؛ نوعی برده داری نوین
دکتر مسعود بنی صدر
صفحه های 646 الی 649

تنظیم از عاطفه نادعلیان

نوشته فرقه ها و اصول اخلاقی مصوبه‏ نورنبرگ اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.

در سال‌های اخیر، موضوع فرقه‌ها همچون سازمان تروریستی مجاهدین خلق از جمله جریان‌های مخرب بر ذهن و رفتار افراد با تبلیغات دروغین، نفوذ آرام، پنهان و تدریجی این گروه‌ها در لایه‌های مختلف جامعه، به‌ ویژه در میان جوانان و افراد جویای معنا، خطری است که تنها با برخورد امنیتی قابل مهار نیست، بلکه نیازمند آگاهی‌بخشی، تحلیل علمی و روشنگری فرهنگی است.

در این میان، سریال تلویزیونی “سارق روح” به‌ عنوان یکی از معدود آثار نمایشی ایرانی که مستقیماً به این موضوع پرداخته، قابل توجه و بررسی است. این مجموعه تلاش می‌کند با زبان داستان و در قالب یک روایت معمایی–امنیتی، مخاطب را با ساز و کارهای جذب و کنترل ذهن در گروه‌های فرقه‌گون آشنا کند؛ موضوعی که سال‌ها پیش توسط پژوهشگران برجسته‌ای همچون مارگارت تالر سینگر در کتاب مشهور “فرقه‌ها در میان ما” به‌صورت علمی بررسی شده است.

“سارق روح” درباره چیست؟

“سارق روح” داستان خود را حول شخصیت نادر عابدی، استاد دانشگاه و کارشناس فرقه های تروریستی خطرناک، شکل می‌دهد. او با نگاهی پژوهش‌محور و تحلیلی، وارد پرونده‌هایی می‌شود که ظاهر آن‌ها فرهنگی و اجتماعی است، اما در عمق خود به شبکه‌هایی سازمان‌یافته با ساختاری فرقه‌ای ختم می‌شوند.

سریال به‌جای تمرکز صرف بر تعقیب و گریز، تلاش می‌کند نشان دهد که چگونه ذهن انسان‌ها هدف قرار می‌گیرد؛ چگونه افرادی تحصیل‌کرده، سالم و حتی مذهبی، به‌تدریج در دام گروه‌هایی می‌افتند که هویت فردی، اراده و استقلال فکری آن‌ها را سلب می‌کنند.

فرقه‌ها؛ همان‌طور که هستند، نه آن‌طور که تصور می‌شوند

یکی از نقاط قوت “سارق روح” این است که فرقه‌ها را نه به‌صورت گروه‌هایی عجیب و دور از دسترس، بلکه به‌ عنوان پدیده‌ای مدرن، روزمره و نزدیک به زندگی عادی به تصویر می‌کشد. این دقیقاً همان نکته‌ای است که مارگارت تالر سینگر در کتاب “فرقه‌ها در میان ما” بر آن تأکید می‌کند.

سینگر معتقد است :
“فرقه‌ها در حاشیه جامعه زندگی نمی‌کنند؛ آن‌ها در میان ما هستند.”

بر اساس تحلیل‌های او، فرقه‌ها معمولاً:
با وعده معنا، آرامش، رشد معنوی یا نجات فردی شروع می‌شوند.
از بحران‌های هویتی، عاطفی یا اجتماعی افراد بهره می‌برند.
به‌ تدریج با تکنیک‌های روان‌شناختی، تفکر انتقادی فرد را تضعیف می‌کنند.
و در نهایت، فرد را به وابستگی کامل ذهنی و عاطفی به رهبر یا گروه می‌کشانند.
این الگوها به‌ روشنی در روایت “سارق روح” قابل مشاهده است.

مهندسی ذهن؛ سرقتی بی‌صدا اما عمیق

عنوان سریال، “سارق روح”، به‌خوبی به هسته اصلی مسئله اشاره دارد. در فرقه‌ها و سازمان های تروریستی فرقه گرا همچون سازمان تروریستی رجوی، آنچه به سرقت می‌رود پول یا دارایی مادی نیست؛ بلکه اراده، هویت و قدرت انتخاب انسان است.
در کتاب “فرقه‌ها در میان ما”، سینگر توضیح می‌دهد که بسیاری از اعضای فرقه‌ها حتی متوجه نمی‌شوند چه زمانی کنترل ذهن آن‌ها آغاز شده است. این فرآیند معمولاً شامل:

القای احساس خاص بودن
ایجاد ترس از دنیای بیرون
قطع تدریجی ارتباط با خانواده و دوستان
و تعریف یک حقیقت مطلق که تنها از مسیر رهبر یا گروه قابل دستیابی است.

سریال “سارق روح” با نمایش تدریجی این مراحل، به مخاطب نشان می‌دهد که خطر فرقه‌ها ناگهانی نیست، بلکه آرام و خزنده است.

نقش آگاهی؛ نقطه اشتراک سریال و پژوهش علمی

هم در روایت سریال و هم در نگاه سینگر، آگاهی مهم‌ترین ابزار پیشگیری است. شخصیت اصلی سریال به‌جای برخورد سطحی یا شعاری، بر شناخت دقیق ساختار، زبان، نمادها و روش‌های جذب این گروه‌ها تأکید دارد.
مارگارت تالر سینگر نیز در کتاب خود بارها هشدار می‌دهد که:

ناآگاهی، افراد را آسیب‌پذیر می‌کند.
ساده‌انگاری درباره فرقه‌ها، آن‌ها را قدرتمندتر می‌سازد.
و سکوت اجتماعی، بهترین بستر برای رشد این جریان‌هاست.
از این منظر، “سارق روح” را می‌توان اثری هشدار دهنده دانست که تلاش می‌کند حساسیت اجتماعی نسبت به این پدیده را افزایش دهد.

چرا پرداخت رسانه‌ای به فرقه‌ها مهم است؟

یکی از خلأهای جدی در فضای فرهنگی ما، کمبود گفت‌وگوی عمومی درباره فرقه‌ها و تکنیک‌های کنترل ذهن است. بسیاری از خانواده‌ها زمانی متوجه خطر می‌شوند که کار از کار گذشته است.
آثاری مانند “سارق روح” می‌توانند:
آغازگر گفت‌وگو در خانواده‌ها باشند.
نگاه جامعه را از “قربانی‌مقصر” به “قربانی‌آگاه‌نشده” تغییر دهند و زمینه مراجعه به منابع علمی و نهادهای آگاهی‌بخش، مانند انجمن نجات، را فراهم کنند.

فریدون ابراهیمی رهایافته از فرقه تروریستی رجوی

نوشته سارق روح؛ بازنمایی رسانه‌ای فرقه‌ها و مهندسی ذهن در جامعه معاصر اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.

کتاب جدیدی با عنوان “مارپیچ خون” پرده از یکی از جنبه‌های تاریک و نامتعارف درونی سازمان مجاهدین خلق به ریاست مریم رجوی برداشته است. این کتاب به توضیح جلسات عجیب و فشارآوری پرداخته که در آن اعضای سازمان مجبور می‌شدند با نزدیک شدن به بلندگو، مسائل شخصی و خصوصی خود را در حضور دیگران بیان کنند.

این جلسات که با نام غسل هفتگی شناخته می‌شدند، اعضا را ملزم می‌کردند تا درباره افکار و تجربه‌های خود در طول هفته گذشته اطلاعاتی ارائه دهند. پس از این اعترافات، افراد با واکنش‌های سرزنش‌آمیز و تحقیرکننده مواجه می‌شدند، شرایطی که فضایی مملو از فشار روانی و شکنجه روحی را به وجود می‌آورد.

سایت رکنا

نوشته کتاب مارپیچ خون| غسل هفتگی اعضای مجاهدین خلق اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.

ذهنم درگیر این موضوع شده بود. رفتم سالن غذا خوری یک سری نفرات روی سن مشغول تمرین رقص و آواز بودند. از مسئول آنها سئوال کردم گفتم امشب چه خبر است. در جواب گفت نمی دانم به ما گفته شد بعد از شام روی سن برنامه اجرا کنیم.

بعد از ظهر همان روز مسئول ارکان همه ما را جمع کرد و گفت امشب لباسهای تمیز تنتان کنید با دوستان هم محفلی ام موضوع را در میان گذاشتم. آنها هم بی اطلاع بودند. شب برای شام به سالن غذا خوری رفتم. آن شب شام مفصلی به ما دادند. سر شام آهنگهای شاد پخش کردند.

بعد از شام مسئول مقر پشت میکروفن رفت و گفت می دانید چه اتفاق خوبی در سازمان افتاده همه گفتند خیر. در ادامه گفت برای اولین بار در سازمان برادر مسعود به همه نفرات می خواهد پول بدهد.

در سازمان بی سابقه است ماهانه به هر نفر 10 هزار دینار داده می شود یک سری کاسه داغ تر از آش شروع کردند به هورا کشیدن و شعار ایران رجوی … رجوی ایران را سر دادن.

مسئول نشست همه را ساکت کرد و گفت کسی سئوال دارد یکی از نفرات گفت نقدی به ما می دهید. مسئول نشست گفت خیر برای هر نفر دفترچه صادر می کنیم و در دفترچه او واریز می کنیم در مقر فروشگاه راه اندازی می شود از فروشگاه خریداری کنید.

ای خاک عالم بر سرت رجوی ملعون چندین سال در مقرهایت با ما چکار کردی آیا رجوی و سرانش از انسانیت بویی برده بودند؟ چند ماه 10 هزار دینار رجوی در دفترچه نفرات واریز می شد در یک مقطعی رجوی پشیمان شد. 10 هزار دینار را قطع کرد. در نشست مقر مسئول مقر گفت ما شورای رهبری با برادر نشست داشتیم برادر گفت علت قطع 10 هزار دینار، گرایش افراد به سمت زندگی طلبی بود. این طرح اشتباه بود و تشکیلات ما را به مرور زمان خراب می کرد.

فواد بصری

نوشته پول توجیبی رجوی به نیروها اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.