صمد اسکندری

نوشته تاریخچه ننگین مجاهدین خلق از ابتدا تا کنون اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.

ماجرای اولین عضو و موسس جداشده از سازمان مجاهدین خلق ، پرده از این معمای بزرگ برمی دارد. او کسی نیست الا عبدالرضا نیک بین رودسری! (معروف به عبدی) شاید بتوان جدایی او را مهم‌ترین واقعه از بدو تشکیل سازمان مجاهدین خلق تا آن زمان (1347ش) تلقی کرد؛ رویدادی که دلیل اصلی آن هنوز چندان روشن نیست و همچنان در پرده‌ای از ابهام باقی مانده است. با وجود این، اعضای بلندپایه سازمان درباره علت جدایی وی عوامل مختلفی را عنوان کرده‌اند.

باید دقت کنیم که :

اغلب کتاب‌های آموزشی گروه تازه ‌تأسیس‌شده که تا سال‌ها بعد هم نامی نداشت، توسط نیک‌بین (عبدی) تنظیم می‌شد. دو جزوه «مبارزه چیست» و «چه باید کرد»، از اولین جزوات آموزش جمعی سازمان به قلم اوست. (البته مسعود رجوی دزد و شیاد وکلاهبردار، بعدها برخی از آن جزوات را به اسم خود ثبت کرد!) عبدی در مقاله «مبارزه چیست» به مبارزات رفرمیستی تاخته و بر لزوم حرکت توده‌ها از طریق نبرد مسلحانه تأکید کرده است. مطالعات وی طبق گفته اعضای اولیه، سهم به‌سزایی در تدوین کتاب‌ها و جزوه‌های تشکیلات داشت. سعید محسن دراین‌باره گفته است: «از همان اوان کار ما با یکی از نهضتی‌ها (نهضت آزادی) به نام نیک‌بین آشنا شدیم، مطالعات وی کمک فراوانی در بالا بردن ما داشت…»؛ محسن ادامه داده است: «از لحاظ مطالعات اقتصادی آقای نیک‌بین نسبت به ما جلو بود و من و محمد حنیف‌نژاد در این مورد از وی استفاده می‌کردیم…».

بسیاری از منابع تاریخی و به ‌ویژه منابع و روایت‌های رسمی متعلق به سازمان مجاهدین از جمله بیانیه دوازده‌ ماده‌ای مجاهدین خلق تنظیم‌شده توسط مسعود رجوی در سال ۱۳۵۵‌ش، پیدایش این سازمان را حاصل فعالیت‌های سه چهره اصلی، یعنی محمد حنیف‌نژاد، سعید محسن و اصغر بدیع‌زادگان (به‌عنوان بنیان‌گذاران اولیه) می‌دانند، اما واقعیت این است که گرچه دو نفر اول و به‌ویژه محمد حنیف‌نژاد نقشی تعیین‌کننده داشتند، اما نفر سوم، نه اصغر بدیع‌زادگان، بلکه عبدالرضا نیک‌بین رودسری بود. نیک‌بین همراه حنیف نژاد و محسن از سال 1342ش هسته مطالعاتی سازمان را شکل دادند. وی که استعداد بیشتری در مسائل ایدئولوژیک و تئوری داشت، پس از تشکیل سازمان مجاهدین، مسئولیتی در قبال مسائل آموزشی و سازمانی نپذیرفت و بیشتر به مطالعه، تهیه و تنظیم جزوات و متون آموزشی مشغول شد.

این تحریف بزرگ تاریخی ، محصول عملکرد شیادی به نام مسعود رجوی است، او هرگز از این بنیانگذار سازمان اسمی نمی آورد ،مگر خیلی اشاره ای!

ایشان اولین عضو جداشده از این سازمان تروریستی است، روایت تاریخی است که حتی در مراسم عروسی او در بهار 1348 محمد حنیف نژاد، سعید محسن ، پوران بازرگان و منصور بازرگان شرکت کرده و به مناسبت ازدواجش هدیه ای هم به او دادند.

این بدین معنی است که مبارزان حرفه ای هم حق دارند، یک روزی از سازمان جداشوند و کسی حق زدن انگ و برچسب روی آنها ندارد، محمد حنیف نژاد شاید هرگز نمی خواست عبدی از بدنه ی اصلی سازمان جدا شود، اما به انتخاب جدید او احترام گذاشت و حتی در مراسم عروسی او نیز شرکت کرد. اما مسعود رجوی هرگز دارای چنین خصایص ارزنده ای نبوده و نیست.

از دیدگاه مسعود رجوی ، هرکس با مانیست، لاجرم در جبهه ی دشمن است و بر ماست!!!

تحریف تاریخ ، آنهم در روز روشن، از خصلت های عادی در مسعود رجوی است، او هرگز به انتخاب های جدید اعضای سازمان ، احترام نگذاشت و با زندان و شکنجه و مشت آهنین از نظرات مخالف خود پذیرائی کرد.
امروز در سالگرد تاسیس این سازمان تروریستی ، باید یادی کنیم از تمام کسانی که روزی تصمیم به جدائی از این سازمان گرفتند و راه خود را از این بیراهه ، جدا کردند.

آنروز می گفتند یکی از علل جدایئ ” عبدی ” از سازمان این بود که تشخیص داد ، سازمان بیشتر به کارهای تئوریک روی آورده است و از عمل گرائی به دور مانده است، این همان آفتی است که امروز نیز دامنگیر این سازمان جهنمی است، فقط و فقط حرف می زنند و نشست های مغزشوئی برگزار می کنند، هرگز هم قدمی در راستای مبارزاتی برنداشتند و تنها عمل گرائی سازمان، بستن درب های خروج ، سرکوب داخلی و شکنجه ی اعضای این سازمان بوده است.

محمدرضا مبین

نوشته تحریف تاریخ در داستان تاسیس سازمان مجاهدین خلق اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.

چرا می‌گوئیم این روز مهم است؟ به خاطر این که وقتی رجوی در خرداد سال 65 وارد عراق شد، گفت که “می‌رود که بر فروزد آتش بر کوهستانها” و این گونه نوید یک جنگ صد برابر و حجم آتش بیشتر علیه سربازان ایرانی را داد اما بعد از گذشت 27 سال آرزویش را به گور برد.

رجوی از لحاظ مالی، تشکیلاتی، تبلیغاتی، ایدئولویکی و استراتژیکی روی قرارگاه اشرف سرمایه گذاری زیادی کرد. اما همه این تبلیغات و هزینه‌های زیاد دود شد و به هوا رفت. او سعی زیادی نمود تا با کار تشکیلاتی اشرف را تبدیل به یک نماد کند و هر بار در نشست‌ها عنوان می‌کرد که اشرف مرز سرخ هر مجاهدی است و نباید تخلیه شود و اگر هم روزی به پیروزی رسیدیم باید به عنوان یک یادگار و موزه برای دیدار خانواده ها و مردم ایران باقی بماند.

بعد از مدتی قراگاه اشرف به امید به اصطلاح انقلابیون جهان تبدیل شد !!!. رجوی هر کاری می‌توانست انجام داد تا قرارگاه اشرف در ذهن افراد مانند بتی باشد که همیشه باید مورد پرستش قرار بگیرد .
اما از آنجایی که باطل هیچ وقت ماندگاری ندارد و روزی ماهیت پلیدشان رو می‌شود، کمپ اشرف به یکباره در مقابل ایستادگی خانواده‌ها مانند یخ آب شد و از بین رفت. قرارگاهی که روزی امید انقلابیون جهان بود و ترک آن مرز سرخ بود به یکباره فرو ریخت.

رجوی به مانند گذشته که شکست‌هایش را پیروزی تلقی می‌کند، این بار نیز عنوان داشت ترک اشرف برای ما پیروزی بود و ما سعی داریم هزار اشرف درست کنیم و این گونه بار دیگر نیروهایش را فریب داد.

رجوی هرگز به این مسئله اشاره نکرد که اشرف که ترک آن مرز سرخ و امید انقلابیون جهان بود، چرا به یکباره همه چیز از بین رفت؟

بعد از رفتن به آلبانی و درست کردن قرارگاه دیگری به نام اشرف، او حاضر نشد شکست استراتژی خود را در عراق قبول کند و هم چنان بر طبل توخالی خود می‌کوبد .

ما در طی دورانی که در مناسبات بودیم، یاد گرفتیم برای سازمان شکست معنایی ندارد و هر بار هم هر شکستی را باید به پیروزی تفسیر و تبدیل نمود، از شکست استراتژی سرنگونی کوتاه مدت شش ماهه گرفته تا عملیات فروغ جاویدان و خروج خفت بار از اشرف و عراق .

وقتی همه این دوران را کنار هم قرار می دهیم، استراتژی رجوی بعد از اعلام جنگ مسلحانه سی خرداد 60 شکست خورده بود. وی فقط تشنه قدرت بود. فکر می‌کرد می‌تواند با کمک دول خارجی به قدرت برسد و هر روز که گذشت بیشتر در این باتلاق فرو رفت.

دو اتفاق در یک روز می‌تواند درس‌های بزرگی برای ما داشته باشد. یکی تاسیس سازمان و دیگری پایان یک استراتژی شکست خورده یعنی جنگ مسلحانه و جمع شدن ظرف استراتژیک آن یعنی قرارگاه اشرف.

روزگاری رجوی در نشست‌های درونی عنوان می‌کرد روزی در مورد اتفاقاتی که سر سازمان آمده ، مبارزه ، انقلاب طلاق مریم رجوی و بقیه مسائل کتابی خواهد نوشت ولی او هیچ وقت این کار را انجام نداد چون اگر بخواهد واقعی‌ های موجود در تشکیلات و بقیه مسائل را درست نقد کند باید به خیلی از مسائل جواب بدهد از جمله اینکه که چرا جان تعداد زیادی را به خاطر ماندن در اشرف به کشتن داده است.

پس می‌توان نتیجه گرفت 15 شهریور 1392 نه برای سازمان پیروزی بلکه یک شکست واقعی بود. روزی بود که طبل توخالی رجوی برای جنگ مسلحانه و ارتش آزادیبخش ترکید و همگان متوجه دروغ‌های وی شدند . خروج خفت بار رجوی در 15 شهریور 92 از اشرف نشان از پوسیدگی یک استراتژی زنگ زده و بی مصرف بود.

هادی شبانی

نوشته 15 شهریور 92 ، سالگرد بسته شدن پرونده قرارگاه اشرف اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.

اما سالگرد تأسیس یک سازمان، پیش از آنکه جشن باشد، فرصتی برای حسابرسی از کارنامه آن است. و کارنامه سازمان مجاهدین خلق، پرسش‌های ساده‌ای دارد که هیچ تبلیغاتی نمی‌تواند آنها را برای همیشه پنهان کند:
از ترور و بمب‌گذاری تا همکاری با صدام حسین؛ از عملیات مسلحانه تا مناسبات بسته تشکیلاتی؛ و از ادعای آزادی برای مردم تا محروم کردن اعضا از ابتدایی‌ترین آزادی‌های فردی.

وقتی “مقاومت” با گذشته خود روبه‌رو می‌شود

سازمان مجاهدین خلق امروز تلاش می‌کند گذشته خود را در قالبی تازه بازسازی کند؛ اما تاریخ را نمی‌توان با تغییر ادبیات تبلیغاتی تغییر داد.
این سازمان در دوره‌هایی از فعالیت خود به مبارزه مسلحانه، ترور و بمب‌گذاری روی آورد و پس از خروج از ایران، در خاک عراق مستقر شد و در دوران جنگ ایران و عراق با حکومت صدام حسین همکاری کرد.

همین گذشته کافی است تا یک سؤال اساسی مطرح شود:

چگونه سازمانی که در مقطعی در کنار صدام حسین قرار گرفت، امروز خود را مدافع مردم ایران معرفی می‌کند؟

این پرسش نه متعلق به امروز است و نه ساخته مخالفان سازمان؛ بخشی از همان تاریخ پرفراز و نشیبی است که مجاهدین خلق ترجیح می‌دهد نسل جدید کمتر درباره آن بداند.

اما تلخ‌ترین فصل، سرنوشت اعضاست

برای من و بسیاری از جداشدگان، مسئله فقط تاریخ عملیات و تحولات سیاسی نیست.

پشت دیوارهای تشکیلات، انسان‌هایی زندگی کرده‌اند که سال‌ها از خانواده، جامعه و زندگی عادی فاصله گرفته‌اند.

ارتباط با دنیای بیرون محدود شد؛ تماس با خانواده به امری دشوار تبدیل شد؛ دسترسی آزادانه به رسانه‌ها و اطلاعات بیرونی محدود گردید و برای بسیاری، جدایی از تشکیلات به مسیری بسیار سخت تبدیل شد.

این چه نوع مقاومتی است که عضو آن حق ندارد آزادانه تصمیم بگیرد که بماند یا برود؟

اگر آزادی ارزش است، چرا آزادی اعضا نباید محترم شمرده شود؟

اگر انتخاب اصل است، چرا انتخاب مخالفان و جداشدگان پذیرفته نمی‌شود؟

و اگر سازمان خود را مدافع حقوق انسان‌ها می‌داند، چرا صدای خانواده‌هایی که سال‌ها در انتظار یک تماس تلفنی هستند، نباید شنیده شود؟

خانواده‌ها؛ قربانیان خاموش یک تشکیلات بسته

در سالگرد تأسیس سازمان، صدای یک گروه نباید فراموش شود: خانواده‌ها.

مادرانی که سال‌ها چشم‌انتظار یک تماس مانده‌اند؛ پدرانی که بدون شنیدن صدای فرزندشان پیر شده‌اند؛ همسرانی که سال‌ها در انتظار خبری از عزیز خود بوده‌اند و فرزندانی که ممکن است سال‌ها از دیدن پدر یا مادرشان محروم مانده باشند.

آیا این خانواده‌ها حق ندارند بپرسند:

چرا عزیز ما نمی‌تواند آزادانه با ما تماس بگیرد؟
این پرسش، سیاسی نیست؛ انسانی است.
جشن سالگرد، بدون پاسخ به این پرسش‌ها؟

امروز رسانه‌های سازمان از “۶۱ سال مبارزه” سخن می‌گویند.

اما اگر قرار است از ۶۱ سال سخن گفته شود، باید همه ۶۱ سال دیده شود؛ نه فقط بخش‌هایی که برای تبلیغات امروز مناسب است.

باید از ترورها سخن گفت.
از بمب‌گذاری‌ها سخن گفت.
از همکاری با صدام حسین سخن گفت.
از مناسبات درون تشکیلات سخن گفت.
از محدودیت ارتباط اعضا با خانواده سخن گفت.
از محرومیت اعضا از دسترسی آزاد به دنیای بیرون سخن گفت.

و از جداشدگانی سخن گفت که پس از سال‌ها حضور در سازمان، روایت‌هایی متفاوت از تصویر رسمی آن ارائه کرده‌اند.
تاریخ را نمی‌توان سانسور کرد؛ می‌توان مدتی روایت آن را کنترل کرد، اما نمی‌توان حقیقت را برای همیشه دفن کرد.

یک پیشنهاد ساده برای سازمان

اگر مجاهدین خلق واقعاً به آنچه امروز درباره آزادی و حقوق انسان‌ها می‌گویند باور دارند، یک راه ساده برای اثبات آن وجود دارد:
به اعضای خود اجازه دهند آزادانه با خانواده‌هایشان تماس بگیرند.
به آنها اجازه دهند آزادانه رسانه‌های مختلف را ببینند و بشنوند.
به آنها اجازه دهند بدون فشار و تهدید، درباره ماندن یا جدا شدن تصمیم بگیرند.
و به جداشدگان اجازه دهند بدون تخریب شخصیت و اتهام‌زنی، روایت خود را بیان کنند.
در چنین شرایطی، دیگر نیازی به صدها ساعت تبلیغات نخواهد بود؛ خود انسان‌ها قضاوت خواهند کرد.

۶۱ سال گذشت؛ اما پرسش‌ها باقی است

سالگرد تأسیس سازمان مجاهدین خلق را می‌توان جشن گرفت؛ اما نمی‌توان گذشته را جشن گرفت و از پاسخگویی درباره آن فرار کرد.
امروز پس از ۶۱ سال، مسئله اصلی دیگر این نیست که سازمان چه عنوانی برای خود انتخاب می‌کند.
مسئله این است که عملکرد آن با ادعاهایش تا چه اندازه همخوانی دارد؟
سازمانی که از آزادی سخن می‌گوید، باید آزادی را از اعضای خودش آغاز کند.
سازمانی که از حقوق بشر سخن می‌گوید، باید حقوق اعضای خودش را محترم بشمارد.
و سازمانی که خود را مدافع مردم معرفی می‌کند، باید ابتدا پاسخ خانواده‌هایی را بدهد که سال‌هاست چشم‌انتظار عزیزانشان هستند.
۶۱ سال بعد، دیگر زمان شعار دادن نیست؛ زمان پاسخ دادن است.
این سالگرد می‌تواند یک جشن تبلیغاتی دیگر باشد؛ یا فرصتی برای مواجهه صادقانه با گذشته.
انتخاب با آنهاست.

اما یک حقیقت تغییر نخواهد کرد:

هیچ نامی، هیچ شعاری و هیچ برنامه تبلیغاتی نمی‌تواند جای کارنامه یک سازمان را بگیرد.

فریدون ابراهیمی جداشده از سازمان مجاهدین خلق

نوشته مجاهدین خلق از ترور و همدستی با صدام تا اسارت تشکیلاتی اعضا اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.

عقاید این گروه در ابتدا آمیزه‌ای پیچیده از ایدئولوژی اسلامی با تفسیری التقاطی و غیرفقاهتی و شیوه‌های مبارزاتی برگرفته از مارکسیسم بود. آن‌ها نه رویکرد روحانیون و تفسیر دینی فقاهتی را مطلوب می‌دانستند و نه در ابتدای کار، چپ‌های از خدا بی‌خبر بودند؛ آن‌ها با الهام از اندیشه‌های برخی روشنفکران و نیز تحت تأثیر مبارزات الجزایر و ویتنام به این باور رسیدند که با تفسیری خاص از دین باید ایدئولوژی‌ای انقلابی برای نبرد با امپریالیسم و استبداد داخلی بسازند. آن‌ها بر این باور بودند که با حذف فیزیکی سران رژیم، نظام استثمار فرو میریزد. با این حال، این تلفیق شکننده دیری نپایید. یک بحران بزرگ در سال ۱۳۵۴ گریبانگیر سازمان شد؛ جشن‌های هزار و پانصد ساله پهلوی در ۱۳۵۰، قرار بود با انفجار دکل‌های برق سراسری تبدیل به نمایش بزرگ آبروریزی برای شاه بشود که به دستگیری ده‌ها عضو و اعدام و حبس ابد عده‌ای دیگر منجر شد.

این انقطاع از بدنه سازمان باعث شد تا عناصری همچون تقی شهرام و بهرام آرام که در غیاب رهبران زندانی، کنترل مرکزیت سازمان بیرون از زندان را به دست گرفته بودند، با صدور اطلاعیه‌ای، تغییر ایدئولوژی به سمت مارکسیسم خالص را اعلام کردند. دوالیسم یا دوگانه‌انگاری حاکم بر ایدئولوژی مجاهدین خلق با رها کردن پوسته مذهبی و اختیار مغز ماتریالیستی، شکل جدیدی به خود گرفت. این انشعاب ضربه‌ای به یکپارچگی سازمان زد تا طرفداران اسلام و مارکسیست از هم جدا شوند. التقاط و انتخاب گزینشی عقاید فکری در مجاهدین خلق، ناگهان شکل الحاد به خود گرفته بود. جریان اول که در زندان به رهبری مسعود رجوی گرد آمده بود، بار دیگر ذیل پرچم اسلام البته با رویکردی مزورانه و نفاق آلود، هویت خود را تعریف کرده و سازمان در آستانه فروپاشی را نجات داد. هرچند که این آغازی برای شروع خوارج بودگی این جماعت بود.

آوارگی اردوگاهی

مجاهدین خلق در حالی که در دهه ۵۰ به دلیل فشار ساواک فلج شده بودند، با سوار شدن بر موج خروشان انقلاب اسلامی مردم ایران در سال ۱۳۵۷، خود را از زیر دست و پا ماندن در جریان تاریخ به چهره‌ای جذاب برای فعالیت سیاسی جوانان مذهبی تبدیل کردند. اما پس از به ثمر نشستن انقلاب، به سرعت اختلافات عمیقشان با خط امام خمینی و اصل ولایت فقیه آشکار شد و این تقابل به تدریج به دشمنی آشکار انجامید. رد صلاحیت مسعود رجوی در اولین دوره انتخابات ریاست جمهوری و بعدها حمایت از بنی‌صدر، به اعلام جنگ علیه نظام در 1360 رسید. ده سال پس از فعالیت های مسلحانه در حکومت پهلوی، تیر و ترقه انداختن آن‌ها این‌بار در مقابل مردم ایران ظاهر شد. نقطه آشکار شدن چهره واقعی مجاهدین خلق برای مردم، هفتم تیرماه ۱۳۶۰ بود؛ همان روزی که دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی با انفجار بمب به خون کشیده شد و هفتاد و دو تن از یاران امام از جمله شهید بهشتی و چهارده نماینده مجلس به شهادت رسیدند.

مجاهدین خلق در ادامه‌ی فعالیت‌های به اصطلاح آزادی‌خواهانه خود با انجام صدها ترور کور، بیش از هفده هزار نفر از مردم عادی، روحانیون، قضات و کارمندان دولت را به بدترین شکل در فاصله سال‌های ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۴ به قتل رساندند. گره کور انحراف این گروه زمانی آشکار شد که صدای خیانت تاریخی آن‌ها به میهن بلند شد: “معلوم شد یک مشت تروریست فاقد هرگونه مبنای ذهنی و اعتقادی و انقلابی‌اند؛ همین‌ها بودند که بعد از آنکه اندک مدّتی از این حادثه گذشت، به کسی مثل صدام حسین پناهنده شدند؛ علیه مردم عراق هم کار کردند، علیه مردم ایران هم تلاش کردند، در میدان‌های جنگ حاضر شدند، با ملّت خودشان جنگیدند.”

همکاری مجاهدین صدام

در بحبوحه جنگ تحمیلی هشت ساله، مجاهدین خلق با رژیم بعث عراق وارد ائتلاف شدند و با تشکیل ارتش آزادی‌بخش ملی در خاک دشمن، پشت به پشت صدام علیه مردم ایران جنگیدند. عملیات فروغ جاویدان در سال ۱۳۶۷ که با حمایت هوایی و توپخانه‌ای عراق انجام شد، قرار بود فشار بر جبهه‌های غرب ایران را بالا برده و دوشادوش حملات جنوب صدام، مقاومت مردم ایران را بالاخره یکسره کند. شهید صیاد با طراحی عملیاتی با عنوان مرصاد، ظرفیت هوانیروز ارتش را بکار گرفته و ستون مجاهدین خلق را مورد ضربه اساسی قرار داد و بارها تأکید کرد که مجاهدین خلق ذلت بارتر از آنند که حتی شایسته نام دشمن باشند. مجاهدین خلق کینه‌ی این شکست را بعدها در خیابان پاسداران با ترور این فرمانده‌ بزرگ نشان دادند.

از سوی دیگر، “معلوم شد تروریسم بد است، آن وقتی که نوکر امریکا نباشد؛ اما اگر تروریسم نوکر امریکا شد، خیلی خوب است و هیچ اشکالی هم ندارد! این، بوته‌ی آزمایش است؛ نشان میدهد که مبارزه با تروریسم یعنی چه؛ دموکراسی یعنی چه.”

روابط دوگانه غرب با این گروه کاملا مشهود بود. آن‌ها که در دهه ۶۰ در لیست تروریستی اروپا و آمریکا بودند، به یک‌باره پس از تغییر محورهای راهبردی غرب از این لیست خارج شدند و امروز با چهره‌ای موجه در نشست‌های سیاسی اروپایی حضور می‌یابند و جایگاهی ثابت در سخنرانی سالانه مظلوم‌نمایی پارلمان‌ها دارند. گویی که ترور بقال‌ها و امام جماعت مساجد و دخترک‌ها در بازار، قصه‌ای بیش نبوده و تجهیز تانک برای کشتار مردم ایران، خواب بوده است.

چهار ویژگی مجاهدین خلق

امام شهید، ماهیت حقیقی مجاهدین خلق را با عنوان “خوارج” معرفی کردند و در تفسیری قرآنی، ویژگی‌های این دسته را شرح دادند:

نخست اینکه به سخن و ظاهر منافق اعتمادی نیست. اسلام و ایمان در آن‌ها با دروغگویی و دو رویی همراه است. همانطور که در طول سال‌ها سازمان با ادعای اسلام‌خواهی و روحیه مارکسیسم یا شعار عدالت و حمله به کشور، ذات خود را واضح کرده است.

دوم، خدعه‌گری است. یعنی در پس فریب دادنشان فتنه‌انگیزی و تلاش برای از بین بردن جامعه نهان است، چنانکه قرآن میفرماید ” فی قلوبهم مرض فزادهم الله مرضا”؛ آن‌ها با شعارهای جذاب سیاسی، خود را بستر مناسب فعالیت‌های سیاسی مختلف پس از انقلاب اسلامی معرفی کردند درحالی‌که در حقیقت خانواده و جان انسان‌ها را به ابزارهای ایدئولوژیک خود بدل کرده بودند.

سوم، هرچه بگذرد مجاهدین خلق بیشتر در اعمال خود فرو می‌روند و راه فرار ندارند؛ اصطلاح از اینجا مانده از آنجا رانده که در ادبیات رایج است، بر سرنوشت آن‌ها منطبق است که هر چه پیش رفتند، در باتلاق خشونت و خیانت عمیق‌تر شدند تاجایی که هیچ راه بازگشتی برای خود باقی نگذاشتند.

چهارم، مجاهدین خلق اهل فساد هستند و هیچ فسادی بدتر از خنجر از پشت زدن نیست؛ همان خنجری که در عملیات فروغ جاویدان در پشت جبهه و در ترورهای دهه ۶۰ در کوچه و بازار، بر پیکر ملت ایران فرود آوردند.

خیانت به وطن پاک‌شدنی نیست

امروز مجاهدین خلق فرقه‌ای ورشکسته و بی‌ریشه‌اند که پس از سال‌ها جنایت، خیانت و همدستی با دشمنان ایران، همچنان می‌کوشند بر زخم‌های جامعه چنگ بیندازند و از نارضایتی مردم برای پیشبرد اهداف ضدایرانی خود سوءاستفاده کنند. در طول تاریخ انقلاب، هر مطالبه به‌حق مردم به‌ویژه در حوزه اقتصاد و معیشت، برای آن‌ها فرصتی بوده تا اعتراض را از مسیر مطالبه‌گری به سمت آشوب و خشونت منحرف کنند؛ از شبکه‌سازی و عملیات روانی و حضور در میان معترضان گرفته تا سازماندهی آشوب‌ و جنایت‌های سال‌های اخیر.

این خیانت البته فقط به خیابان ختم نمی‌شود. از ارائه گزارش‌ها و ادعاهای نادرست درباره برنامه هسته‌ای ایران به نهادهای بین‌المللی گرفته تا تلاش برای اعمال تحریم‌های بیشتر علیه ایران، ردپای مجاهدین خلق در پروژه فشار بر مردم ایران نیز دیده می‌شود. گویی سازمانی که زمانی با اسلحه به جان مردم افتاد، بعدها همان کار را با اطلاعات نادرست، شبکه‌های رسانه‌ای و فشار سیاسی دنبال کرد تا سفره‌های مردم ایران را کوچک‌تر بکند.

سرگذشت مجاهدین خلق، داستان فروریختن تدریجی یک نقاب است؛ جریانی که از ادعای مبارزه با استبداد آغاز کرد، به ترور مردم رسید، در کنار صدام علیه کشور خود ایستاد، در درون به یک فرقه با کیش شخصیت تبدیل شد و پس از شکست در میدان نظامی، شکل فعالیت خود را تغییر داد. اردوگاه اشرف، آلبانی، شبکه‌های سایبری و عملیات روانی، فقط جغرافیا و ابزار این جریان را تغییر داده‌اند؛ نه ماهیت آن را.

هرجا زخمی در جامعه پیدا شده، مجاهدین خلق همچون مگس تلاش کرده‌اند بر آن بنشینند و آن را عمیق‌تر کنند. دستان این جریان در تاریخ معاصر ایران به خون مردم آلوده است و حافظه جمعی ایرانیان، خیانت به وطن را فراموش نمی‌کند.

نوشته روایت یک انحراف ۶۰ ساله اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.

به گزارش پایگاه خبری جماران: قائم‌مقام وزیر و معاون میراث فرهنگی وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی با اشاره به اینکه سازمان مجاهدین متأثر از افکار و اندیشه‌های مارکسیستی مبارزات خود را دنبال می‌کرد، گفت: سازمان مجاهدین خلق از سوی مردم به “منافقین خلق” نامیده شد چرا که عملکرد سازمان و اعضای آن را در ترور شخصیت رهبران انقلاب، تحریف انقلاب و تلاش برای سرنگونی نظام جمهوری اسلامی به طور گسترده می‌دیدند.

مشروح گفت‌وگوی معاونت پژوهش، آموزش و برنامه‌ریزی راهبردی مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی با علی دارابی را در ادامه می‌خوانید:

 نقش سازمان مجاهدین خلق در سقوط رژیم پهلوی و سهم‌خواهی آنها از جمهوری اسلامی را لطفاً برای ما توضیح دهید.

برای تبیین این موضوع اجازه دهید یک مقدمه کوتاه درباره تقسیم‌بندی جریان سازمان را بیان کنم. جریانات سیاسی در دوران رژیم پهلوی را بنده در کتاب “جریان‌شناسی سیاسی در ایران” به پنج جریان عمده تقسیم‌بندی کرده‌ام:

اول: جریان مذهبی یا اسلام‌گرا که محوریت عمده آنها روحانیون و افراد مذهبی بودند که خود به چند لایه تقسیم می‌شود اما جریان مبارزه و انقلابی آن به رهبری امام خمینی بود که “اسلام” محور و گفتمان اصلی آنها بود.

دوم: جریان ملی‌گرا یا ناسیونالیست‌ها که سخنگوی اصلی آن جبهه ملی و یاران دکتر محمد مصدق بودند و ملی‌گرایی را مکتب فکری خود می‌دانستند.

سوم: جریان چپ یا مارکسیستی که حزب توده، سازمان چریک‌های فدایی خلق با گفتمان کمونیسم، سوسیالیسم، مائوئیسم و انشعاب‌های مختلف درون آن تعریف می‌شوند.

چهارم: جریان سلطنت‌طلب که مبانی فکری آنها شاه‌محوری، نظام سلطنت به عنوان موهبت الهی، باستانی گرایی، سکولاریسم، غرب زدگی و… را شامل می‌شود.

پنجم: جریان التقاطی که سازمان مجاهدین خلق در این جریان جای می‌گیرد. کار التقاط دست‌چین کردن خودسرانه و مکانیکی عقاید و اندیشه‌های ناهمگون، بدون پایداری روی اصول معین و مشخص است.

سازمان مجاهدین خلق در سال 1344 ه.ش با هدف مبارزه مسلحانه با رژیم شاه شکل گرفت. محمد حنیف‌نژاد، سعید محسن، علی‌اصغر بدیع‌زادگان که از طرفداران جبهه ملی و نهضت آزادی بودند که در واقع باید گفت شاخه جوانان و دانشجویی نهضت آزادی محسوب می‌شدند، این سازمان را تشکیل دادند.

این سازمان به دلیل برداشت‌های خاص خود یا بهتر بگویم “گزینش مطالب مورد نظر از اسلام به دلخواه و تفسیر خود” اما متأثر از افکار و اندیشه‌های مارکسیستی مبارزات خود را دنبال می‌کرد. کتاب‌ها، جزوات و متون آموزشی سازمان از جمله کتاب شناخت راه انبیاء(حسین روحانی)، راه بشر(محمد حنیف‌نژاد)، تکامل(علی مهین‌دوست) و اقتصاد به زبان ساده(محمود عسگری‌زاده) همه مشحون از افکار و عقاید مارکسیستی و مبنای آموزش عقیدتی و تئوریک سازمان مجاهدین خلق بود.

سازمان تا سال 1352 به صورت مخفی و زیرپوستی در حال تغییر ایدئولوژی از اسلام به مارکسیسم بود. زیرا سازمان می‌گفت: “اسلام چون پیراهن وصله‌داری است که هر جای آن را می‌دوزیم باز پاره می‌شود؛ و این اسلام پاسخگوی نیاز جامعه نیست و عاجز از پاسخگویی است و باید به مارکسیسم متوسل شویم.”

سال 1353 جمعی از رهبران سازمان در جریان تغییر ایدئولوژیک قرار می‌گیرند. سال 1354 عده‌ای از اعضای سازمان از جمله مجید شریف واقفی دانشجوی دانشگاه صنعتی آریامهر(دانشگاه صنعتی شریف فعلی) در برابر این انحراف سازمان ایستادگی می‌کنند و او توسط خود اعضای سازمان به فجیع‌ترین وضع کشته می‌شود.

تقی شهرام از سردمداران سازمان صریحا گفت: “پیراهن اسلام را از هر کجا وصله علمی زدیم از جای دیگر پاره شد.” سازمان بر این باور بود که مارکسیسم علم مبارزه است و راهی جز آن وجود ندارد. در اثر چرخش ایدئولوژیک سازمان به سه گروه تقسیم شد: گروهی مارکسیست شدند، جمعی سازمان را رها کردند و به آغوش اسلام بازگشتند و گروه سوم در سازمان باقی ماندند و بعد از انقلاب تجدید سازمان شدند و رو در روی انقلاب اسلامی و مردم ایستادند که رهبری آنها را مسعود رجوی بر عهده داشت.

این تبار شناسی سازمان مجاهدین خلق ایران از تأسیس تا دوران پیروزی انقلاب اسلامی بهمن سال 1357 است. سازمان در دوران قبل از انقلاب اسلامی چند مورد ترور، بمب‌گذاری و هواپیماربایی داشت. حتی به زعم خود در مبارزه مسلحانه از سازمان چریک‌های فدایی خلق عقب افتاد. وقتی که واقعه “پاسگاه سیاهکل” در گیلان توسط چریک‌های فدایی صورت گرفت مجاهدین خلق تلاش کردند که چند مورد آدم ربایی، ترور و بمب گذاری کنند تا از چریک‌های فدایی عقب نیفتند. افزون بر این مسعود رجوی که پس از “تصفیه‌های خونین درون گروهی” رهبر خود خوانده جمعی از مجاهدین خلق شده بود، اسناد و مدارک ساواک از همکاری او با سازمان اطلاعات و امنیت کشور و اعلام رضایتمندی از او برای همکاری با رژیم شاه می‌گوید.

نکته اساسی و مهم درباره سازمان در قبل از انقلاب اسلامی آن است که “سازمان با مبارزه مسلحانه” و ادعای طرفداری از افکار و اندیشه‌های آیت الله سید محمود طالقانی، مهندس مهدی بازرگان و دکتر علی شریعتی توانست بخش زیادی از جوانان مبارز ضد رژیم پهلوی را در خود جمع کند حتی حمایت جمع زیادی از روحانیون شاخص مبارز وقت از جمله آیت الله حسینعلی منتظری، آیت الله طالقانی، آیت الله هاشمی رفسنجانی و… را نیز به سوی خود جلب کند. در پرتو همین حمایت‌ها به نوعی خود را “سخنگوی اسلام مبارز سیاسی” معرفی کند. دقیقا در همان ایام استاد مرتضی مطهری قهرمان مبارزه با انحراف و التقاط علیه آنها روشنگری می‌کرد که نامه معروف مطهری به امام خمینی در نجف گویای این مسأله است.

اگر چه روحانیون شاخص نامبرده پس از آشکار شدن اهداف و ماهیت واقعی سازمان از آنها اعلام برائت و جدایی کردند. به هر حال سازمان مجاهدین خلق در جذب جوانان مسلمان به سمت مبارزه مسلحانه علیه رژیم نقش مهمی داشت، اما همین رویکرد سازمان در تشدید سرکوب و زندانی کردن مبارزان توسط شاه و ساواک نقش مهمی را ایفا می‌کرد. سازمان مجاهدین خلق نماد “نفاق” واقعی در همان اوان شکل‌گیری و سپس تغییر ایدئولوژیک و بعد از آن بود که جمع زیادی از اعضا و کادر سازمان به جوخه دار رژیم شاه آویخته شدند.

اما بعد از پیروزی انقلاب اسلامی این سازمان مجاهدین خلق بود که تلاش کرد ابتکار عمل انقلاب و سرنوشت آن را به دست بگیرد. مسعود رجوی از طریق آیت‌الله طالقانی و مهندس بازرگان به امام خمینی – رهبر کبیر انقلاب اسلامی و مؤسس جمهوری اسلامی – پیشنهاد می‌کند که ما سازمان 60 هزار نفره مسلح، تشکیلاتی و کادری برای اداره کشور داریم و لذا مدیریت و رهبری انقلاب را به ما محول کنید! “میلیشیا” یا همان شاخه نظامی سازمان را در کوتاه‌ترین فرصت سازماندهی کردند، بسیاری از سلاح ها و مهمات را از پادگان‌ها غارت کردند و در اختیار خود قرار دادند.

مجاهدین خلق فهرست انتخاباتی برای خبرگان رهبری، مجلس شورای اسلامی و… منتشر کردند. آنها تلاش داشتند خود را “یکه و تنها”، “قهرمان مبارزه مسلحانه در دوران شاه” و “سازمانی که توانایی و صلاحیت اداره امور پس از انقلاب را دارد” معرفی کنند. بر این اساس “پوشش و تحفّظ” در همراهی انقلاب را تا مدتی برای تابلوی خود انتخاب کردند، اما رهبران انقلاب که آنها را به درستی می‌شناختند و نیز مردم به آنها اعتماد نکردند که مسئولیتی را بر عهده آنها قرار دهند.

همکاری سازمان مجاهدین خلق با دولت عراق در دوران جنگ ایران و عراق چه تأثیری بر نگاه افکار عمومی ایران به این سازمان داشته است؟

پس از آنکه سازمان با ادبار مردم و نیز عدم اعتماد رهبران انقلاب به آنها به دلیل شناختی که از قبل از آنها داشتند روبرو شدند، به تدریج در صف مقابله با مردم، انقلاب و نظام جمهوری اسلامی و ترور مسئولان قرار گرفتند؛ تا آنجا که جاسوسی و خدمت به رژیم بعثی در جریان جنگ را بر عهده گرفتند. سازمان مجاهدین خلق از سوی مردم به “منافقین خلق” نامیده شد، چرا که عملکرد سازمان و اعضای آن را در ترور شخصیت رهبران انقلاب، تحریف انقلاب و تلاش برای سرنگونی نظام جمهوری اسلامی به طور گسترده می‌دیدند.

مجاهدین خلق با جریان بنی صدر ائتلاف ایجاد کردند. در کارنامه آنها ترور بیش از 17 هزار نفر از مردم عادی، زنان و کودکان و مسئولان کشور که دو نمونه بارز آن نفوذ در حزب جمهوری اسلامی توسط کلاهی و انفجار بمب بود که آیت‌الله دکتر بهشتی و بیش از 72 تن از یاران انقلاب به شهادت رسیدند. همچنین بمب‌گذاری در ساختمان نخست وزیری توسط مسعود کشمیری عامل نفوذی سازمان و شهادت رئیس جمهور(محمدعلی رجایی) و نخست وزیر(حجت الاسلام و المسلمین) محمدجواد باهنر و جمعی از مسئولان نظامی کشور را باید اشاره کرد.

سازمان خیانت خود را در ترورهای خیابانی، افزایش فضای ناامنی و تهدید در سراسر کشور گسترش داد جایی نبود که ردّ پایی از جنایات آنها نباشد. مهدی ابریشمچی از رهبران مرکزی سازمان در جمع گروهی از اعضای سازمان با تشکر از ترورهای آنها می‌گوید: “شما بدانید که چه کار مهمی را انجام می دهید. شما مسأله حل‌کن‌های خمینی را یکی پس از دیگری دارید از میان بر می‌دارید.”

جاسوسی برای دشمن بعثی در جنگ و دوستی با صدام حسین را شاید بزرگترین خیانت آنها باید بنامیم. سربازان بدون یونیفورم صدام حسین علیه ایران و استقلال کشور وارد جنگ شدند. حتی پس از پذیرش قطعنامه 598 توسط سازمان ملل متحد و متجاوز دانستن رژیم عراق، این مجاهدین خلق بودند که با شعار “امروز مهران، فردا تهران” در عملیات مرصاد با تجهیزات و لجستیک کامل نظامی علیه ایران با حمایت همه جانبه عراق وارد جنگ شدند. بعد از شکست و نابودی رسوا کننده‌ای که در جنگ داشتند ” پادگان اشرف” را در عراق محلی برای جاسوسی و جذب جوانان علیه ایران فعال کردند.

مجاهدین خلق – یا بهتر است بگوییم منافقین – آنقدر پرونده رسوایی از جنایت و خباثت دارند که حتی پس از جنگ 8 ساله در فراز و فرودهای حوادث و تحولات واقع شده در ایران رد پای آنها آشکار است.

پرسش اصلی‌تر آن است که این فرقه منحله، ضد بشری، غیرقانونی چگونه روزی در فهرست گروه‌های تروریستی مورد غضب آمریکا و غرب قرار می‌گیرد و روزی در کمال آزادی، حمایت و دادن امکانات از سوی کشورهای اروپایی و آمریکا به پارلمان‌های اروپایی رفت‌وآمد می‌کنند، در کشور آلبانی به آنها پایگاه می‌دهند و از فهرست گروه‌های تروریستی آمریکا خارج می‌شود؟

به نظر شما مواجهه امام خمینی با مجاهدین خلق یک تاکتیک سیاسی بوده یا راهبرد اعتقادی؟

زمانی که امام خمینی در نجف تبعید بودند، حسین روحانی از سران سازمان چند روز در نجف از اصول عقاید سازمان برای امام می‌گوید. امام می فرمایند: “من دیدم اینها نهج‌البلاغه را طوری تفسیر می‌کنند که اهداف خاص خود را دنبال می کند و من آنها را بیرون کردم.”(به نقل از کتاب آیین انقلاب اسلامی، ج2: ص 494) آنها حتی مجوز مبارزه مسلحانه از امام خواستند که امام موافقت نمی‌کند. مکاتبات استاد مطهری درباره انحراف و التقاط و ایدئولوژی سازمان با امام خمینی تأثیر جدی داشته است.

تا اینکه بعد از انقلاب اسلامی سازمان گام به گام علیه انقلاب موضع‌گیری و سنگربندی می‌کند. امام ابتدا آنها را موعظه و نصیحت می‌کند اما سازمان کار خود را می‌کرد. بعد از ترورها نیز زمان جنایات، خیانت در جنگ، شورش‌ها و آشوب‌های خیابانی، ناامنی‌سازی کشور در زمان جنگ فرا می‌رسد. سازمان با همه امکانات علیه جمهوری اسلامی و سرنگونی آن مبارزه می‌کند. طبیعی است که امام خمینی که این همه نصیحت، امر به معروف و نهی از منکر، دعوت به انقلاب و همچنین اشراف و وقوف بر پیشینه، افکار و عقاید آنها دستور مبارزه با مجاهدین را صادر کرد این راهبرد عقیدتی بود؛ نه تاکتیکی.

این شرایط بیانگر آن است که در تبارشناسی خشونت مجاهدین خلق، باید نقش ایدئولوژی التقاطی، خودساخته و دست‌چین شده که برگرفته از کیش شخصیت و رهبری فردی سازمان است را مورد توجه قرار دهیم؛ تا شرایط سیاسی و شکست در رقابت قدرت. چرا که داستان سازمان مجاهدین خلق از تأسیس تاکنون قصه یک گروهک و فرقه مزدور، طرفدار اجنبی، علیه استقلال و تمامیت ارضی ایران است.

اعترافات زیادی که اعضای جدا شده از سازمان در کتاب‌ها، فیلم‌ها و مصاحبه‌های خود بیان کرده‌اند، گویای آن است که “فرقه رجوی”نشانی از “سازمانی” بودن ندارد؛ فرقه‌ای از فساد اخلاقی، وابستگی به بیگانگان و ستون پنجم برای بیگانه علیه کشور است. جنگ 12 روزه و جنگ رمضان در 1404 نیز بیانگر تداوم خیانت این فرقه به میهن و ایران عزیز است.

پایگاه خبری جماران نیوز

نوشته جاسوسی برای رژیم بعثی بزرگ‌ترین خیانت مجاهدین خلق بود اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.

“أَلَا وَ إِنَّ الدَّعِی ابْنَ الدَّعِی قَدْ تَرَکنِی بَینَ السَّلَّةِ وَ الذِّلَّةِ وَ هَیهَاتَ لَهُ ذَلِک مِنِّی هَیهَاتَ مِنَّا الذِّلَّة؛ این فرومایه(عبیدالله بن زیاد)، فرزند فرومایه‌ای دیگر(زیاد بن ابیه)، مرا بین دو راهی کشته‌شدن با شمشیر و یا قبول خواری قرار داده است؛ هیهات که ما زیر بار ذلّت و خواری برویم.

قيام خونين امام حسين عليه السلام امروز برای همه علاقمندان به بشریت و آزادگی فارغ از رنگ پوست و تفاوت لسان در تمام جهان آموخت جهت مقاومت در برابر هر گونه‏ استبداد و زورگويى‏ و ظلم‏ و ستم‏ با توسل به شعار محوری “هيهات‏ منا الذلة” هرگز تن به ذلت ندهیم. این واقعیت برگرفته از تاريخ خونبار كربلاست. مقاومت و ایستادگی مردم بزرگ ایران در تجاوزات اخیر قدرت طلبان ظالم دگر بار فریادهای “هیهات منا الذله ” را در جهان طنین انداخت و صف مقاومت با وا دادگی را از هم جدا کرد .

فراموش نکنیم در نقطه مقابل کسانی هستند مانند سران رذل مجاهدین خلق به مانند افرادی از حزب اموى ساکن در کوفه که از نامه نگاران به امام حسین (ع) برای بیعت بودند اما در صحنه عمل عمدتاً به دنبال منافع مادى خود بودند و به آن سمتى رفتند که احساس مى کردند منافعشان در آن سمت است. تاریخ سیاه طایفه رجوی ثابت کرده گروهی منفعت طلب هستند که برای رسیدن به مقصد حتی با ظالمان هم پیمان می شوند و علیرغم اینکه به فارسی سخن می گویند اما در خدمت دشمنان ایران زمین هستند. اما مردم ایران در مکتب سید الشهدا درس آموختند و همین رمز ماندگاری است .

صمد اسکندری

نوشته مجاهدین در سمت سیدالشهدا نیستند اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.

سازمان مجاهدین خلق پس از پیروزی انقلاب اسلامی و به‌ویژه از سال ۱۳۶۰، راهبرد مبارزه مسلحانه علیه جمهوری اسلامی ایران را در پیش گرفت. این مبارزه در ابتدا بر پایه عملیات‌های تروریستی و جنگ چریکی شهری شکل گرفت؛ شیوه‌ای که مبتنی بر فعالیت تیم‌های کوچک، عملیات‌های ضربتی و ایجاد ناامنی در فضای شهری بود. با گذشت چند سال و ناکامی در دستیابی به هدف براندازی از طریق این اقدامات، رهبری سازمان به تدریج به سمت تغییر در راهبرد نظامی خود حرکت کرد.

انتقال مرکز فعالیت‌های سازمان به عراق و قرار گرفتن در کنار رژیم بعث، شرایط تازه‌ای را برای این گروه فراهم آورد تا با حمایت مستقیم دولت عراق، ساختار نظامی خود را از قالب عملیات‌های پراکنده شهری به سمت سازماندهی یک نیروی نظامی منظم سوق دهد. تأسیس ارتش سازمان موسوم به “ارتش آزادیبخش ملی ایران” در سال ۱۳۶۶ در همین چارچوب قابل تحلیل است. این تحول نه‌تنها نشان‌دهنده تغییر در تاکتیک‌های عملیاتی سازمان بود، بلکه بیانگر دگرگونی در نگاه راهبردی آن نسبت به شیوه سرنگونی جمهوری اسلامی محسوب می‌شد.

جنگ چریکی شهری

جنگ چریکی یکی از شیوه‌های شناخته‌شده نبرد نامنظم است که در آن گروه‌های کوچک از نیرو‌های غیرمتعارف، با تحرک بالا و بدون استقرار ثابت، در محیط‌های شهری یا روستایی به عملیات نظامی می‌پردازند. در این نوع جنگ، نیرو‌ها آزادانه در شهر و حومه آن حرکت کرده و با استفاده از امکانات موجود در محیط، دست به عملیات‌های ناگهانی و کوتاه‌مدت می‌زنند. تاکتیک‌هایی مانند حملات شبانه، عملیات ضربه و فرار، عقب‌نشینی‌های سریع و کمین از جمله مهم‌ترین ویژگی‌های این شیوه جنگی به شمار می‌روند. تاکتیک‌های چریکی مبتنی بر محیط شهری و روستایی، در طول تاریخ نظامی مورد استفاده قرار گرفته‌اند و در بسیاری از جنبش‌های مسلحانه قرن بیستم نیز مشاهده می‌شوند. [۱]

چریک شهری معمولاً با هدفی سیاسی فعالیت می‌کند و تلاش دارد با حمله به نهاد‌های حکومتی و چهره‌های شاخص، ساختار قدرت را فرسوده و تضعیف کند. در چنین چارچوبی، حمله به مقامات حکومتی، نیرو‌های امنیتی و مراکز اقتصادی یا نماد‌های قدرت سیاسی از جمله اهداف عملیات محسوب می‌شود. وظیفه اصلی چریک‌های شهری ایجاد اختلال در ساختار حاکمیتی، تضعیف روحیه نیرو‌های نظامی و ضربه‌زدن به منابع اقتصادی و نماد‌های قدرت سیاسی است. از همین رو، عملیات‌هایی همچون حمله‌های مسلحانه، کمین، خرابکاری، ترور، آدم‌ربایی، آزادسازی زندانیان، تبلیغ مسلحانه و جنگ روانی در زمره ابزار‌های رایج جنگ چریکی شهری قرار می‌گیرد. [۲]

سازمان مجاهدین خلق نیز در سال‌های نخست پس از اعلام مبارزه مسلحانه علیه جمهوری اسلامی ایران (۳۰ خرداد ۱۳۶۰)، همین الگوی جنگ چریکی شهری را در پیش گرفت. هسته‌های عملیاتی کوچک در شهر‌های مختلف فعالیت می‌کردند و با اجرای عملیات‌های تروریستی و خرابکارانه تلاش داشتند فضای ناامنی ایجاد کنند. با این حال، این شیوه به‌دلیل محدودیت‌های عملیاتی، فشار‌های امنیتی و ناتوانی در تبدیل اقدامات پراکنده به یک حرکت تعیین‌کننده، نتوانست اهداف راهبردی سازمان را محقق سازد. افزون بر این، چنین اقداماتی در عمل به فرسایش توان نیرو‌های سازمان و محدود شدن شبکه‌های عملیاتی آن انجامید.

در همین چارچوب، مسعود رجوی بعد‌ها با نقد راهبرد پیشین سازمان اعلام کرد که جنگ چریکی شهری اگرچه نسبت به مبارزات پارتیزانی مرحله‌ای پیشرفته‌تر محسوب می‌شود، اما به دلیل زمان‌بر بودن و فعالیت در محیطی که تحت کنترل شدید نیرو‌های امنیتی قرار دارد، نمی‌تواند در کوتاه‌مدت به سرنگونی حکومت منجر شود. به باور او، این شیوه عملاً به عملیات‌های محدود علیه افراد یا مراکز خاص تقلیل می‌یافت و امکان تحقق یک ضربه تعیین‌کننده را فراهم نمی‌کرد. [۳]

زمینه‌های تغییر راهبرد نظامی سازمان

ناکامی در تحقق اهداف سیاسی از طریق عملیات‌های چریکی و تروریستی، یکی از عوامل اصلی تغییر در راهبرد سازمان مجاهدین خلق بود. پس از خروج رهبری سازمان از ایران و استقرار در خارج از کشور، به‌ویژه پس از اقامت در عراق، شرایط جدیدی شکل گرفت که امکان بازتعریف استراتژی نظامی را برای سازمان فراهم ساخت.

در این میان، جنگ ایران و عراق نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌گیری این تغییر راهبرد داشت. رهبری سازمان با این تحلیل که سرنوشت جمهوری اسلامی تا حد زیادی با نتیجه جنگ گره خورده است و همچنین با این تصور که قدرت‌های بزرگ اجازه پیروزی کامل ایران در جنگ را نخواهند داد، به این جمع‌بندی رسید که می‌تواند با قرار گرفتن در کنار رژیم بعث عراق و بهره‌گیری از ظرفیت‌های نظامی آن، مسیر تازه‌ای برای مبارزه مسلحانه تعریف کند. بر همین اساس، مسعود رجوی در ۱۷ خرداد ۱۳۶۵ پس از امضای توافقی با طارق عزیز (معاون نخست‌وزیر عراق) از پاریس به بغداد منتقل شد و سازمان رسماً وارد همکاری نظامی با رژیم بعث گردید. [۴]

در پی این تحول، ساختار عملیاتی سازمان نیز دگرگون شد. به جای تیم‌های کوچک چریکی در داخل کشور، یگان‌های نظامی بزرگ‌تر در نواحی مرزی سازماندهی شدند و آموزش‌های نظامی گسترده‌تری برای نیرو‌ها در نظر گرفته شد. همچنین تلاش برای جذب نیرو از خارج کشور افزایش یافت و شبکه‌هایی برای انتقال نیرو به عراق ایجاد شد. در این دوره، حتی عملیات‌های تروریستی شهری نیز به‌طور موقت متوقف شد تا تمرکز سازمان بر سازماندهی نیروی نظامی جدید قرار گیرد. [۵]

در کنار این اقدامات، سازمان تبلیغات گسترده‌ای را نیز در سطح بین‌المللی برای معرفی توان نظامی جدید خود به راه انداخت. تظاهرات هواداران در خارج از کشور، حضور در رسانه‌های غربی و انتشار اخبار مربوط به عملیات‌های نظامی، بخشی از تلاش‌هایی بود که با هدف جلب حمایت‌های سیاسی و نظامی بیشتر صورت می‌گرفت.

جنگ‌های آزادی بخش

تشکیل ارتش‌های موسوم به “آزادیبخش” در قرن بیستم و به‌ویژه در دوران جنگ سرد در بسیاری از کشور‌ها مشاهده می‌شود. نمونه‌هایی مانند ارتش آزادیبخش خلق چین، ارتش آزادیبخش ملی بولیوی، ارتش آزادیبخش کوزوو، ارتش آزادیبخش ملی یوگسلاوی، ارتش آزادیبخش ویتنام و ارتش نوین خلق فیلیپین از جمله مهم‌ترین نمونه‌های این نوع تشکل‌های نظامی به شمار می‌روند. اهداف تشکیل چنین نیرو‌هایی بسته به شرایط کشور‌ها متفاوت بوده است؛ در برخی موارد برای مقابله با نیرو‌های اشغالگر خارجی و در مواردی دیگر برای سرنگونی حکومت‌های داخلی شکل گرفته‌اند. [۶]

به نظر می‌رسد در ایران پیشینه چنین مفهومی به دهه ۱۳۵۰ بازمی‌گردد؛ زمانی که “جبهه آزادیبخش ملی ایران” اعلام موجودیت کرد که در واقع بازوی نظامی سازمان چریک‌های فدایی خلق محسوب می‌شد. [۷]

در ادامه همین الگو، سازمان مجاهدین خلق در ۳۰ خرداد ۱۳۶۶ با فرمان مسعود رجوی تأسیس “ارتش آزادیبخش ملی ایران” را اعلام کرد. هدف اعلامی این ارتش، سرنگونی جمهوری اسلامی ایران از طریق نبرد نظامی بود. [۸]

با این حال، این ارتش عملاً در چارچوب ساختار نظامی عراق فعالیت می‌کرد. نیرو‌های آن اگرچه از نظر ملیت عمدتاً ایرانی بودند، اما در کنار ارتش بعث و با پشتیبانی لجستیکی، تسلیحاتی و اطلاعاتی عراق عملیات انجام می‌دادند. در واقع، ارتش آزادیبخش به نوعی یگان ویژه در ساختار نظامی عراق تبدیل شد که به دلیل آشنایی با زبان فارسی و امکان نفوذ در میان نیرو‌های ایرانی، در برخی عملیات‌های ایذایی و اقدامات اطلاعاتی مورد استفاده قرار می‌گرفت. [۹]

عملیات‌های نظامی ارتش آزادیبخش

پس از اعلام تأسیس ارتش آزادیبخش، سازمان مجاهدین خلق مجموعه‌ای از عملیات‌های نظامی را در مرز‌های ایران و عراق انجام داد. در سال ۱۳۶۶ ده‌ها عملیات ایذایی از سوی این نیرو اعلام شد، اما بسیاری از این عملیات‌ها بیشتر جنبه تبلیغاتی داشتند. رژیم بعث عراق نیز در این زمینه با سازمان همکاری می‌کرد و گاه موفقیت‌هایی را که در واقع حاصل اقدامات ارتش عراق بود، به نام نیرو‌های سازمان اعلام می‌کرد. [۱۰]

بر اساس آمار اعلامی سازمان، ارتش آزادیبخش در سال ۱۳۶۶ نود و نُه عملیات انجام داده و بیش از ۹۳۰۰ نفر از نیرو‌های ایرانی را کشته یا زخمی کرده و ۸۶۰ نفر را به اسارت گرفته است. با این حال، گزارش‌های نیرو‌های نظامی ایران نشان می‌دهد که تعداد واقعی عملیات‌های سازمان کمتر از ۴۰ مورد بوده و میزان تلفات واردشده نیز فاصله بسیار زیادی با آمار‌های اعلامی سازمان داشته است. [۱۱]

از مهم‌ترین عملیات‌های ارتش سازمان می‌توان به عملیات آفتاب در فروردین ۱۳۶۷ اشاره کرد که در منطقه فکّه و با پشتیبانی سنگین توپخانه ارتش عراق انجام شد. در این عملیات، نیرو‌های سازمان توانستند برای مدت کوتاهی خطوط پدافندی منطقه را دور زده و آن را تصرف کنند، اما پس از چند ساعت درگیری و برجای گذاشتن تلفات، ناچار به عقب‌نشینی شدند. با وجود محدود بودن دستاورد نظامی این عملیات، سازمان از آن به‌عنوان موفقیتی بزرگ در تبلیغات خود بهره برد. [۱۲]

چند ماه بعد در ۲۸ خرداد ۱۳۶۷، عملیات چلچراغ با هدف تصرف شهر مهران انجام شد. این عملیات نیز با آتش سنگین توپخانه عراق آغاز شد و نیرو‌های سازمان برای مدت کوتاهی توانستند وارد شهر شوند. با این حال، حضور آنان در منطقه دوام چندانی نداشت و پس از تأمین اهداف تبلیغاتی، عقب‌نشینی کردند. در جریان این عملیات، سازمان با دعوت از خبرنگاران خارجی تلاش کرد دستاورد‌های خود را برجسته نشان دهد و شعار “امروز مهران، فردا تهران” را مطرح کند. [۱۳]

اوج تلاش نظامی ارتش آزادیبخش در مرداد ۱۳۶۷ و در قالب عملیات فروغ جاویدان رقم خورد. در این عملیات، نیرو‌های سازمان از مرز خسروی وارد ایران شدند و با تکیه بر تاکتیک حمله برق‌آسا یا بلیتزکریگ، قصد داشتند در زمانی کوتاه به تهران برسند. این تاکتیک نیازمند تجهیزات مناسب و مسیر عملیاتی مناسب بود، اما در عمل با مقاومت نیرو‌های ایرانی مواجه شد و در عملیات مرصاد شکست سنگینی را متحمل گردید. [۱۴]این شکست عملاً به پایان تلاش سازمان برای اجرای یک عملیات نظامی گسترده علیه ایران انجامید.

ارتش سازمان بعداز عملیات ناموفق فروغ جاویدان، همچنان به حیات خود ادامه داد و مانور‌های متعددی در اشرف برگزار نمود. با حمله آمریکا به عراق در سال ۱۳۸۱ و سقوط بغداد، اردوگاه اشرف هدف حملات نیرو‌های آمریکایی قرار گرفت و در اردیبهشت ۱۳۸۲ مجاهدین با آمریکایی‌ها توافق کردند [۱۵]و سلاح‌های خود را تحویل دادند. انتقال اعضای سازمان از عراق به آلبانی و فروپاشی کامل ارتش به اصطلاح آزادیبخش، سبب تغییر رویکرد سازمان شد؛ آنان به استراتژی “کانون‌های شورشی” روی آوردند و فعالیت‌های خرابکارانه در داخل کشور را ذیل فعالیت‌های ارتش پوشالی و خیالی خود، مطرح کردند.

جمع‌بندی

تأسیس ارتش آزادیبخش در سال ۱۳۶۶ نقطه عطفی در تحول راهبرد نظامی سازمان مجاهدین خلق محسوب می‌شد. این اقدام نشان‌دهنده گذار سازمان از الگوی جنگ چریکی شهری و عملیات‌های تروریستی پراکنده به تلاش برای اجرای جنگی شبه‌کلاسیک در قالب یگان‌های نظامی منظم بود. با این حال، این تحول بیش از آنکه نتیجه رشد توان نظامی سازمان باشد، محصول شرایط خاص جنگ ایران و عراق و حمایت مستقیم رژیم بعث عراق از این گروه تروریستی به شمار می‌رفت.

عملیات‌های انجام‌شده توسط ارتش آزادیبخش نشان داد که این نیرو بدون اتکا به پشتیبانی عراق قادر به انجام عملیات مستقل و مؤثر نبود. همچنین شکست عملیات فروغ جاویدان در مرداد ۱۳۶۷ نشان داد که تلاش برای تبدیل یک سازمان چریکی به نیرویی با توان انجام عملیات کلاسیک، بدون پشتوانه اجتماعی و نظامی لازم، با محدودیت‌های جدی مواجه است که رهبران سازمان هیچ‌گاه توان درک آن را نداشتند. در نهایت نیز با پایان جنگ ایران و عراق و تحولات بعدی منطقه، ارتش به اصطلاح آزادیبخش عملاً کارکرد نظامی خود را از دست داد و با خلع سلاح نیرو‌های سازمان در عراق و انتقال آنان به خارج از این کشور، ساختار نظامی آن به‌طور کامل فروپاشید.

منابع

[۱]نصیری زرقانی، آرش و دهقان، معصومه (۱۴۰۰). عملکرد سازمان چریک‌های فدایی خلق علیه حکومت پهلوی در جنگ‌های چریکی شهری. فصلنامه مطالعات تاریخی جنگ، دوره پنجم، شماره ۳ (پیاپی ۱۷)، ص ۱۰۲.

[۲]همان، ص ۱۰۳.

[۳]حق‌بین، مهدی (۱۳۹۲). از مجاهدین تا منافقین، چاپ اول، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ص ۲۴۵.

[۴]همان، ص ۲۴۶.

[۵]سازمان مجاهدین خلق پیدایی تا فرجام ۱۳۴۴ ـ ۱۳۸۴ (۱۳۸۵). به کوشش جمعی از پژوهشگران، جلد سوم، چاپ اول، تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، ص ۲۸۸.

[۶]یزدان‌پناه درو، کیومرث و نصیری زرقانی، آرش (۱۴۰۳). تحلیل جغرافیایی زمینه‌های شکست عملیات فروغ جاویدان و پیروزی عملیات مرصاد. فصلنامه مطالعات دفاع مقدس، دوره دهم، شماره ۲ (پیاپی ۳۸)، ص ۶۷.

[۷]نشریه ۱۹ بهمن، بیانیه جبهه آزادیبخش ملی ایران، شماره اول، بهمن ۱۳۵۰، ص ۱؛ ر. ک: یزدان‌پناه درو و نصیری زرقانی، همان.

[۸]شورای ملی مقاومت؛ بیانیه، پیام، اطلاعیه، … (۱۳۶۶). پیام مسعود رجوی به مناسبت تأسیس «ارتش آزادیبخش ملی»، شورا، ۳۲، صص ۱۰۴ ـ ۱۰۶.

[۹]حق‌بین، همان، صص ۲۸۰ و ۲۸۱.

[۱۰]سازمان مجاهدین خلق پیدایی تا فرجام ۱۳۴۴ ـ ۱۳۸۴، همان.

[۱۱]همان.

[۱۲]صدرشیرازی، محمدعلی (۱۳۹۲). عملیات مرصاد و سرنوشت منافقین، چاپ اول، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ص ۲۰۶.

[۱۳]همان، ص ۲۱۱.

[۱۴]یزدان‌پناه درو و نصیری زرقانی، همان، ص ۸۴.

[۱۵]ایران پدیا، ارتش آزادیبخش ملی ایران.

پایگاه اطلاع‌رسانی مرکز اسناد انقلاب اسلامی – آرش نصیری؛

نوشته تغییر تاکتیک مبارزاتی سازمان مجاهدین خلق از جنگ چریکی شهری به جنگ کلاسیک اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.

در دهه‌های ۱۳۷۰ و ۱۳۸۰، گزارش‌های متعددی از سوی اعضای جداشده، خانواده‌ها، برخی نهادهای حقوق بشری و پژوهشگران منتشر شد که در آن‌ها به روش‌های جذب، انتقال، نگهداری اجباری و کنترل روانی نیروها اشاره شده بود. اگرچه درباره بخشی از این روایت‌ها اختلاف نظر سیاسی وجود دارد، اما مجموعه شهادت‌های مستقل جداشدگان، تصویری نسبتاً مشابه از سازوکارهای جذب و حفظ نیرو در این سازمان ارائه می‌دهد.

زمینه تاریخی تحول سازمان

سازمان مجاهدین خلق در سال ۱۳۴۴ با ترکیبی از آموزه‌های اسلامی و اندیشه‌های انقلابی شکل گرفت. پس از انقلاب ۱۳۵۷ و تشدید اختلافات با جمهوری اسلامی، این سازمان وارد فاز مسلحانه شد و در دهه ۱۳۶۰ درگیر عملیات‌های خشونت‌آمیز و ترور گردید. بعدها رهبری سازمان به عراق منتقل شد و اردوگاه‌هایی مانند “اشرف” و سپس “لیبرتی” به مرکز اصلی فعالیت تشکیلات تبدیل شدند.

بسیاری از پژوهشگران معتقدند که شکست‌های نظامی و سیاسی، به‌ویژه پس از عملیات “فروغ جاویدان” در سال ۱۳۶۷، باعث شد ساختار درونی سازمان به سمت انسداد تشکیلاتی و کنترل شدید ایدئولوژیک حرکت کند. در همین دوره، مفاهیمی مانند “انقلاب ایدئولوژیک”، “طلاق اجباری”، “قطع ارتباط خانوادگی” و “اطاعت مطلق از رهبری” در ساختار داخلی سازمان تثبیت شد.

برخی منابع پژوهشی و گزارش‌های رسانه‌ای نیز به روند “فرقه‌ای شدن” ساختار سازمان اشاره کرده‌اند.

روش‌های جذب نیرو در دهه ۱۳۷۰ و ۱۳۸۰

۱. سوءاستفاده از شرایط مهاجرت و پناهندگی یکی از مهم‌ترین روش‌های جذب، شناسایی ایرانیان آسیب‌پذیر در کشورهای همسایه، اروپا و به‌ویژه ترکیه، پاکستان و امارات بود. بسیاری از افرادی که قصد مهاجرت یا دریافت پناهندگی داشتند، با وعده انتقال به اروپا، دریافت اقامت، کار یا زندگی بهتر با شبکه‌های وابسته به سازمان ارتباط پیدا می‌کردند.

در برخی روایت‌های جداشدگان آمده است که افراد در ابتدا تصور می‌کردند با یک شبکه کمک‌رسان مهاجرتی یا سیاسی مواجه هستند، اما پس از انتقال به عراق، امکان خروج آزادانه از آنان سلب می‌شد.

این شیوه مبتنی بر چند عنصر بود:

• بهره‌گیری از بحران اقتصادی و ناامیدی اجتماعی
• استفاده از پوشش‌های سیاسی یا حقوق بشری
• وعده اشتغال، اقامت یا آینده بهتر
• انتقال تدریجی فرد به محیط بسته تشکیلاتی

۲. جذب اسرای جنگی ایرانی در عراق

یکی از بحث‌برانگیزترین موضوعات مربوط به دهه ۱۳۷۰، نحوه جذب بخشی از اسرای جنگ ایران و عراق بود. طبق روایت برخی اعضای سابق، تعدادی از اسرای ایرانی در اردوگاه‌های عراق، تحت فشار روانی، تبلیغات ایدئولوژیک یا وعده آزادی و زندگی بهتر، به همکاری با سازمان سوق داده شدند.

منتقدان سازمان این روند را نوعی سوءاستفاده از وضعیت انسانی اسرا می‌دانند، زیرا اسرا در شرایط روحی و جسمی دشوار قرار داشتند و قدرت انتخاب آزادانه محدودی داشتند.

برخی گزارش‌های رسانه‌ای و شهادت‌های جداشدگان نیز به جذب اجباری یا نیمه‌اجباری نیرو اشاره کرده‌اند. (vista.ir)

۳. بهره‌گیری از شبکه‌های خانوادگی و عاطفی

در بسیاری از موارد، سازمان از روابط خانوادگی برای جذب استفاده می‌کرد. اعضای قدیمی‌تر، بستگان یا دوستان خود را با انگیزه‌های سیاسی، احساسی یا عاطفی به همکاری دعوت می‌کردند.

روش رایج این بود که ابتدا ارتباطی عاطفی و مبتنی بر اعتماد شکل می‌گرفت و سپس فرد به جلسات محدود، نشست‌های سیاسی یا فعالیت‌های رسانه‌ای دعوت می‌شد. پس از مدتی، وابستگی تشکیلاتی ایجاد می‌گردید.

در برخی روایت‌ها آمده است که سازمان تلاش می‌کرد خانواده را به‌عنوان”مانع مبارزه” معرفی کند و به‌تدریج فرد را از شبکه حمایتی طبیعی خود جدا سازد.

۴. استفاده از تبلیغات آرمان‌گرایانه

سازمان در تبلیغات خود تلاش می‌کرد تصویری قهرمانانه، انقلابی و نجات‌بخش از خود ارائه دهد. این تبلیغات معمولاً بر محورهای زیر استوار بود:

• مبارزه برای آزادی و عدالت
• دفاع از مردم ایران
• مقابله با استبداد
• ارائه تصویر رمانتیک از مبارزه مسلحانه
• ایجاد حس مأموریت تاریخی در مخاطب

برای بسیاری از جوانان ناراضی یا سرخورده سیاسی، این ادبیات می‌توانست جذاب باشد؛ به‌ویژه در شرایطی که فرد احساس بی‌هویتی، خشم سیاسی یا انزوای اجتماعی داشت.

تکنیک‌های کنترل ذهن و حفظ نیرو

۱. قطع ارتباط با خانواده

یکی از پرتکرارترین موضوعات در شهادت جداشدگان، ممنوعیت یا محدودیت شدید تماس با خانواده بود. در اردوگاه‌های سازمان، تماس تلفنی، نامه‌نگاری یا دیدار خانوادگی غالباً محدود یا کنترل‌شده گزارش شده است.

هدف از این اقدام، کاهش وابستگی عاطفی فرد به دنیای بیرون و افزایش وابستگی به تشکیلات عنوان می‌شود.

۲. نشست‌های اعتراف‌گیری و فشار روانی

بسیاری از اعضای سابق از جلساتی سخن گفته‌اند که در آن افراد مجبور بودند افکار، تردیدها یا احساسات شخصی خود را در جمع بیان کنند. این نشست‌ها معمولاً با فشار روانی، سرزنش جمعی و تحقیر فرد همراه بود.

در ادبیات مطالعات فرقه‌ها، چنین روش‌هایی به‌عنوان ابزار “شکستن هویت فردی” شناخته می‌شود.

برخی گزارش‌ها و روایت‌های رسانه‌ای به وجود روش‌های شست‌وشوی مغزی و کنترل روانی در سازمان اشاره کرده‌اند.

۳. ایجاد ترس از جهان بیرون

یکی از روش‌های رایج در ساختارهای فرقه‌ای، ترسیم دنیای بیرون به‌عنوان محیطی خطرناک و دشمن‌محور است. طبق شهادت برخی جداشدگان، به اعضا گفته می‌شد که در صورت خروج:

• بازداشت یا اعدام خواهند شد
• خانواده آنان را طرد می‌کند
• کشورهای خارجی آنان را تحویل ایران می‌دهند
• زندگی مستقلی نخواهند داشت

این ترس دائمی باعث وابستگی بیشتر فرد به تشکیلات می‌شد.

۴. کنترل اطلاعات

در اردوگاه‌های سازمان، دسترسی آزاد به رسانه‌ها، اینترنت، اخبار مستقل و ارتباطات خارجی محدود گزارش شده است. کنترل اطلاعات باعث می‌شد اعضا تنها روایت رسمی سازمان را دریافت کنند.

این روش یکی از شناخته‌شده‌ترین ابزارهای کنترل ذهن در گروه‌های بسته ایدئولوژیک محسوب می‌شود.

۵. حذف تدریجی هویت فردی

برخی اعضای جداشده گفته‌اند که در ساختار تشکیلاتی سازمان:

• تصمیم‌گیری فردی تضعیف می‌شد
• ازدواج و روابط عاطفی محدود یا ممنوع بود
• وفاداری مطلق به رهبری تشویق می‌شد
• انتقاد از رهبری نوعی خیانت تلقی می‌گردید

در این چارچوب، هویت فردی به‌تدریج در هویت جمعی تشکیلات حل می‌شد.

نقش فضای بسته اردوگاه اشرف

اردوگاه اشرف در عراق، مهم‌ترین مرکز تشکیلاتی سازمان تا سال‌ها محسوب می‌شد. جداشدگان معمولاً از اشرف به‌عنوان محیطی با کنترل شدید امنیتی و ایدئولوژیک یاد می‌کنند.

ویژگی‌های مهم این ساختار عبارت بودند از:

• کنترل شدید رفت‌وآمد
• سلسله‌مراتب سخت تشکیلاتی
• نظارت مستمر بر رفتار اعضا
• جلسات ایدئولوژیک روزانه
• محدودیت ارتباطات خارجی

برخی نهادهای بین‌المللی و رسانه‌های غربی نیز درباره وضعیت حقوق بشری اعضا و ساختار بسته سازمان ابراز نگرانی کرده‌اند. (cfr.org)

تحلیل روان‌شناختی روش‌های جذب

از منظر روان‌شناسی اجتماعی، روش‌های جذب سازمان را می‌توان در چارچوب چند مفهوم تحلیل کرد:

۱. آسیب‌پذیری روانی

افرادی که دچار بحران هویت، مهاجرت، انزوای اجتماعی، فشار اقتصادی یا سرخوردگی سیاسی هستند، بیشتر در معرض جذب توسط گروه‌های افراطی قرار می‌گیرند.

۲. تکنیک تعهد تدریجی

در این روش، ابتدا درخواست‌های کوچک مطرح می‌شود و سپس فرد قدم‌به‌قدم وارد ساختار عمیق‌تر تشکیلاتی می‌گردد.

۳. ایجاد هویت جمعی

گروه تلاش می‌کند هویت فردی را با هویت جمعی جایگزین کند تا فرد احساس کند بدون سازمان معنایی ندارد.

۴. دوگانه‌سازی جهان

در این الگو، جهان به دو بخش “ما” و “دشمن” تقسیم می‌شود. چنین تفکری قدرت نقد و تحلیل مستقل را کاهش می‌دهد.

پیامدهای انسانی و اجتماعی

بسیاری از جداشدگان پس از خروج از سازمان با مشکلات متعددی روبه‌رو شدند، از جمله:

• اختلالات روانی ناشی از فشار تشکیلاتی
• قطع ارتباط طولانی‌مدت با خانواده
• بحران هویت
• مشکلات معیشتی و اجتماعی
• دشواری بازگشت به زندگی عادی

در سال‌های اخیر، برخی مستندها، مصاحبه‌ها و گزارش‌های رسانه‌ای به روایت اعضای سابق و فرزندان جداشده از این سازمان پرداخته‌اند.

جمع‌بندی

بررسی روند جذب و کنترل نیرو در سازمان تروریستی و کنترل گر مجاهدین خلق طی دهه‌های ۱۳۷۰ و ۱۳۸۰ نشان می‌دهد که این سازمان، به‌ویژه پس از استقرار در عراق، به سمت ساختاری بسته و مبتنی بر کنترل شدید ایدئولوژیک حرکت کرد.

روش‌هایی مانند بهره‌گیری از آسیب‌پذیری مهاجران، استفاده از فشار روانی، قطع ارتباط با خانواده، کنترل اطلاعات، ایجاد وابستگی تشکیلاتی و ترس از جهان بیرون، از جمله مهم‌ترین ابزارهایی بودند که در روایت‌های جداشدگان و برخی مطالعات پژوهشی تکرار شده‌اند.

با وجود اختلافات سیاسی درباره سازمان مجاهدین خلق، بخش قابل توجهی از پژوهشگران و اعضای سابق، بر این باورند که ساختار درونی این سازمان در دوره مورد بحث، ویژگی‌های یک فرقه سیاسی ـ ایدئولوژیک را پیدا کرده بود؛ ساختاری که در آن، حفظ انسجام تشکیلاتی بر استقلال فردی اعضا اولویت داشت.

سالاری

نوشته فریب و کنترل نیرو در مجاهدین خلق در دهه‌های ۱۳۷۰ و ۱۳۸۰ اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.

هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران

به گزارش روابط عمومی مرکز اسناد انقلاب اسلامی، در بسته کتاب سازمان مجاهدین خلق سه اثر جاسوس، تبار ترور و بررسی تغییر ایدئولوژی سازمان مجاهدین خلق معرفی شده است.

جاسوس

کتاب “جاسوس؛ محمدرضا سعادتی، عضو رهبری سازمان مجاهدین خلق به روایت اسناد” تدوین امیرعلی آزادی از سوی مرکز اسناد انقلاب اسلامی منتشر شده است.

این اثر مستند روایت دستگیری و سرنوشت اولین جاسوس پس از پیروزی انقلاب اسلامی است، که در آغازین ماه‌های انقلاب فضای ملتهبی در فضای سیاسی کشور ایجاد کرد. محمدرضا سعادتی اردیبهشت ماه ۱۳۵۸ درست در روزی که سران سازمان (رجوی و خیابانی) به دیدار امام خمینی در قم رفته بودند؛ به جرم همکاری با ک. گ. ب سرویس امنیتی شوروی دستگیر و روانه زندان شد.

برای خواندن یکی از جنجالی‌ترین پرونده‌های سیاسی امنیتی کتاب “جاسوس” را بخوانید.

 تبار ترور

تبار ترور کارنامه جنایت‌های سازمان مجاهدین خلق است که متکی بر نشریات و روزنامه‌های سازمان موارد اقدامات تروریستی مجاهدین خلق را به شماره در آورده است.

کارنامه خونین سازمان، تبار ترور را به یکی از منابع قابل اتکا درباره حوادث دهه شصت تبدیل کرده است. کتاب تبار ترور به قلم محمدصادق کوشکی از سوی مرکز اسناد انقلاب اسلامی منتشر شده است.

بررسی تغییر ایدئولوژی سازمان مجاهدین خلق

سازمان مجاهدین خلق یکی از مهم‌ترین و در عین حال جذاب‌ترین موضوعات تاریخ معاصر است که هنوز ناگفته‌های فراوانی دارد.

کتاب بررسی تغییر ایدئولوژی سازمان مجاهدین خلق یکی از مقاطع پیچیده سازمان را در دهه پنجاه روایت می‌کند که برای اهل دقت و نظر حائز اهمیت است.

مخاطبان می‌توانند این آثار را از صفحه مرکز اسناد انقلاب اسلامی در نمایشگاه مجازی کتاب به نشانی book.icfi.ir   و همچنین سایت فروش کتاب مرکز در  irdcbook.ir  و فروشگاه مرکز اسناد انقلاب اسلامی واقع در خیابان انقلاب، خیابان ۱۲ فروردین، نبش مجتمع ناشران تهیه کنند.

نوشته سه اثر مرکز اسناد انقلاب اسلامی درباره سازمان مجاهدین خلق اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.

تغییر ایدئولوژی سازمان مجاهدین خلق در سال ۱۳۵۴ یکی از مناقشه‌برانگیزترین مقاطع تاریخی این سازمان به شمار می‌آید؛ رخدادی که نه‌تنها مبانی فکری آن را دگرگون ساخت، بلکه ساختار تشکیلاتی و مناسبات درونی‌اش را نیز دستخوش بحران کرد. این تحول، حاصل روندی تدریجی از گرایش‌های نظری و کشمکش‌های درون‌سازمانی بود که سرانجام به اعلام رسمی مارکسیسم به‌عنوان مبنای ایدئولوژیک انجامید. پیامد این تغییر، شکل‌گیری شکاف عمیق در بدنه سازمان و آغاز دوره‌ای از تصفیه‌های درونی بود.

زمینه‌های تغییر ایدئولوژی

زمینه‌های گرایش به مارکسیسم از ابتدای تأسیس سازمان به دست محمد حنیف‌نژاد در سال ۱۳۴۴ وجود داشت و آن را می‌توان در منابع مطالعاتی و مبنای ایدئولوژیکی سازمان مشاهده نمود. بهمن بازرگانی از اعضای مارکسیست‌شده سازمان و برادر محمد بازرگانی (از نخستین اعدام‌شدگان سازمان توسط ساواک در ۳۰ فروردین ۱۳۵۱) در این باره می‌نویسد: ]”حنیف‌نژاد معتقد بود که باید دانش مبارزه را از مارکسیست‌ها بیاموزیم. از این رو، او دربه‌در دنبال کتاب‌های مارکسیستی بود. حنیف‌نژاد جنبه علمی کتاب‌های مارکسیستی را از جنبه ایدئولوژیک آنها جدا می‌کرد و می‌گفت مبارزه درست مثل پزشکی و مهندسی و غیره، علم مخصوص به خود را دارد. قسمت اعظم کتاب‌های مارکسیستی یا مستقیماً علم مبارزه‌اند یا در جهت یادگیری علم مبارزه می‌توانند کمک کنند.” [۱

چنین رویکردی بی‌شک می‌توانست زمینه‌های گرایش به مارکسیسم را در نیرو‌های سازمان به‌وجود آورد. چنانکه این گرایش توسط جریانی که خود را اسلامی قلمداد می‌کرد (گروه رجوی) نیز با قوت حفظ شد. در یکی از جزوات سازمان در سال ۱۳۵۸ آمده است: “به عقیده ما، مارکسیسم از یک بخش فلسفی و یک بخش علمی تشکیل شده است. قسمت فلسفی آن اعتقاد به ماده‌گرایی (ماتریالیسم) است که مورد قبول ما نیست. [..]جنبه‌های علمی دستاورد‌های مارکس از قبیل تشریح علمی مسئله استثمار و مناسبات استثماری، تجارب مبارزاتی به اثبات رسیده و دستاورد‌های علمی دیگر [..]مسلماً مورد قبول ما بوده و بایستی مورد استفاده قرار گیرد.» [۲]

به هر روی، این آشنایی اولیه با مبانی مارکسیسم و قبول بخشی از آن، با ضربه شهریور ۱۳۵۰ و دستگیری گسترده اعضای سازمان توسط ساواک مقارن شد. بازجو‌های ساواک در ابتدا فکر کردند خوب است این نیروی مذهبی را که به زندان آمده، با مارکسیست‌ها هم‌بند و هم‌سلول کنند تا از درگیری آنها شاید چیزی عاید ساواک شود. هم خودشان تضعیف شوند و شاید با پیدایش جنگ بین مذهب و مارکسیسم، گزارش‌های اطلاعاتی هم از رقیب به دست ساواک برسد. [۳]

ارتباط با سازمان چریک‌های فدایی خلق و سایر گروه‌های مارکسیست، باعث شده بود که برخی از اعضای مجاهدین از این گروه‌ها و عملکرد آنها تأثیر بپذیرند؛ لذا پس از سال ۱۳۵۱، گروهی از اعضا به مارکسیسم گرایش بیشتری پیدا کردند و تا سال ۱۳۵۲، به مطالعه منابع مارکسیستی مشغول شدند. با این حال، نقطه آغاز تغییر ایدئولوژی سازمان به‌صورت نظام‌مند را می‌توان از حوالی اردیبهشت ۱۳۵۲ و به دنبال فرار تقی شهرام از زندان ساری و به دست گرفتن تدریجی رهبری توسط وی دانست. [۴] در این مقطع برادران رضایی (به‌ویژه رضا رضایی) در رأس رهبری سازمان بودند، از این رو، شهرام نمی‌توانست عرض اندام کند. ولی بعد از چندی که رضا رضایی توسط ساواک کشته شد، تقی شهرام به همراه بهرام آرام، وحید افراخته و مجید شریف واقفی کادر مرکزی سازمان را تشکیل دادند.

واکنش‌ها در درون سازمان

تقی شهرام و همفکران مارکسیست او به مرور بر سازمان چیره شدند و مجید شریف‌واقفی که به دلیل اعتقادات اسلامی و مخالفت با انحراف ایدئولوژیک از مرکزیت کنار زده شده بود، در این زمان مسلح شد و شروع به جمع‌آوری افراد مذهبی نمود. مرتضی صمدیه لباف از همراهان شریف‌واقفی نیز اعلام کرده بود که به دلایل اعتقادی نمی‌خواهد با سازمان کار کند. تماس‌های سازمان با صمدیه لباف و شریف‌واقفی موفقیت‌آمیز نبود و آنان صریحاً اظهار داشتند که دیگر نمی‌خواهند با سازمان کار کنند و تصمیم به جدایی گرفته‌اند. مرکزیت تصویب کرد که شریف‌واقفی، صمدیه لباف و سعید شاهسوندی را تصفیه کنند. از جمله توجیهات مرکزیت سازمان در ترور صمدیه لباف و مجید شریف‌واقفی، ترس از نوعی انتقام‌گیری بوده است.[۵] به این ترتیب، در انقلاب ایدئولوژیک سازمان مجاهدین خلق در سال ۱۳۵۴، افرادی که حاضر به پذیرش مارکسیسم نبودند با قساوت تمام تصفیه شدند. [۶]

در این هنگام بود که کادر رهبری سازمان در جزوه‌ای با عنوان بیانیه “اعلام مواضع ایدئولوژیک” اعلام کرد که پس از ده سال زندگی مخفی، چهار سال مبارزه مسلحانه و دو سال بازاندیشی ایدئولوژیکی گسترده، به این نتیجه رسیده است که نه اسلام، بلکه مارکسیسم فلسفه انقلابی راستین است؛ زیرا اسلام ایدئولوژی طبقه متوسط است ولی مارکسیسم ایدئولوژی رستگاری و رهایی طبقه کارگر. [۷]چ

پس از انتشار این جزوه، از سوی آن دسته از اعضای سازمان که با تغییر ایدئولوژی همراه نشدند، در آذرماه ۱۳۵۴ نامه‌ای سرگشاده به مرکزیت نوشته شد. در پایان این نامه سه بند به‌عنوان اتمام حجت آمده است: “۱) رفقایی که مسئولیت این چپ‌روی فرصت‌طلبانه برعهده آنها است، صادقانه به تحلیل خود پرداخته و از خود در این باره انتقاد کنند. به دنبال آن، سازمان تنبیهات تشکیلاتی متناسبی را در حق آنان اعمال داشته و مراتب را در کلیه کادر‌ها منتشر کند؛ ۲) این رفقا اگر هنوز هم به نادرستی خط‌مشی خود پی نبرده‌اند و نمی‌توانند انتقادات وارده بر خود را بپذیرند، اقلاً این‌قدر صداقت به خرج دهند که سازمانی را که بر اساس ایدئولوژی دیگری جز مارکسیسم بنا شده، ترک گویند و در هر شرایط دیگری که مناسب می‌دانند به فعالیت خود ادامه دهند؛ ۳) چنانچه این رفقا به هیچ‌یک از بند‌های ۱ و ۲ عمل نکنند، ما خود را موظف می‌دانیم برای دفاع از سازمان و حفظ مصالح جنبش، موضع این افراد را در سطح توده افشا کنیم.”

بازخوانی تغییر ایدئولوژی سازمان مجاهدین خلق

فرآیند تغییر ایدئولوژی و روند ارتداد در سازمان، قریب به ۹۰ نفر از کادر و اعضای سازمان را مارکسیست نمود. سازمان جدید، قبل از انجام هرگونه عملیات نظامی، تصمیم گرفت که با برخی از روحانیون حامی خود ـ از جمله آیت‌الله طالقانی، شهید بهشتی و هاشمی رفسنجانی ـ ملاقات نمایند. تقی شهرام درمورد ملاقات خود با آیت‌الله طالقانی درباره تغییر ایدئولوژی می‌گوید: “ظرف نیم‌ساعت ماجرای تغییر ایدئولوژی را شرح دادم. در طول این مدت، آقای طالقانی ساکت بود و حرفی نزد. وقتی حرف من تمام شد، با صدایی که آشکارا می‌لرزید، پرسید: خوب، حالا اسم خودتان و سازمان را چی گذاشته‌اید؟ گفتم: هیچ، همان سازمان مجاهدین خلق ایران، که برافروخته شد و گفت: شما حق نداشتید که این کار را بکنید.”[۸] پس از این ملاقات، آیت‌الله طالقانی هیچ‌گونه همکاری با سازمان نداشت و پس از اعلام رسمی تغییر آرمان در سال ۱۳۵۴ که آقای طالقانی در زندان بود، همراه با سایر روحانیون، ضمن نجس خواندن مارکسیست‌ها، بر قطع ارتباط با مجاهدین صحه گذاشتند. علاوه بر آیت‌الله طالقانی، روحانیونی، چون منتظری، ربانی شیرازی، هاشمی رفسنجانی، مهدوی کنی، لاهوتی، انواری، معادیخواه و گرامی همین رویه را پیش گرفتند. [۹]

مسعود رجوی که در غیاب افرادی، چون مجید شریف‌واقفی خود را از وارثان مجاهدین مسلمان می‌دانست و در زندان گروه خود را رهبری می‌کرد، تغییر ایدئولوژی را “ضربه اپورتونیست‌های چپ‌نما” قلمداد نمود.[۱۰] رجوی و گروهش، علاوه بر انتقادی که به حرکت مجاهدینِ مارکسیست داشتند، به سایر مبارزین مسلمان ـ که به مقابله با جریان تغییر ایدئولوژی پرداخته و آن را محکوم می‌نمودند ـ نیز می‌تاختند و آنان را “جریان راست ارتجاعی”[۱۱] قلمداد می‌کردند.

برای نمونه در یکی از جزوات سازمان چنین می‌خوانیم: “ضربه فرصت‌طلبانه و خائنانه اپورتونیست‌های چپ‌نما بر سازمان مجاهدین، ضایعه جبران‌ناپذیری را در جریان مبارزات رهایی‌بخش خلق ما، به جای گذاشت. [..] این ضربه، از طرفی به امید و اعتماد مردم نسبت به سازمان، لطمه زد و از طرف دیگر زمینه مساعد را برای بروز و ظهور یک جریان راست ارتجاعی فراهم نمود و به‌طورکلی موجب شکل‌گیری و پیدایش فعال تهدید راست در درون جنبش گردید. [..]در جو بی‌اعتمادی و تردید و ابهام حاصل از ضربه اپورتونیست‌ها، که رژیم و مرتجعین راست نیز بدان دامن می‌زدند، تهدید راست، مقتضی بازگشتی به عقب بود و برطبق آن می‌بایست به سازمان مجاهدین و دستاورد‌ها و سنت‌های آن پشت می‌کرد و درنهایت از در ضدیت با آن درمی‌آمد؛ ضدیتی که از خصائص جریان راست ارتجاعی است.” [۱۲]

واقعیت آن است که رجوی هیچ‌گاه تمایلی نداشت که مرزبندی‌ای میان مارکسیست‌ها و مسلمان‌ها در سازمان شکل بگیرد و همواره کوشش می‌کرد افراد مارکسیست به طرزی منافقانه در سازمان عقاید خود را مخفی نگاه دارند. لطف‌الله میثمی درباره مارکسیست‌شدن بهمن بازرگانی در زندان و مواجهه رجوی با آن در خاطراتش می‌گوید: “بهمن بازرگانی مشکلات اعتقادی‌اش را با مسعود و موسی خیابانی و چند نفر دیگر در میان گذاشته بود. او گفته بود من دیگر از نظر فلسفی مسلمان نیستم و نمی‌توانم نماز بخوانم. تظاهر به نماز هم نفاق است. مسعود رجوی به او گفته بود که تو فعلاً نماز بخوان ولی تا سه سال اعلام نکن که مارکسیست شده‌ای. جالب اینکه بهمن را مجبور کرده بودند که پیش‌نماز هم بایستد.” [۱۳]

بهمن بازرگانی نیز در این‌باره می‌گوید: “رجوی مرا مقصر می‌دانست. می‌گفت همه تحت‌تأثیر شخصیت تو بوده‌اند. گفتم تو که می‌دانی من آدمی نیستم که دروغ بگویم. گفت همین صداقت تو بدتر از همه تأثیر گذاشت. همین که صداقت داشتی و تغییر ایدئولوژی دادی برای همه مسئله بود. نقل قولی هم از لنین می‌کرد که اپورتونیسم صادقانه خطرناک‌ترین نوع اپورتونیسم است.” [۱۴]

بدین ترتیب پس از اردیبهشت ۱۳۵۴، سازمان مجاهدین به دو جناح تقسیم شده بود و هر یک نشریه، تشکیلات و فعالیت‌های ویژه خود را داشتند. در بیرون از زندان، جناح مجاهدین اسلامی به فعالیت‌های خود در دانشگاه‌ها ادامه داد، آثار خود و شریعتی را منتشر کرده و با انجمن اسلامی دانشجویان آمریکای شمالی و اروپای غربی ارتباط برقرار نمود. جناح مجاهدین مارکسیست هم ضمن انجام ترور‌ها و مبارزات مسلحانه، به فعالیت‌های کارگری خود شدت بخشید و خواستار تشکیل یک حزب کارگری جدید شد. همچنین نشریه “قیام کارگر” را منتشر ساخت و با مائوئیست‌های کنفدراسیون دانشجویان ایرانی مقیم اروپای غربی رابطه برقرار کرد. [۱۵]

جمع‌بندی

تغییر ایدئولوژی سازمان مجاهدین خلق در سال ۱۳۵۴، عملاً به پایان حیات مجاهدین اولیه انجامید؛ جریانی که با همه ضعف‌ها و کاستی‌هایش یک دهه پیش از آن در اوج خفقان رژیم پهلوی، تأسیس شده بود. این فروپاشی ایدئولوژیکی نه نتیجه یک حادثه ناگهانی، بلکه پیامد ریشه‌های التقاطی و گرایش‌های مارکسیستی نهفته در مبانی نظری و مطالعاتی سازمان بود؛ گرایش‌هایی که در پوشش مفاهیم اسلامی، به تدریج بنیان‌های اعتقادی را فرسود و دچار گسستگی شدید کرد.

پی‌نوشت‌ها

[۱]بازرگانی، بهمن (۱۳۹۸). بهمن بازرگانی؛ گفت‌وگوها، خاطرات و مقالات تحلیلی درباره سازمان مجاهدین، جنبش چپ و انقلاب اسلامی، چاپ اول، تهران: نشر نی، ص ۱۱۶.

[۲]مجاهدین خلق ایران (۱۳۵۸). آموزش و تشریح اطلاعیه تعیین مواضع سازمان مجاهدین خلق ایران در برابر جریان اپورتونیستی چپ‌نما، از سری آموزش‌هایی درباره سازمان، شماره ۳، تهران: انتشارات سازمان مجاهدین خلق ایران، ص ۳۶.

[۳]میثمی، لطف‌الله (۱۳۸۴). آنها که رفتند، چاپ دوم، تهران: نشر صمدیه، ص ۵۵.

[۴]یزدی، ابراهیم (۱۳۶۳). آخرین تلاش‌ها در آخرین روزها، چاپ سوم، تهران: انتشارات قلم، ص ۱۳.

[۵]حق‌بین، مهدی (۱۳۹۲). از مجاهدین تا منافقین، چاپ اول، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ص ۱۰۰.

[۶]صدرشیرازی، محمدعلی (۱۳۹۵). سازمان چریک‌های فدایی خلق، چاپ اول، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ص ۱۶۵.

[۷]آبراهامیان، یرواند (۱۳۸۴). ایران بین دو انقلاب، ترجمه احمد گل‌محمدی و محمدابراهیم فتاحی ولیلایی، چاپ یازدهم، تهران: نشر نی،   صص ۶۰۹-۶۰۸.

[۸]مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی (۱۳۸۴). سازمان مجاهدین خلق از پیدایی تا فرجام (۱۳۸۴-۱۳۴۴)، جلد اول، چاپ اول، تهران: انتشارات مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، ص ۶۴۲.

[۹]کردی، علی (۱۳۸۹). آیت‌الله طالقانی و سازمان مجاهدین خلق، نشریه تاریخ معاصر ایران، سال چهاردهم، شماره ۵۵، ص ۲۲۰.

[۱۰]اپورتونیسم به معنی مسلک ابن‌الوقت بودن، فرصت‌طلب بودن و به سرعت برحسب تغییر اوضاع سیاسی تغییر عقیده‌دادن است. ر. ک: پازارگاد، بهاءالدین (بی‌تا). مکتب‌های سیاسی، تهران: انتشارات اقبال، ص ۴.

[۱۱]از دید رجوی و همفکرانش، منظور از راست ارتجاعی جریانی است که دارای ماهیت ارتجاعی بوده و در مسیر حرکت، ماهیتش را بارز می‌کند و به همین دلیل به جانب خروج از صف نیرو‌های خلق در حرکت است. آنها این جریان را تهدید و تضاد اصلی درونی تمام جریان‌ها دانسته که تحت‌عنوان اسلام مبارزه می‌کنند. ر. ک: مجاهدین خلق ایران (۱۳۵۸)، همان، ص ۳۸.

[۱۲]مجاهدین خلق ایران (۱۳۵۸). چگونه قرآن بیاموزیم، تهران: انتشارات سازمان مجاهدین خلق ایران، ص ۱۱

[۱۳]میثمی، همان، ص ۱۹۸.

[۱۴]بازرگانی، بهمن (۱۳۹۸). زمان بازیافته، مصاحبه‌کننده: امیرهوشنگ افتخاری‌راد، چاپ سوم، تهران: نشر اختران، ص ۲۵۳.

[۱۵]آبراهامیان، همان، ص ۶۱۰.

نوشته تصفیه خونین یا تغییر ایدئولوژی سازمان مجاهدین خلق؛ چرا و چگونه؟ اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.

موسوی در پاسخ ایده و چگونگی شکل‌گیری این موزه گفت: موزه اسرار سازمان، روایتی مستند از تاریخ سازمان مجاهدین خلق است که از دهه چهل و شکل‌گیری هسته‌های اولیه این سازمان آغاز می‌شود و تا عملیات مرصاد را در بر می‌گیرد. روایت ارائه‌شده در این موزه در بخش‌های مختلفی شامل مبانی فکری و تشکیلاتی مجاهدین خلق، جنگ‌های مسلحانه علیه نظام و مردم، عملیات‌های ترور و بمب‌گذاری، نفوذ و اقدامات خرابکارانه در ارکان مختلف نظام و دولت، و همچنین جاسوسی و همکاری با ارتش رژیم بعث عراق، دسته‌بندی شده است.
وی افزود: این روایت با بهره‌گیری از اسناد تاریخی، آثار تصویری، هنرهای محیطی، بازسازی صحنه‌های واقعی و نمایش فیلم، در فضایی به مساحت حدود هفتصد متر مربع در فرهنگسرای خاوران دایر گردیده است.

او در پاسخ به این پرسش که روند طراحی و ساخت و پژوهش و جمع‌آوری داده چقدر طول کشید، گفت: این موزه که برای نخستین بار در کشور با این موضوعیت احداث شده، طی فرآیندی نزدیک به شش ماه از مرحله ایده‌پردازی و تصمیم‌گیری تا اجرا، پژوهش و آماده‌سازی فضای فیزیکی، ایجاد گردیده است. کار پژوهشی و مستندسازی این مجموعه توسط آقای جواد موگویی انجام پذیرفته و از امروز، همه‌روزه آماده پذیرایی از علاقه‌مندان و مخاطبان تاریخ معاصر می‌باشد.

موسوی درباره بازدید جمعی و حضور از طرف مدارس و دانشگاه‌ها در این موزه توضیح داد و افزود: گروه‌های مختلف شامل مدارس، دانشگاه‌ها و مجموعه‌های فرهنگی نیز می‌توانند به صورت جمعی ثبت‌نام نموده و از این موزه بازدید نمایند. فرهنگسرای خاوران همه ‌روزه آمادگی پذیرش مخاطبان و علاقه‌مندان را دارد.

وی در پایان افزود: همچنین تطبیق جنایات و عملیات‌های تروریستی متعدد این گروه علیه مردم در دهه شصت، با رویدادهایی که متأسفانه نمونه‌هایی از آن در روزهای اخیر در برخی شهرهای کشور مشاهده شد و توسط همان جریان‌ها هدایت و برنامه‌ریزی می‌گردید، انگیزه‌ای مضاعف برای ایجاد این شناخت، آگاهی و بصیرت سیاسی، به‌ویژه در میان نوجوانان و جوانان، فراهم آورد.

نوشته جنایت، جاسوسی، خیانت، آنچه در موزه “اسرار سازمان” می‌بینید اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما ، سریال “دو نیمه ماه” به کارگردانی احمد معظمی در ۳۰ قسمت ۴۵ دقیقه‌ای به سفارش مرکز سیمافیلم تولید شده است که سه دهه ۴۰، ۵۰ و ۶۰ را در بر می‌گیرد.

این سریال ملودرام با فضایی سیاسی اجتماعی و قصه‌ای عاشقانه ساخته شده که بازیگر اصلی آن محیا دهقانی است.

همچنین در این سریال بازیگران جدیدی هم قرار است، معرفی شوند.

نگارش فیلمنامه سریال را داوود بیدل بر عهده داشته و بازنویسی نهایی نیز توسط حسین تراب نژاد انجام شده که پیش از این نویسنده فیلم و سریال‌هایی در حوزه تاریخ معاصر و آثار امنیتی بوده است.

این پروژه حدود ۲۵۰ تا ۲۸۰ بازیگر و بین ۱۲۰ تا ۱۵۰ لوکیشن دارد که بخش‌هایی از تصویربرداری این سریال طی ۶ روز در محل سابق زندان رجایی‌شهر انجام شده است.

از دیگر بازیگران “دو نیمه ماه” می‌توان به حمید گودرزی، داریوش فرهنگ، مرتضی اسماعیل کاشی، کوروش سلیمانی، نگین صدق گویا، نیما نادری، ایوب آقاخانی، مهدی فخیم زاده، مهلقا باقری، فریبا کوثری و … اشاره کرد.
سریال “دو نیمه ماه” هر شب ساعت ۲۰:۳۰ روی آنتن شبکه سه می‌رود.

نوشته مجموعه تلویزیونی “دو نیمه ماه” روایتی متفاوت از مجاهدین اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.

بخشی از اسناد دیپلماتیک آمریکا که توسط ویکی‌لیکس در سال ۲۰۱۰ منتشر شده در رابطه با مجاهدین خلق است. در این سند، سفیر عربستان سعودی در لندن به سوالی درباره سازمان مجاهدین خلق پاسخ داده و گفته که این سازمان در ایران به شدت منفور است و هرگونه حمایت علنی از آن می‌تواند برای عربستان سعودی پیامدهای منفی داشته باشد. این سند نشان می‌دهد که حتی کشورهایی که با ایران اختلافات سیاسی دارند، به دلیل عدم محبوبیت مجاهدین خلق در میان مردم ایران، به حمایت علنی از این سازمان تمایلی ندارند. این سند را می‌توان در آرشیو ویکی‌لیکس جست‌وجو کرد و به متن کامل آن دسترسی یافت.
این اسناد به طور کلی نشان می‌دهند که مجاهدین خلق در ایران به عنوان یک گروه خائن شناخته می‌شوند، به ویژه به دلیل همکاری‌شان با صدام حسین در طول جنگ ایران و عراق. مجاهدین خلق در آن زمان به صدام حسین پیوستند و حتی در عملیات‌های نظامی علیه ایران شرکت کردند. مجاهدین خلق اطلاعات نظامی ایران را در اختیار ارتش صدام قرار می‌دادند و در عملیات‌های نظامی علیه ایران شرکت می‌کردند این اقدام باعث شد که بسیاری از ایرانیان، این سازمان را به عنوان یک گروه خائن تلقی کنند. عملیات فروغ جاویدان؛ این عملیات که با پشتیبانی ارتش صدام و پس از پذیرش قطعنامه ۵۹۸ توسط ایران انجام شد، به عنوان نمونه‌ای بارز از خیانت مجاهدین خلق در اذهان عمومی ایرانیان ثبت شده است.

ضمنا منابع متعددی از جمله کتاب‌ها، مقالات و گزارش‌های تاریخی به این موضوع پرداخته‌اند. به عنوان مثال، کتاب “?The People’s Mojahedin of Iran: A Struggle for What” نوشته یروند آبراهامیان به طور مفصل به تاریخچه و اقدامات مجاهدین خلق پرداخته است. این کتاب توضیح می‌دهد که چگونه همکاری مجاهدین خلق با صدام حسین باعث شد که این سازمان در ایران به شدت منفور شود.

موضع کشورهای غربی و سازمان‌های بین‌المللی

اگرچه مجاهدین خلق در برخی کشورهای غربی مانند ایالات متحده و اتحادیه اروپا به عنوان یک گروه سیاسی شناخته می‌شود، اما در داخل ایران این سازمان به دلیل اقدامات خشونت‌آمیز و همکاری با دشمنان ایران، به شدت منفور است. حتی در سال‌های گذشته، برخی کشورهای غربی نیز مجاهدین خلق را در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار داده بودند.

به عنوان مثال، ایالات متحده تا سال ۲۰۱۲ این سازمان را در فهرست گروه‌های تروریستی خود قرار داده بود. گزارش‌های سازمان‌های بین‌المللی مانند گزارش‌های سازمان ملل و گزارش‌های عفو بین‌الملل نیز به اقدامات خشونت‌آمیز مجاهدین خلق اشاره کرده‌اند. این گزارش‌ها نشان می‌دهند که این سازمان در طول تاریخ خود از روش‌های خشونت‌آمیز برای رسیدن به اهدافش استفاده کرده است.

تحلیل‌های کارشناسان و پژوهشگران

بسیاری از کارشناسان و پژوهشگران حوزه خاورمیانه نیز به تحلیل جایگاه مجاهدین خلق در ایران پرداخته‌اند. به عنوان مثال دکتر عباس میلانی، مورخ و پژوهشگر ایرانی – آمریکایی، در کتاب‌ها و مقالات خود به این موضوع اشاره کرده است که مجاهدین خلق به دلیل همکاری با صدام حسین و اقدامات خشونت‌آمیز، در میان مردم ایران یک تشکیلات خیانتکار بشمار می‌آید.

همچنین، دکتر علی رهنما، پژوهشگر و نویسنده، در کتاب The Iranian Mojahedin به تاریخچه و اقدامات مجاهدین خلق پرداخته و توضیح می‌دهد که چگونه این سازمان از یک گروه مبارز ضد شاه به یک گروه منفور در ایران تبدیل شد.

روزهای تاریک دار و دسته رجوی

انزوای تاریخی در داخل ایران، مجاهدین خلق به عنوان یک گروه تروریستی شناخته می‌شود. دولت ایران بارها به اقدامات خشونت‌آمیز این سازمان اشاره و آن را محکوم کرده است. رسانه‌های ایرانی نیز بارها به اقدامات دار و دسته رجوی پرداخته‌اند و آن را به عنوان یک گروه تروریستی معرفی کرده‌اند. حتی کشورهایی که با ایران اختلافات سیاسی دارند، به دلیل عدم محبوبیت این سازمان در ایران، و اقدامات تروریستی و کور تمایلی به حمایت علنی از آن ندارند. سازمان‌های بین‌المللی نیز مانند سازمان ملل متحد و عفو بین‌الملل در گزارش‌های خود به اقدامات خشونت‌آمیز و نقض حقوق بشر توسط سازمان مجاهدین خلق (MEK) اشاره کرده‌اند. این گزارش‌ها به مواردی مانند استفاده از خشونت، محدودیت‌های شدید بر آزادی‌های فردی، ترورهای سیاسی، کنترل روانی و سوءرفتار با اعضای خود سازمان پرداخته‌اند. این گزارش‌ها به عنوان منابع معتبری برای درک ماهیت و روش‌های مجاهدین خلق شناخته می‌شوند؛ در ادامه، به برخی از این گزارش‌ها و جزئیات آن‌ها اشاره می‌کنم:

۱. گزارش‌های عفو بین‌الملل (Amnesty International)

عفو بین‌الملل به عنوان یکی از معتبرترین سازمان‌های دفاع از حقوق بشر، در گزارش‌های متعددی به اقدامات خشونت‌آمیز مجاهدین خلق اشاره کرده است. برخی از این گزارش‌ها عبارتند از:

الف. گزارش سال ۲۰۰۵

در گزارش سال ۲۰۰۵، عفو بین‌الملل به سوءرفتار با اعضای سازمان مجاهدین خلق در اردوگاه اشرف در عراق اشاره کرد. این گزارش به مواردی مانند محدودیت‌های شدید بر آزادی‌های فردی، کنترل روانی، و مجازات‌های سخت‌گیرانه برای اعضایی که قصد ترک سازمان را داشتند، پرداخت. – عنوان گزارش: “Iran: Human rights abuses against members of the People’s Mojahedin Organization of Iran (PMOI)” – سال انتشار: ۲۰۰۵ – موضوعات کلیدی: سوءرفتار با اعضا، کنترل روانی، محدودیت‌های شدید.

ب. گزارش سال ۲۰۱۱

در گزارش دیگری در سال ۲۰۱۱، عفو بین‌الملل به وضعیت اعضای مجاهدین خلق در اردوگاه اشرف پس از سقوط صدام حسین پرداخت. این گزارش به نگرانی‌ها درباره امنیت و حقوق بشر اعضای سازمان اشاره کرد و خواستار حمایت بین‌المللی از آن‌ها شد. – عنوان گزارش: Iraq: Human rights concerns for Camp Ashraf residents”” – سال انتشار: ۲۰۱۱ – موضوعات کلیدی: نگرانی‌های امنیتی، حقوق بشر اعضای سازمان.

۲. گزارش‌های سازمان ملل متحد (United Nations)

سازمان ملل متحد نیز در گزارش‌های خود به اقدامات خشونت‌آمیز مجاهدین خلق و وضعیت اعضای این سازمان پرداخته است. برخی از این گزارش‌ها عبارتند از:

الف. گزارش هیئت بررسی وضعیت اردوگاه اشرف (۲۰۱۱)

سازمان ملل در سال ۲۰۱۱ یک هیئت بررسی به اردوگاه اشرف اعزام کرد تا وضعیت اعضای مجاهدین خلق را بررسی کند. این هیئت در گزارش خود به مواردی مانند محدودیت‌های شدید بر آزادی‌های فردی و نگرانی‌ها درباره حقوق بشر اعضا اشاره کرد. – عنوان گزارش: “Report of the Secretary-General on the situation of Camp Ashraf” – سال انتشار: ۲۰۱۱ – موضوعات کلیدی: وضعیت حقوق بشر در اردوگاه اشرف، محدودیت‌های شدید.

ب. گزارش گزارشگر ویژه سازمان ملل درباره حقوق بشر در ایران

گزارشگر ویژه سازمان ملل درباره حقوق بشر در ایران نیز در گزارش‌های سالانه خود به اقدامات خشونت‌آمیز مجاهدین خلق اشاره کرده است. این گزارش‌ها به مواردی مانند ترورهای سیاسی و استفاده از خشونت برای رسیدن به اهداف سازمان پرداخته‌اند. – عنوان گزارش: “Report of the Special Rapporteur on the situation of human rights in the Islamic Republic of Iran” – سال انتشار: گزارش‌های سالانه (به ویژه در دهه ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰) – موضوعات کلیدی: ترورهای سیاسی، اقدامات خشونت‌آمیز.

۳. گزارش‌های دیگر سازمان‌های بین‌المللی

سایر سازمان‌های بین‌المللی نیز در گزارش‌های خود به اقدامات خشونت‌آمیز مجاهدین خلق اشاره کرده‌اند. به عنوان مثال:

الف. گزارش دیده‌بان حقوق بشر (Human Rights Watch) دیده‌بان حقوق بشر در گزارش‌های خود به وضعیت اعضای مجاهدین خلق و نگرانی‌ها درباره حقوق بشر آن‌ها پرداخته است. این گزارش‌ها به مواردی مانند سوءرفتار با اعضا و محدودیت‌های شدید اشاره کرده‌اند. – عنوان گزارش: “Iran: Human rights concerns for opposition groups” – سال انتشار: ۲۰۰۳ – موضوعات کلیدی: سوءرفتار با اعضا، محدودیت‌های شدید.

ب. گزارش‌های سازمان امنیت و همکاری اروپا (OSCE) سازمان امنیت و همکاری اروپا نیز در گزارش‌های خود به اقدامات خشونت‌آمیز مجاهدین خلق و نگرانی‌ها درباره حقوق بشر اعضای این سازمان اشاره کرده است. – عنوان گزارش: “OSCE report on human rights abuses by opposition groups” – سال انتشار: ۲۰۰۶ – موضوعات کلیدی: اقدامات خشونت‌آمیز، نگرانی‌های حقوق بشری.

نویسنده: آرش رضایی، کارشناس ارشد علوم سیاسی و روابط بین الملل

نوشته اسناد ویکی‌لیکس: مجاهدین خلق، گروهی منفور در ایران اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.

به بهانه روز کتاب و کتاب‌خوانی، سیر تاریخی نقدها و کتاب‌های نوشته‌شده علیه مجاهدین خلق را بررسی کرده‌ایم. این بررسی از چند جهت حائز اهمیت است: این نقدها آینه‌ای از تحولات گفتمان‌های سیاسی و اجتماعی در دهه‌های مختلف هستند و نشان می‌دهند چگونه مواضع جامعه در قبال این گروه از دهه ۱۳۵۰ تاکنون تغییر یافته است. بررسی کمّی و کیفی این آثار نشان می‌دهد که چرا در دوره‌ای (مانند دهه ۶۰) نقدها اوج گرفته و در دوره‌ای دیگر (مانند دهه ۷۰) کاهش یافته است. عواملی مانند میزان تهدیدآمیز بودن مجاهدین خلق، تغییر اولویت‌های جامعه پس از جنگ و دسترسی به اسناد جدید در این نوسان‌ها مؤثر بوده‌اند. نقدهای نوشته‌شده در هر دوره، ابعاد مختلفی از عملکرد این گروه را روشن می‌کنند. برای مثال، در دهه ۶۰ تمرکز بر جنایات امنیتی و همکاری با صدام بود، در حالی که در دهه ۸۰ و ۹۰، تحلیل فرقه‌ای شدن و مکانیسم‌های کنترل فکری مورد توجه قرار گرفت. مطالعه این نقدها به درک چگونگی انحراف یک گروه به سازمانی تروریستی و فرقه‌ای کمک می‌کند. امروزه این گروه با استفاده از ابزارهای رسانه‌ای و حمایت قدرت‌های خارجی، به تحریف تاریخ می‌پردازد. نقدهای مستند و تاریخی، پاسخی مؤثر به این جنگ نرم است. این بررسی می‌تواند به عنوان نمونه‌ای برای تحلیل گروه‌های مشابهی که با شعارهای فریبنده، مسیر خشونت و وابستگی به بیگانگان را در پیش می‌گیرند، مورد استفاده قرار گیرد.

در دهه ۱۳۵۰، نقدها عمدتاً از سوی روشنفکران و گروه‌های چپ مارکسیست و نیز منتقدان مذهبی صورت می‌گرفت که انحراف ایدئولوژیک مجاهدین خلق از اسلام را هدف قرار می‌دادند. این آثار محدود و عمدتاً به شکل جزوه و مقاله منتشر می‌شد. از مهم‌ترین آثار در این دهه می‌توان به این کتاب‌ها اشاره کرد: منافقان از دیدگاه ما، نقدی بر رفتار و مبانی عقیدتی سازمان مجاهدین خلق ایران، نقد ایدئولوژیک سازمان مجاهدین خلق(شناخت)، مجاهدین خلق و مارکسیست‌ها، روند جدایی و چهره مجاهدین خلق اشاره کرد.

دهه ۱۳۶۰، پرکارترین دوره تولید ادبیات علیه مجاهدین خلق بود. نقدها در این دوره متمرکز بر ترورهای گسترده، همکاری با رژیم بعث عراق و افشاگری‌های درون‌سازمانی توسط جداشدگان بود. همچنین، معرفی شهدای ترورشده توسط این سازمان از مضامین اصلی این آثار به شمار می‌رفت. از جمله مهم‌ترین این آثار به کتاب‌های پیروان حق و باطل(ده جلد)، کارنامه سیاه(پنج جلد)، تروریسم ضدمردمی(بحثی پیرامون ماهیت و اهداف حرکت مسلحانه مجاهدین خلق)، جنگ تحمیلی در تحلیل گروه‌ها، غائله چهاردهم اسفند 1359 ظهور و سقوط ضدانقلاب(دو جلد)، شکنجه(جزئیات شکنجه 3 پاسدار شهید کمیته مرکزی انقلاب اسلامی) می‌توان اشاره کرد.

با کاهش توان عملیاتی مجاهدین خلق و تبعید آنان به خارج از کشور در دهه ۱۳۷۰، نقدها از حالت امنیتی-نظامی به سمت تحلیل‌های تاریخی، جامعه‌شناختی و روانشناختی حرکت کرد. آثار این دوره نسبت به دهه ۶۰ کاهش چشمگیری یافت و بیشتر بر تحلیل شکست‌های استراتژیک مجاهدین خلق و بررسی پدیده کیش شخصیت و فرقه‌ای شدن این گروه متمرکز بود و عمدتاً توسط اعضای جداشده از مجاهدین خلق نگارش شد که می‌توان به این آثار اشاره کرد: قدرت و دیگر هیچ(بیست سال با سازمان مجاهدین خلق)، ماهیت مجاهدین خلق و شورای ملی مقاومت، روانشناسی رجوی، آشنایی با شورای ملی مقاومت ایران، اسلام رادیکال مجاهدین خلق، بال شکسته(بیانیه دولت آمریکا درباره سازمان مجاهدین خلق ایران)، چرا من مجاهد خلق نیستم(نگرشی به پیشینه و موضعیت دیروز و امروز سازمان مجاهدین و رهبری آن)، خروج ممنوع(نقض حقوق بشر در کمپ‌های سازمان مجاهدین خلق).

در دهه ۱۳۸۰ و ۱۳۹۰، نقدها بسیار آکادمیک‌تر و مبتنی بر اسناد شدند. تحلیل مجاهدین خلق به عنوان یک “فرقه” با استفاده از شاخص‌های روانشناسی، انتشار خاطرات مفصل‌تر توسط جداشدگان و بررسی نقش این گروه در جنگ تحمیلی از جمله مضامین اصلی این آثار بود. از مهم‌ترین این آثار می‌توان به کتاب‌های سازمان مجاهدین خلق از پیدایی تا فرجام در سه جلد(1344 تا 1384)، تبار ترور، سازمان مجاهدین خلق از درون، شورشیان آرمانخواه، ناکامی چپ در ایران، خوابگردها: ارتباط رهبران سازمان مجاهدین خلق با نهادهای اطلاعاتی و نظامی عراق 1358 – 1381، عملیات مهندسی: بررسی کارنامه تروریستی بخش ویژه نظامی سازمان مجاهدین خلق 1357 تا 1361، رعد در آسمان بی ابر: تاریخ شفاهی مبارزه امنیتی با سازمان مجاهدین خلق (1367 – 1357)، استراتژی و دیگر هیچ: گفتگو با ناصر رضوی کارشناس امنیتی درباره سازمان مجاهدین خلق، کتاب‌های خاطرات افراد مختلف درباره مجاهدین خلق و از آثار اعضای جداشده به کتاب‌های خداوند اشرف: نگاهی مستند و تاریخی به روند فرقه گرایی سازمان مجاهدین خلق، از تهران تا تیرانا: خاطرات مسعود خدابنده؛ عضو سابق سازمان مجاهدین خلق و سرتیم حفاظت از مسعود رجوی، ارتش خصوصی صدام، برای قضاوت تاریخ و روزهای تاریک بغداد اشاره کرد.

از ویژگی‌های بارز آثار در دهه ۱۴۰۰، ادامه مسیر معرفی جنایت‌های مجاهدین خلق، معرفی شهدای ترور، مجاهدین خلق در اسناد و گزارش‌های بین‌المللی و همچنین تمرکز بر معرفی مجاهدین خلق به جوامع بین‌المللی است که آثار دایره‌المعارف شهدای ترور جمهوری اسلامی ایران(مشخصات کامل 23000 شهید ترور کشور)، روزشمار وقایع تروریستی ایران، گزارش سالانه تروریسم در ایران، مجاهدین خلق بدون روتوش و مجاهدین خلق در اسناد بین‌الملل از آن جمله است.

بررسی سیر تاریخی نقدهای نوشته‌شده علیه مجاهدین خلق تنها یک مطالعه کتاب‌شناختی نیست، بلکه کالبدشکافی تحولات جامعه ایران در مواجهه با یکی از پیچیده‌ترین و مخوف‌ترین جریان سیاسی و اجتماعی معاصر است. این نقدها نه تنها روشن‌گر ابعاد پنهان عملکرد گروه مجاهدین خلق هستند، بلکه هشدارهایی برای نسل‌های آینده در برابر انحرافات ایدئولوژیک و خشونت‌طلبی محسوب می‌شوند.

نوشته تاریخچه و گونه‌شناسی نقد مجاهدین خلق در ادبیات مکتوب اولین بار در انجمن نجات. پدیدار شد.