استاد مطالعات خاورمیانه در کانادا: مجاهدین گروهی شرور و فاسد است

در روزهای نخست حمله آمریکا و اسراییل به ایران که بسیاری در توهم سقوط حکومت ایران و جایگزینی اپوزیسیون‌ها به سر می‌بردند، روزنامه‌نگاری به نام الیس گجوری (Elis Gjevori) در نشریه میدل ایست آی (Middel East Eye) از “توطئه مجاهدین خلق برای رسیدن به قدرت با حمایت آمریکا” نوشت. این مطلب با وجود اشتباهات اساسی […]

در روزهای نخست حمله آمریکا و اسراییل به ایران که بسیاری در توهم سقوط حکومت ایران و جایگزینی اپوزیسیون‌ها به سر می‌بردند، روزنامه‌نگاری به نام الیس گجوری (Elis Gjevori) در نشریه میدل ایست آی (Middel East Eye) از “توطئه مجاهدین خلق برای رسیدن به قدرت با حمایت آمریکا” نوشت. این مطلب با وجود اشتباهات اساسی درباره پیش بینی آینده ایران روایت نسبتا دقیق و منصفانه ای از ماهیت، سوابق و وضعیت فعلی تشکیلات مجاهدین خلق به خواننده می‌دهد.

در ابتدای مقاله، نویسنده میدل ایست آی وضعیت امروز تشکیلات تروریستی رجوی را چنین توصیف می‌کند:

مجاهدین خلق ایران که مدت‌ها در سیاست ایران حاشیه‌نشین بودند، در حالی که ایالات متحده و اسرائیل به ایران حمله می‌کنند، به دنبال جایگاهی هستند. جنگ علیه ایران به یک گروه مخالف که مدت‌ها برای جایگاهی در تبعید تلاش می‌کرد، فرصتی داده است تا ردای تاریخ را به تن کند و خود را به عنوان جایگزینی آماده برای جمهوری اسلامی معرفی کند. هنگامی که اسرائیل و ایالات متحده در ۲۸ فوریه شروع به حمله به ایران کردند، مجاهدین خلق وارد عمل شدند. مریم رجوی، رهبر ۷۲ ساله این گروه، تشکیل چیزی را که “دولت موقت” توصیف کرد، اعلام کرد. دولت موقت کذایی وظیفه نظارت بر سقوط رژیم ایران و جایگزینی آن با یک جمهوری دموکراتیک به رهبری او را بر عهده دارد.

وی سپس به مروری بر تاریخچه و سوابق مجاهدین خلق پرداخت:

بیش از یک دهه است که ۳۰۰۰ عضو مجاهدین خلق در روستایی کوچک در خارج از تیرانا، پایتخت آلبانی، زندگی می‌کنند و این کشور بالکان را به هدف یک درگیری دوردست برای ایران تبدیل کرده‌اند. این گروه که در دهه ۱۹۶۰ به عنوان یک گروه شبه‌نظامی دانشجویی اسلام‌گرا-مارکسیست تأسیس شد، زمانی که آلبانی به درخواست واشنگتن موافقت کرد آنها را که قبلاً در عراق مستقر بودند، بپذیرد در سال ۲۰۱۳ به روستای مانز نقل مکان کرد.

الیس گجوری حمله آمریکا و اسراییل به خاک ایران را فرصتی دانست که مدت‌ها از دست مجاهدین خلق خارج شده بود؛ “فرصتی که می‌تواند آنها را از آلبانی خارج کند و به اصطلاح به جایگاهشان بازگرداند.” اما در رد این فرصت طلبی، از تحلیلگران نقل قول کرد که “مشکل این است که این گروه نسبت به دوران انقلاب ۱۹۷۹ که نقش مهمی در آن ایفا کرد، بسیار از قدرت دور شده است.”

در ادامه مقاله میدل ایست آی به اظهارات توماس جونو، استاد مطالعات خاورمیانه در دانشگاه اتاوا، استناد می‌کند که می‌گوید: “مجاهدین خلق جایگزین جدی برای جمهوری اسلامی نیستند. این گروه یک فرقه شرور و فاسد است که در داخل ایران محبوبیتی ندارد.”

نقش مجاهدین خلق در درگیری اخیر

نویسنده میدل ایست آی درباره نقش مجاهدین خلق در درگیری‌های اخیر در ایران چنین می‌نویسد:

ایران در دهه‌های اخیر موج‌های مکرر اعتراضات را تجربه کرده است. با این حال، اپوزیسیون، چه در داخل و چه در خارج از کشور، همچنان چندپاره باقی مانده است و جناح‌های ایدئولوژیک و سیاسی متعددی برای نفوذ در آن رقابت می‌کنند. مجاهدین خلق که حیات خود را به عنوان یک گروه به شدت ضد آمریکایی و ضد امپریالیستی آغاز کرد، اکنون تا حدی به دلیل تمایلش به همکاری با ایالات متحده و اسرائیل برای این کشورها در دسترس است. به گفته تحلیلگران، این اتحاد، به توضیح این موضوع کمک می‌کند که چرا این گروه علیرغم محبوبیت محدود داخلی‌اش، همچنان توجه‌ها را به خود جلب می‌کند.

در پاسخ به این پرسش، گجوری از سجاد صفایی، متخصص ایران و خاورمیانه، نقل قول می‌کند: “این اتفاق به این دلیل نمی‌افتد که مردم فکر می‌کنند مجاهدین خلق دموکراسی به ارمغان خواهند آورد یا آینده‌ای دارند بلکه به این جهت است که چون مجاهدین خلق آینده‌ای ندارند، برای خدمت به منافع مثلاً ایالات متحده یا اسرائیل عالی هستند.”

روزنامه نگار میدل ایست آی تشکیلات مجاهدین خلق را به لحاظ سازمانی دارای ساختار بسیار و شبکه‌هایی برای نفوذ در میان فارسی زبانان معرفی می‌کند و در این باره می‌نویسد: “طبق گزارش‌ها، این مجتمع در آلبانی اتاق‌های رسانه‌ای و مراکز ارتباطی را در خود جای داده است که برای نظارت بر تحولات ایران و توزیع محتوای آنلاین استفاده می‌شوند.”

و به نقل از صفایی می‌نویسد: “این شوخی رایج در میان فارسی‌زبانان وجود دارد. هر وقت می‌خواهید یک حساب توییتر یا شبکه‌های اجتماعی را رد کنید، همیشه به یاد داشته باشید که با یک حساب مجاهدین خلق در تیرانا صحبت می‌کنید.”

تحقیقات نویسنده مقاله، او را به این نکته رسانده است که فراتر از تبلیغات، تحلیلگران معتقدند مجاهدین خلق ممکن است در شکل‌دهی روایت‌هایی که در دفاع از سیاست‌های غرب علیه ایران است، نقش داشته باشد.

به نوشته او، چنین فعالیتی می‌تواند چیزی را ایجاد کند که صفایی آن را به عنوان فضایی سهل‌گیرانه توصیف می‌کند که استدلال‌ها را برای اقدام نظامی تقویت می‌کند. اما کاربرد بالقوه آن ممکن است فراتر از این باشد. صفایی به میدل ایست گفت: “بنابراین می‌توانم تصور کنم که مجاهدین احتمالاً در خرابکاری، جاسوسی، تحریک به خشونت، خرابکاری در تأسیسات هسته‌ای، ترورها، بسیار دخیل هستند.”

در مقاله مذکور به شبکه لابی‌گری مجاهدین خلق در واشنگتن نیز پرداخته شده است:

سال گذشته، حامیان آنها در کنگره قطعنامه‌ای را تصویب کردند که از “طرح 10 ماده‌ای” رجوی برای ایران حمایت می‌کرد، طرحی که خواستار تبدیل شدن این کشور به یک “دولت دموکراتیک، سکولار و غیر هسته‌ای” است.

جونو در این باره به میدل ایست میگوید: “باید یک تمایز اساسی قائل شد. اگرچه این گروه ممکن است برای قدرت‌های خارجی مفید باشد، اما این بدان معنا نیست که آینده سیاسی واقع‌بینانه‌ای در داخل ایران دارد. بسیار مهم است که این نقش را (مفید بودن را) از این توهم که می‌تواند نقش سیاسی سازنده‌ای در ایران پس از جمهوری اسلامی ایفا کند، متمایز کنیم.”

قمار قدرت

در ادامه مطلب میدل ایست آی آمده است که سال‌هاست که مجاهدین خلق در میان سیاستمداران غربی که آن را ابزاری مفید علیه تهران می‌دانند، برای خود پایگاهی ایجاد کرده است. از جمله کسانی که در رویدادهای این گروه حضور داشته‌اند، می‌توان به لیز تراس، نخست‌وزیر سابق بریتانیا، مایک پنس، معاون رئیس‌جمهور سابق آمریکا، جو لیبرمن، سناتور سابق، جان بولتون، مشاور سابق امنیت ملی، نیوت گینگریچ، رئیس سابق مجلس نمایندگان و رودی جولیانی، شهردار سابق نیویورک اشاره کرد.

نویسنده درباره رسوایی‌های مالی حامیان مجاهدین خلق در ایالات متحده می‌نویسد:

به برخی از چهره‌ها برای سخنرانی، هزینه‌های قابل توجهی پرداخت شده است. بولتون برای سخنرانی در یک تجمع در پاریس در سال ۲۰۱۷، ۴۰ هزار دلار دریافت کرد، در حالی که پنس برای سخنرانی در آلبانی در سال ۲۰۲۲، ۱۹۰ هزار دلار دریافت کرد.

تحقیقات نویسنده مقاله در روزهای اول جنگ درباره “تغییر رژیم” در ایران و رقابت‌های بین اپوزیسیون‌هایی چون مجاهدین خلق و سلطنت طلبان به موارد زیر رسیده است:
جولیانی، متحد نزدیک مجاهدین خلق، در ۱ مارس در شبکه اجتماعی ایکس به رضا پهلوی حمله کرده‌است. او نوشت: “رضا پهلوی وارث رژیمی فاسد و وحشی است که توسط بیگانگان بر مردم ایران تحمیل شده است.” او افزود که پسر شاه زندگی یک “شاهزاده” خودخوانده را داشته که با پول دزدیده شده از مردم اداره می‌شود. مایک پمپئو، وزیر امور خارجه سابق ایالات متحده، نیز در این زمینه اظهار نظر کرد و نوشت: “اپوزیسیون دموکراتیک ایران آماده است تا پا پیش بگذارد و رهبری کند”، و از مریم رجوی نقل قول‌هایی آورد.

با این حال، میدل ایست آی تاکید می‌کند که واشنگتن رسماً از مجاهدین خلق حمایت نکرده است. جمله مهم و درست جونو در پایان مقاله: “گذشته نشان می‌دهد که حمایت ایالات متحده از گروه‌هایی که مشروعیت کمی دارند یا اصلاً مشروعیت ندارند در کشورهایی که به آنها حمله می‌کند، می‌تواند عواقب منفی داشته باشد.”

مزدا پارسی

پی‌نوشت: این مقاله در ۱۰ مارس ۲۰۲۶ در میدل ایست آی منتشر شده است، زمانی که برخی از روزنامه‌نگاران و تحلیلگران در توهم سقوط جمهوری اسلامی بودند.