در دوران جنگ، تمام ظرفیتهای یک کشور برای حفظ امنیت، دفاع از جان شهروندان و مقابله با تهدیدهای خارجی بسیج میشود. در چنین شرایطی، اتحاد ملی و حفاظت از اطلاعات حساس اهمیت ویژهای پیدا میکند. به همین دلیل، بسیاری از کشورها رفتارهایی مانند جاسوسی، انتقال اطلاعات نظامی به دشمن یا همکاری آگاهانه با نیروهای متجاوز […]
در دوران جنگ، تمام ظرفیتهای یک کشور برای حفظ امنیت، دفاع از جان شهروندان و مقابله با تهدیدهای خارجی بسیج میشود. در چنین شرایطی، اتحاد ملی و حفاظت از اطلاعات حساس اهمیت ویژهای پیدا میکند. به همین دلیل، بسیاری از کشورها رفتارهایی مانند جاسوسی، انتقال اطلاعات نظامی به دشمن یا همکاری آگاهانه با نیروهای متجاوز را از شدیدترین جرایم علیه امنیت ملی تلقی میکنند.
اما چرا خیانت در زمان جنگ تا این اندازه جدی محسوب میشود و تاریخ چه نمونههایی از برخورد کشورها با افراد متهم به همکاری با دشمن را ثبت کرده است؟ خیانت در زمان جنگ چیست؟
خیانت در زمان جنگ میتواند اشکال مختلفی داشته باشد. از جمله:
– انتقال اطلاعات نظامی یا امنیتی به دشمن؛
– شناسایی و معرفی اهداف حساس برای حملات دشمن؛
– ارسال تصاویر، فیلمها یا اطلاعاتی که به عملیات نظامی دشمن کمک کند؛
– همکاری مستقیم با نیروهای متجاوز؛
– خرابکاری در زیرساختها و تأسیسات حیاتی کشور.
علت حساسیت این اقدامات آن است که نتیجه آنها تنها متوجه دولت یا نیروهای نظامی نیست، بلکه میتواند جان هزاران شهروند عادی را نیز به خطر بیندازد.
حال این سوال پیش می آید که چرا ارسال اطلاعات از مناطق مورد حمله اهمیت دارد؟
در جنگهای مدرن، اطلاعات ارزشمندترین سلاح محسوب میشود. تصاویر، فیلمها و دادههای مکانی میتوانند به طرف مقابل کمک کنند تا میزان موفقیت حملات خود را ارزیابی کند، اهداف بعدی را انتخاب نماید یا نقاط ضعف سامانههای دفاعی را شناسایی کند. به همین دلیل، بسیاری از کشورها در شرایط جنگی محدودیتهایی برای انتشار اطلاعات مرتبط با عملیات نظامی یا محل استقرار نیروهای دفاعی وضع میکنند.
نمونههای تاریخی از همکاری با دشمن
1- ویدکون کوئیسلینگ یک سیاستمدار اهل نروژ بود. او بین سالهای ۱۹۳۱ تا ۱۹۳۳ وزیر دفاع نروژ بوده است. کوئیسلینگ، درطول جنگ جهانی دوم کمکهای زیادی به نازیها کرد. وی بعد از جنگ به عنوان یک خائن اعدام شد. نام خانوادگی وی در زبانهای مختلف به عنوان کلمه ای هممعنی با خائن استفاده میشود.
2- ژولیوس و اتل روزنبرگ زوج آمریکایی که در دهه ۱۹۵۰ به اتهام انتقال اطلاعات محرمانه مرتبط با برنامه هستهای آمریکا به اتحاد جماهیر شوروی محاکمه شدند. این پرونده یکی از مشهورترین پروندههای جاسوسی قرن بیستم به شمار میرود.
3- همکاری با نیروهای اشغالگر در فرانسه پس از آزادسازی در پایان جنگ جهانی دوم، هزاران نفر به اتهام همکاری با نیروهای آلمان نازی تحت پیگرد قرار گرفتند. برخی به زندان محکوم شدند، برخی حقوق اجتماعی خود را از دست دادند و تعدادی نیز با مجازاتهای بسیار سنگین مواجه شدند.
اما کشور عزیزمان ایران نیز از این موضوع مستثنی نبوده و شاید بیش از هر کشور دیگری شاهد خیانتهای بی حد و حصر عده ای وطن فروش به نام گروه تروریستی مجاهدین بوده که در ادامه بصورت تیتر وار بدان اشاره خواهد شد.
موضوع نقش و عملکرد سازمان تروریستی مجاهدین در دوران جنگ ایران و عراق، یکی از بحثبرانگیزترین موضوعات تاریخ معاصر ایران است. همکاری با عراق در جنگ و دفاع مقدس هشت ساله مصداق خیانت ملی تلقی شده است؛ تشکیل ارتش باصطلاح آزادیبخش، دریافت تسلیحات، پشتیبانی لجستیکی و استفاده از پایگاههای نظامی دولت عراق، انجام عملیاتهای مختلف و متعدد نظامی علیه نظام جمهوری اسلامی ایران از بزرگترین خیانتهایی است که این تشکیلات تروریستی مرتکب شده و به همین مورد نیز بسنده نکرده و در ادامه خیانتهای خویش انتقال اطلاعات و توانایی های نظامی جمهوری اسلامی به دولت عراق در زمان جنگ از دیگر مواردی است که میتوان بدان اشاره نمود و با افشا نمودن اسرار هسته ای و ترور دانشمندان آن خیانت و سر سپردگی را به اوج خود رساندند. هم اینک هم که کشور درگیر جنگ تحمیلی آمریکا و اسراییل است، ارتش سایبری مجاهدین به دنبال پیاده کردن اهداف شوم خود می باشد.
مجازات خیانت در کشورهای مختلف، شدت مجازات خیانت و جاسوسی در کشورهای مختلف متفاوت است، اما تقریباً همه نظامهای حقوقی این جرایم را در بالاترین سطح جرایم امنیتی طبقهبندی میکنند. در برخی کشورها مجازات میتواند حبسهای طولانیمدت یا حبس ابد باشد.
در بعضی کشورها، بهویژه در شرایط جنگی یا برای جرایم خاص نظامی، قوانین امکان اعمال مجازات اعدام را نیز پیشبینی کردهاند. برخی دولتها علاوه بر مجازات کیفری، محرومیت از حقوق سیاسی و اجتماعی را نیز اعمال میکنند.
تجربه تاریخی نشان میدهد که در زمان جنگ، کشورها همکاری با دشمن و انتقال اطلاعات حساس را تهدیدی مستقیم علیه امنیت ملی و جان شهروندان میدانند. به همین دلیل، قوانین اکثر کشورها برای جاسوسی، افشای اطلاعات نظامی و همکاری آگاهانه با نیروهای متجاوز مجازاتهای بسیار سنگینی در نظر گرفتهاند. حفظ امنیت ملی در شرایط جنگی تنها وظیفه نیروهای نظامی نیست؛ بلکه آگاهی عمومی، مسئولیتپذیری شهروندان و خودداری از انتشار اطلاعات حساس نیز بخشی از دفاع ملی هر کشور محسوب میشود.
بررسی قوانین و تجربههای تاریخی کشورهای مختلف نشان میدهد که صرفنظر از تفاوت نظامهای سیاسی، تقریباً همه دولتها خیانت، جاسوسی و همکاری آگاهانه با دشمن در زمان جنگ را از شدیدترین جرایم علیه امنیت ملی میدانند. دلیل این نگاه آن است که چنین اقداماتی میتواند مستقیماً جان شهروندان، امنیت نیروهای نظامی و حتی سرنوشت یک کشور در جنگ را تحت تأثیر قرار دهد. به همین علت، مجازات این جرایم در بسیاری از کشورها از حبسهای طولانیمدت تا حبس ابد و در برخی دورههای تاریخی حتی اعدام بوده است.
در روزهای جنگ، سربازان در خط مقدم از مرزهای کشور دفاع میکنند؛ اما در پشت جبهه، حفظ امانت، مسئولیتپذیری و وفاداری شهروندان نیز بخشی از همان دفاع ملی است. تاریخ نشان داده است که گاه یک خیانت کوچک میتواند خسارتی به بار آورد که از یک حمله نظامی بزرگ کمتر نباشد.
دشمن بیرونی از پشت مرزها حمله میکند، اما خیانت از درون؛ و به همین دلیل ملتها همواره خیانت را از سنگینترین جرایم دانستهاند.
تاریخ نشان داده است که کشورها معمولاً دشمن خارجی را پس از پایان جنگ فراموش میکنند، اما خاطره کسانی را که در سختترین روزها به ملت خود پشت کردند، برای نسلها در حافظه جمعی خود نگه میدارند.
محمد حسین سعادت
