مقدمه رسانه وابسته به سازمان مجاهدین خلق، در برنامه‌ای با تأکید بر ضرورت استراتژی مسلحانه و قیام علیه دولت‌ها، به انقلاب‌های چین و ویتنام اشاره کرد و این تجربه‌های تاریخی را در چارچوب دیدگاه سیاسی خود مورد استناد قرار داد. چنین رویکردی این پرسش اساسی را مطرح می‌کند که آیا هر اعتراض مردمی و هر […]
مقدمه
رسانه وابسته به سازمان مجاهدین خلق، در برنامه‌ای با تأکید بر ضرورت استراتژی مسلحانه و قیام علیه دولت‌ها، به انقلاب‌های چین و ویتنام اشاره کرد و این تجربه‌های تاریخی را در چارچوب دیدگاه سیاسی خود مورد استناد قرار داد. چنین رویکردی این پرسش اساسی را مطرح می‌کند که آیا هر اعتراض مردمی و هر انقلاب سیاسی الزاماً باید به مبارزه مسلحانه و خشونت منتهی شود؟ و آیا می‌توان با استناد به تجربه‌های تاریخی کشورهایی دیگر، خشونت را به‌عنوان تنها راه تغییر سیاسی معرفی کرد؟
در ادبیات سیاسی، اعتراض، انقلاب و مبارزه برای تغییر، همگی مفاهیمی شناخته‌شده‌اند؛ اما هیچ‌کدام را نمی‌توان بهانه‌ای برای توجیه خشونت علیه مردم عادی قرار داد. اعتراض مدنی، حتی اگر گسترده، میلیونی و همراه با شعارهای تند باشد، با آتش‌زدن اموال عمومی، حمله مسلحانه، کشتار شهروندان و ایجاد ناامنی تفاوتی بنیادین دارد. نادیده گرفتن این مرز، تحریف معنای اعتراض و سوءاستفاده از آرمان‌های مردمی است.
اعتراض مردمی با آشوب سازمان‌یافته یکی نیست
در سراسر جهان، مردم برای دستیابی به حقوق مدنی، آزادی‌های سیاسی، عدالت اجتماعی و تغییر سیاست‌های حکومت‌ها به خیابان می‌آیند. برخی از این حرکت‌ها به اصلاحات سیاسی منجر می‌شوند و برخی دیگر زمینه‌ساز انقلاب و دگرگونی ساختار قدرت می‌شوند. انقلاب‌های مخملی یا انتقال قدرت بدون خشونت، نیز در برخی کشورها با تکیه بر نافرمانی مدنی، تجمعات گسترده و فشار اجتماعی شکل گرفتند.
وبسیاری از انقلاب‌ها مسالمت‌آمیز نبوده‌اند و نمی‌توان هر حرکت اعتراضی را صرفاً با عنوان انقلاب مخملی تعریف کرد. معیار اصلی، بررسی روش‌ها، رفتارها و میزان پایبندی به حقوق مردم است.
اعتراض مسالمت‌آمیز، حق شهروندان است؛ اما حمله به مردم بی‌دفاع، به آتش کشیدن مغازه‌ها، تخریب دارایی عمومی و استفاده از سلاح علیه شهروندان را نمی‌توان صرفاً با تغییر نام به “مبارزه انقلابی” مشروع جلوه داد.
کارنامه تاریخی؛ از درگیری‌های سال ۱۳۶۰ تا همکاری با صدام
برای شناخت رویکرد سازمان مجاهدین خلق، نمی‌توان تنها به شعارها و برنامه‌های تبلیغاتی امروز آن بسنده کرد. تاریخ این سازمان، به‌ویژه پس از سال ۱۳۶۰، بخش مهمی از واقعیت سیاسی آن را آشکار می‌کند و ملاک واقعی برای ارزیابی این سازمان عملکرد آن است.
در خرداد ۱۳۶۰، تقابل سازمان با نظام سیاسی ایران وارد مرحله مسلحانه شد. پس از آن، موجی از بمب‌گذاری‌ها و عملیات مسلحانه به راه انداخت. گزارش وزارت خارجه آمریکا در سال ۲۰۱۱ درباره تروریسم، به بمب‌گذاری دفتر حزب جمهوری اسلامی در تیر ۱۳۶۰ و دفتر نخست‌وزیری در شهریور همان سال اشاره می‌کند که در مجموع بیش از ۷۰ تن از مقام‌های ارشد جمهوری اسلامی در این حملات کشته شدند.
این تحولات به گسترش چرخه خشونت و قربانی شدن انسان‌های بسیاری انجامید. گزارش دیده‌بان حقوق بشر در سال ۲۰۰۵ نیز از ورود سازمان به مرحله شورش مسلحانه در ژوئن ۱۹۸۱ و انتقال بخش عمده نیروهای ارشد آن به خارج از کشور سخن می‌گوید.
اما یکی از نقاط بحث‌برانگیز و تعیین‌کننده در تاریخ این تشکیلات، انتقال آن به عراق در سال ۱۳۶۵ و استقرار در کنار حکومت صدام حسین بود؛ حکومتی که در آن زمان با ایران در جنگ بود. گزارش‌های وزارت خارجه آمریکا و پژوهش‌های تاریخی، از دریافت پشتیبانی مالی، تسلیحاتی و آموزشی سازمان از حکومت صدام حکایت دارند. تشکیلات مجاهدین خلق با بهره بردن از حمایت صدام حسین ارتش خود را شکل داد و به عنوان بازوی عملیاتی و جاسوسی صدام علیه ایران وارد عمل شد.
این همکاری در شرایطی صورت گرفت که دو کشور درگیر جنگی هشت‌ساله بودند و خانواده‌های ایرانی هر روز با پیامدهای جنگ دست‌وپنجه نرم میکردند. بنابراین، همکاری نظامی با حکومت متخاصم عراق، یکی از مهم‌ترین موضوعاتی است که هنگام ارزیابی ادعاهای ملی‌گرایانه و مردمی سازمان باید مورد توجه قرار گیرد.
کانون‌های شورشی؛ اعتراض مدنی یا عملیات سازمانی؟
در سال‌های اخیر، سازمان مجاهدین خلق با استفاده از عنوان “کانون‌های شورشی” تلاش کرده است فعالیت‌های خود را در قالب یک حرکت اعتراضی و انقلابی معرفی کند.
اما برای ارزیابی این عنوان، باید به جای نام‌گذاری‌ها، به ماهیت اقدامات توجه کرد. آیا فعالیت مورد ادعای کانون‌های شورشی، تنها اطلاع‌رسانی، اعتراض مدنی و مطالبه‌گری است یا تخریب، آتش‌افروزی و عملیات خشونت‌آمیز؟
نکته قابل توجه آن است که رسانه‌های وابسته به خود سازمان نیز هر روز از اقداماتی با عنوان عملیات آتش‌زا علیه مراکز حکومتی و قضایی خبر می‌دهند. بنابراین، حتی در روایت رسانه‌ای این تشکیلات نیز بخشی از فعالیت‌های موسوم به کانون‌های شورشی، ماهیتی فراتر از اعتراض مدنی دارد.
جوانی که با امید به آزادی، عدالت و آینده‌ای بهتر جذب یک تشکیلات سیاسی می‌شود، باید بداند که مرز میان فعالیت مدنی و ورود به عملیات خشونت‌آمیز کجاست. هیچ آرمان سیاسی، مجوزی برای به خطر انداختن جان شهروندان و تبدیل جوانان به ابزار درگیری‌های مسلحانه نیست.
بازی با واژه انقلاب برای پنهان کردن واقعیت
یکی از روش‌های تبلیغاتی جریان‌های سیاسی، استفاده از واژه‌های پرجاذبه‌ای مانند “آزادی”، “انقلاب”، “مقاومت” و “رهایی” است. این واژه‌ها به‌خودی‌خود ارزشمندند، اما ارزش آنها به رفتار کسانی بستگی دارد که از آنها استفاده میکنند.
نمی‌توان تجمع اعتراضی مردم در یک کشور را صرفاً به دلیل مخالفت با حکومت، با عملیات آتش‌افروزی و خشونت یک گروه مسلح در کشوری دیگر یکسان دانست. مردم حق دارند درباره آینده کشورشان تصمیم بگیرند، اعتراض کنند؛ اما هیچ تشکیلاتی حق ندارد خواسته‌های آنان را به نام خود مصادره کند یا جوانان را به میدان خشونت بفرستد.
سخن پایانی؛ انقلاب با قربانی کردن جوانان معنا پیدا نمی‌کند
مسئله اصلی، مخالفت با اعتراض و دگرگونی سیاسی نیست؛ مسئله، مرزبندی میان مطالبه‌گری مردم و خشونت سازمان‌یافته است. سازمانی که سابقه مبارزه خشونت آمیز، همکاری با حکومت صدام حسین در دوران جنگ ایران و عراق و جاسوسی در کارنامه خود دارد، نمی‌تواند صرفاً با استفاده از واژگان انقلاب و مبارزه، گذشته و روش‌های خود را از پرسش و نقد مصون کند.
نسل جوان ایران باید پیش از پیوستن به هر جریان سیاسی، درباره گذشته آن، شیوه‌های مبارزه، ساختار تصمیم‌گیری و هزینه‌هایی که از اعضای خود مطالبه می‌کند، پرسش کند.
هیچ آرمانی آن‌قدر مقدس نیست که جان جوانان و امنیت مردم عادی را به بهای رسیدن به قدرت قربانی کند. اعتراض حق مردم است، اما خشونت سازمان‌یافته را نمی‌توان به نام مردم و انقلاب توجیه کرد.
نویسنده: علی محمدی، جداشده از سازمان مجاهدین خلق
