مفهوم “شهید محراب” در تاریخ انقلاب اسلامی، پیوندی معنوی و عمیق با شهادت امیرالمؤمنین علی (ع) به‌عنوان نخستین شهید محراب در اسلام دارد که جان پاک خویش را در راه توحید، اجرای عدل و حمایت از محرومان در سجده‌گاه بندگی نثار کرد. با پیروزی انقلاب اسلامی، مساجد و آیین عبادی سیاسی نماز جمعه به سنگر […]
مفهوم “شهید محراب” در تاریخ انقلاب اسلامی، پیوندی معنوی و عمیق با شهادت امیرالمؤمنین علی (ع) به‌عنوان نخستین شهید محراب در اسلام دارد که جان پاک خویش را در راه توحید، اجرای عدل و حمایت از محرومان در سجده‌گاه بندگی نثار کرد. با پیروزی انقلاب اسلامی، مساجد و آیین عبادی سیاسی نماز جمعه به سنگر دفاع از آرمان‌های نهضت و انسجام توده‌های مردم تبدیل شدند؛ از این رو دشمنان ایران اسلامی برای توقف این خیزش عظیم، به ترور شخصیت‌های شاخص در این جایگاه مقدس روی آوردند و آیت‌الله مدنی، آیت‌الله دستغیب، آیت‌الله صدوقی و آیت‌الله اشرفی اصفهانی را به شیوه‌ی انتحاری به شهادت رساندند.
آیت‌الله عطاءالله اشرفی اصفهانی، امام جمعه کرمانشاه و چهارمین شهید محراب بود که در ۲۳مهر۱۳۶۱ در محراب نماز جمعه کرمانشاه توسط عامل انتحاری گروه مجاهدین خلق به شهادت رسید. شهادت آیت‌الله اشرفی اصفهانی نه تنها ضایعه‌ای بزرگ برای مردم کرمانشاه و غرب کشور بود، بلکه ضربه‌ای سنگین به یکی از ارکان اصلی انقلاب اسلامی و دفاع مقدس وارد کرد.
ترور آیت‌الله اشرفی اصفهانی توسط گروه مجاهدین خلق، صرفاً یک اقدام تروریستی کور نبود، بلکه در چهارچوب مجموعه‌ای از اهداف راهبردی گروه، جایگاه تأثیرگذار ایشان در انقلاب و جنگ تحمیلی و کینه‌توزی نسبت به مواضع روشنگرانه ایشان طراحی و اجرا شد. مهم‌ترین اهداف این گروه تروریستی از ترور آیت‌الله اشرفی اصفهانی را می‌توان در محورهای زیر تبیین کرد.
1. ضربه به ارکان نظام و جلوگیری از تثبیت حکومت اسلامی
هدف کلی ترورهای مجاهدین خلق، وارد آوردن ضربه به ارکان نظام، جلوگیری از تثبیت حکومت اسلامی و فروپاشی آن از درون بود. آنها بر این تصور باطل بودند که با ترور و حذف یاران شاخص و نزدیک امام ، می‌توانند رهبری نهضت را در موضع ضعف قرار داده و حرکت انقلاب را متوقف یا کند سازند. چهره‌هایی چون آیت‌الله اشرفی اصفهانی پشتوانه‌های معتبر علمی، فکری و مذهبی برای عموم مردم و علمای منطقه به شمار می‌رفتند و مجاهدین خلق در پی از میان بردن این تکیه‌گاه‌ها بودند.
2. ساکت کردن صدای افشاگری علیه مجاهدین خلق
آیت‌الله اشرفی اصفهانی پیوسته در خطبه‌های نماز جمعه به افشای ماهیت فکری و رفتاری مجاهدین خلق می‌پرداخت و آنها را افرادی مفسد و فاقد اخلاق اسلامی معرفی می‌کرد که به هر جنایتی دست می‌زنند. در پیام رسمی تسلیت آیت‌الله خامنه‌ای نیز صراحتاً تأکید شده بود که “افشاگری نسبت به خطوط وابسته و انحرافی و حضور آن بزرگوار در صحنه‌های نبرد نظامی، سیاسی و فکری، بزرگ‌ترین عامل این جنایت فجیع بوده است.”
3. تضعیف پشتوانه‌های مردمی و علمی انقلاب در غرب کشور
آیت‌الله اشرفی اصفهانی به‌عنوان یکی از چهره‌های شاخص و مورد اعتماد مردم و علمای منطقه، پشتوانه‌ای معتبر برای نظام اسلامی محسوب می‌شد. مجاهدین خلق با حذف ایشان در پی از میان بردن این تکیه‌گاه مردمی و علمی بودند تا زمینه نفوذ و تضعیف منطقه غرب را فراهم کنند.
4. ضربه به کانون بسیج نیروها و پشتیبانی از دفاع مقدس
بر اساس گزارش‌های امنیتی واصله پیش از ترور، مجاهدین خلق برای ترور شخصیت‌های بسیج‌کننده مردم در جنگ، برنامه‌ریزی کرده بودند و در غرب کشور، اولویت نخست ترور، شخص آیت‌الله اشرفی اصفهانی بود. خطبه‌ها و سخنان ایشان قادر بود صدها و هزاران رزمنده را از سنگر نماز جمعه راهی جبهه‌ها کند و به رزمندگان خطوط مقدم دلگرمی و انرژی مضاعف بخشد. حضور و مراودات آیت‌الله عطاءالله اشرفی اصفهانی با رزمندگان در جبهه‌های غرب و جنوب، یکی از برجسته‌ترین ابعاد زندگی ایشان در دوران دفاع مقدس بود. ایشان با وجود کهولت سن و داشتن مقام اجتهاد، لباس بسیجی بر تن می‌کردند، اسلحه بر دوش می‌انداختند و راهی جبهه‌ها می‌شدند. ایشان حتی در روز تاسوعای حسینی سال ۱۳۶۰ با لباس پاسداری در رژه عمومی در مراسم عزای اباعبدالله شرکت کردند که چنان انگیزه‌ای در نیروهای مردمی به وجود آورد که برای ثبت‌نام جهت اعزام به جبهه بر یکدیگر سبقت می‌گرفتند.
5. ضربه به نماز جمعه و تجمعات هدایت‌گر
مجاهدین خلق و حامیان خارجی آنها به برپایی پرحماسه آیین نماز جمعه و حضور اثرگذار ائمه جمعه به چشم بغض و کینه می‌نگریستند و در پی وارد آوردن ضربه به این تجمعات یا ترور چهره‌های هدایت‌گر آن بودند. هدف از انتخاب شیوه‌های ترور فجیع و انتحاری در محراب نیز ایجاد رعب و وحشت در میان توده مردم و قشر روحانیت بود.
مجاهدین خلق که آیت‌الله اشرفی اصفهانی را عامل اصلی بسیج نیروها در منطقه غرب و از یاران محوری امام می‌دیدند، ترور ایشان را در اولویت قرار دادند و پس از دو ترور نافرجام سرانجام در روز جمعه 23مهر1361 عامل مجاهدین خلق از بین صفوف نماز جمعه به سمت ایشان حمله‌ور شد و ضامن نارنجک را کشید. پس از این عملیات، مجاهدین خلق در اطلاعیه‌ای رسمی ترور آیت‌الله اشرفی اصفهانی را به عهده گرفتند.
مجاهدین خلق با این جنایت در پی آن بودند که یکی از ستون‌های اصلی پیوند میان امام، مردم و جبهه‌ها را در غرب کشور حذف کنند و زمینه فروپاشی داخلی نظام را فراهم آورند. اما همان‌گونه که تاریخ نشان داد، شهادت مظلومانه این عالمان برجسته، گرچه جامعه را از فیض وجود شخصیت‌هایی بی‌بدیل محروم ساخت، اما خون پاک آنها به‌جای تضعیف انقلاب، موجب تثبیت بیشتر پیوندهای مردمی و ادامه راه آنها و مایه رسوایی و انزوای بیشتر گروه‌های تروریستی شد.
