ماجرای دریافت جایزهٔ آزادی بنیاد فریدریش ناومان توسط رضا پهلوی، بار دیگر یک مسئلهٔ اساسی را در فضای سیاسی اپوزیسیون ایران مطرح کرده است: چه کسی حق دارد خود را نمایندهٔ مردم ایران بداند؟ سروصداهای زیادی که از جانب مجاهدین خلق و در راس آن مسعود رجوی در مقابله با این رخداد شنیده می‌شود، ما […]
ماجرای دریافت جایزهٔ آزادی بنیاد فریدریش ناومان توسط رضا پهلوی، بار دیگر یک مسئلهٔ اساسی را در فضای سیاسی اپوزیسیون ایران مطرح کرده است: چه کسی حق دارد خود را نمایندهٔ مردم ایران بداند؟
سروصداهای زیادی که از جانب مجاهدین خلق و در راس آن مسعود رجوی در مقابله با این رخداد شنیده می‌شود، ما را بر آن می‌دارد که نکته مهمی را در نظر بگیریم. اینکه رضا پهلوی نمایندهٔ منتخب مردم ایران نیست و این موضوع لزوماً به این معنا نیست که مسعود رجوی یا سازمان مجاهدین خلق نمایندهٔ مردم ایران هستند. همچنین مخالفت با جنگ، بمباران و مداخلهٔ نظامی خارجی برای تغییر حکومت، که مسعود رجوی ادعای آن را دارد، به این معنی نیست که او خود منادی دمکراسی در ایران است.
در این ماجرا باید چند موضوع را از یکدیگر تفکیک کرد. نخست اینکه رضا پهلوی نمایندهٔ منتخب مردم ایران نیست. شهرت سیاسی، نام خانوادگی و حتی حمایت بخشی از جامعه نمی‌تواند جایگزین رأی آزاد مردم شود. دریافت یک جایزه از یک بنیاد خارجی نیز به معنای برخورداری از مشروعیت سیاسی برای نمایندگی یک ملت نیست؛ حتی اگر بنیاد تأکید کند که جایزه را به‌صورت امانی به او سپرده است.
دوم اینکه آزادی و دموکراسی از مسیر بمباران و جنگ به دست نمی‌آیند. هیچ قدرت خارجی نمی‌تواند به جای مردم ایران دربارهٔ آیندهٔ کشورشان تصمیم بگیرد. حتی اگر هدف حملات نظامی سرنگونی حکومت ایران باشد، تخریب زیرساخت‌ها، کشتار غیرنظامیان و فروپاشی ساختارهای اجتماعی و اقتصادی کشور نمی‌تواند زمینه‌ساز یک دموکراسی پایدار باشد. دموکراسی را نمی‌توان با بمب وارد ایران کرد. دموکراسی به نهادهای مستقل، حاکمیت قانون، آزادی احزاب، انتخابات آزاد و مشارکت آگاهانهٔ مردم نیاز دارد.
این انتقادها به رضا پهلوی به هیچ عنوان به معنای تأیید مسعود رجوی و سازمان مجاهدین خلق نیست. مسعود رجوی نیز نمایندهٔ منتخب مردم ایران نیست. سازمان مجاهدین خلق با کارنامه‌ای چند دهه‌ای، از مبارزهٔ مسلحانه و همکاری نظامی با حکومت صدام حسین، همکاری اطلاعاتی با اسرائیل و آمریکا تا ساختار متمرکز و استبدادی مبتنی بر شخص رجوی، با پرسش‌های جدی دربارهٔ دموکراسی، آزادی فردی و پاسخگویی سیاسی روبه‌روست.
سازمانی که مدعی است می‌خواهد در ایران آزادی و دموکراسی برقرار کند، ابتدا باید نشان دهد که در درون تشکیلات خود به آزادی اندیشه، حق مخالفت، گردش قدرت و پاسخگویی رهبری پایبند است. نمی‌توان انحصارطلبی سیاسی رضا پهلوی را نقد کرد، اما انحصارطلبی تشکیلاتی مجاهدین را نادیده گرفت. نمی‌توان گذشتهٔ استبدادی سلطنت را محکوم کرد، اما دربارهٔ گذشته و مناسبات درونی سازمان مجاهدین سکوت کرد.
اگر معیار دموکراسی است، این معیار باید دربارهٔ همه یکسان باشد. در ایرانی که برای همه ایرانیان است هیچ فرد، خانواده، حزب، سازمان یا تشکیلاتی خود را صاحب کشور نمی‌داند؛ ایرانی که در آن قدرت از صندوق رأی آزاد سرچشمه بگیرد، حاکمان پاسخ‌گو باشند، مخالفان از حقوق برابر برخوردار باشند و امکان تغییر مسالمت‌آمیز قدرت وجود داشته باشد.
ایران نه ارث پدری پهلوی است، نه ملک شخصی مسعود رجوی و نه ملک مطلق هیچ حزب و سازمانی. ایران متعلق به مردم ایران است. حاکمیت مردم، آزادی، دموکراسی و حقوق شهروندی معنای واقعی آزادی هستند. معیار نهایی باید دموکراسی باشد، نه هویت مدعیان قدرت.
مزدا پارسی
