روایتهای جداشدگان از مجاهدین خلق، تصویر نسبتاً یکدستی از سازوکارهای درونی این سازمان در دوره مسعود رجوی ارائه میدهند. آنچه در این روایتها برجسته میشود، نه صرفاً چند جلسه سخت و فشارآور، بلکه یک نظام سازمانیافته برای سلب حق اندیشیدن مستقل و تبدیل افراد به نیروهای مطیع و بیاراده است. نشست موسوم به “طعمه” در […]
روایتهای جداشدگان از مجاهدین خلق، تصویر نسبتاً یکدستی از سازوکارهای درونی این سازمان در دوره مسعود رجوی ارائه میدهند. آنچه در این روایتها برجسته میشود، نه صرفاً چند جلسه سخت و فشارآور، بلکه یک نظام سازمانیافته برای سلب حق اندیشیدن مستقل و تبدیل افراد به نیروهای مطیع و بیاراده است.
نشست موسوم به “طعمه” در قرارگاه باقرزاده که در حدود یک ماه طول کشید و یا نشست های “دیگ، غسل هفتگی، عملیات جاری و …” در حافظه خیلی از جداشدگان مجاهدین همچون زینب (ژینا) حسین نژاد، داریوش قنواتی و سیامک حاتمی، امری نکوهیده و مذموم است. در این نشست ها مسعود رجوی آشکارا روح و مفاد اعلامیه جهانی حقوق بشر را نادیده می انگارد و سعی دارد بر خلاف همه موازین و معیارهای مصرح در زمینه حقوق بشر با تاکید بر ایده های مخرب و ضد دموکراتیک، کادرها و نیروهای تشکیلاتی را وادار کند تا مطیع بی اراده ای در جهت اهداف قدرت طلبانه و ستیزه جویانه تشکیلات رجوی باشند. اغلب افرادی که از سازمان مجاهدین خلق جدا شده و به آغوش خانواده هایشان در ایران بازگشته اند به تناقضاتی اشاره می کنند که در رفتار و گفتار مسعود در طی سالهای طولانی اقامت در اشرف یا سایر قرارگاههای مجاهدین در عراق بوضوح مشاهده کردند. بیشتر جداشده ها تاکید می کنند مسعود رجوی با چارچوبی که در قرارگاههای سازمان و سایر پایگاهها تحت عنوان انقلاب ایدئولوژیک، قله آرمانی، طعمه، غسل هفتگی و یا نشست های عملیات جاری و… پدید آورد در حقیقت سعی کرد فعالیت های ذهنی معقول و منطقی انسان و کادرهای تشکیلاتی را به شکلی ویرانگر به محاق ببرد تا ذهن پویا و خلاق آنان را در راه شناسایی تضادهایی که خود می پنداشت و بازتعریف می کرد و جستجوی راه حل برای آنها، به ضعف و نابودی بکشاند. در نتیجه آزاد اندیشی و استقلال شخصی نیروهای تشکیلاتی از ساحت وجود آدمی محو و کمرنگ می شد و چنین شرایطی نامطلوب، موجبی برای بیزاری نیروها از رهبری مجاهدین می شود.
نشستهای “طعمه” که ظاهراً با هدف مقابله با نفوذ و حفظ امنیت تشکیلات برگزار میشد در عمل به ابزاری برای شناسایی، تحقیر و درهمشکستن کسانی تبدیل شد که حتی کوچکترین مخالفت یا تفسیر مستقلی از سخنان رهبری داشتند.
روایت زینب (ژینا) حسیننژاد کودک سرباز پیشین مجاهدین خلق که در صفحه فیس بوک وی منشتر شده است، تصویر روشنی از سازوکار سرکوب درونسازمانی تشکیلات رجوی در نشستهای “طعمه” ارائه میدهد. این جلسات در عمل به محاکمههای ایدئولوژیک بدون حق دفاع تبدیل میشدند که هدف اصلیشان شکستن شخصیت افراد، ایجاد حس بدهکاری ابدی و واداشتن آنها به فرمانبری مطلق بود. ممنوعیت پاسخگویی، حملات جمعی، تحقیر علنی و اجبار به توبهنامههای شدید، نشاندهنده نظامی است که هرگونه استقلال فکری را تهدید امنیتی میدانست. استفاده از زندانیان سیاسی سابق بهعنوان نمونه عینی برای تزریق عذاب وجدان و شرمندگی، عمق کنترل روانی تشکیلات را آشکار میکند. این روایت، بار دیگر فاصله عمیق میان شعارهای دموکراتیک سازمان در خارج و واقعیت مناسبات داخلی آن را تأیید میکند.
در خاطره داریوش قنواتی، یک جمله زیرلبی (دو سال زندان) کافی بود تا فرد در جایگاه متهم و “طعمه” قرار گیرد. حمله جمعی، توهین، ضربوشتم، نگهداری اجباری و در نهایت توبهگیری اجباری، نشان میدهد که در آن مناسبات، مسئله اصلی “تخلف امنیتی” نبود مسئله، هرگونه فاصلهگرفتن از خط رهبری بود.
سیامک حاتمی نیز تأکید میکند که مسعود رجوی “طعمه” را حتی بدتر از نفوذی وزارت اطلاعات میدانست و اعلام میکرد جای چنین افرادی در سازمان نیست. این رویکرد، فضای ترس دائمی ایجاد میکرد و اعضا را وامیداشت پیش از اندیشیدن، خودسانسوری کنند.
در همان دوره، تحویل اجباری پاسپورتها و مدارک اقامت خارجی، نماد دیگری از سلب استقلال فردی بود. افراد باید خود را صرفاً “سیتیزن” رهبری میدانستند، نه شهروند کشوری دیگر.
نشست “غسل هفتگی” که به مسائل جنسی اختصاص داشت، از نظر بسیاری از جداشدگان یکی از ضداجتماعیترین و مخربترین تجربهها بود. مسعود رجوی این موضوع را “شاهبیت مشکلات تشکیلاتی برادران” میخواند و اصرار داشت تناقض جنسی باید بهصورت جمعی و علنی حل شود. نتیجه عملی این رویکرد به گفته حاتمی از بین رفتن حیا، شرم و مرزهای شخصی و در نهایت افزایش مشکلات اخلاقی در مناسبات بود، نه حل آنها.
الگوی مشترک: اطاعت مطلق بهجای نقد
در هر سه روایت، الگوی مشابهی دیده میشود:
رهبری سخن میگوید و تفسیر مستقل مجاز نیست.
مخالفت حتی در سطح یک جمله، بهسرعت به مسئله امنیتی و ایدئولوژیک تبدیل میشود.
فشار جمعی، تحقیر علنی و تهدید به انزوا یا خشونت، ابزار اصلی وادار کردن فرد به تسلیم است.
“توبه” نه از سر اعتقاد، بلکه برای رهایی از فشار و خشونت گرفته میشود.
این سازوکار با شعارهای دموکراتیک و حقوقبشری که سازمان مجاهدین خلق در خارج مطرح میکند در تناقض آشکار قرار دارد. وقتی در داخل تشکیلات، حق اندیشیدن مستقل، حفظ حریم شخصی و اعتراض مسالمتآمیز وجود نداشته باشد، ادعای نمایندگی آزادی و دموکراسی برای جامعه ایران فاقد اعتبار میشود.
کلام آخر
آنچه در نشستهای “طعمه”، “غسل هفتگی” و مشابه آنها رخ داده، صرفاً خاطرات تلخ فردی نیست. اینها نشانههای یک نظام کنترل ایدئولوژیک هستند که فرد را تا حد ممکن از استقلال فکری و عاطفی تهی میکند تا به ابزاری در خدمت اهداف رهبری تبدیل شود.
تا زمانی که چنین سازوکارهایی در حافظه جمعی جداشدگان و روایتهای مستند وجود دارد، هر ادعایی درباره دموکراتیک بودن یا حقوقبشری بودن تشکیلات رجوی، با چالش جدی مواجه خواهد بود. آزادی بیان و کرامت انسانی را نمیتوان در بیرون تبلیغ کرد و در درون بهطور سیستماتیک انکار نمود.
آرش رضایی

